Mieszanina

Mieszanina – układ dwóch lub więcej pierwiastków lub związków chemicznych zmieszanych ze sobą w dowolnym stosunku i wykazujących swoje indywidualne właściwości.

Aspekt chemiczny

Mieszaninę zasadniczo dzieli się na fazę dyspersyjną - otoczenie, w jakim następuje rozproszenie - i fazę zdyspergowaną - substancję rozproszoną. W roztworach fazą dyspersyjną jest rozpuszczalnik a zdyspergowaną - substancja rozpuszczana.

Rodzaje mieszanin

Wyróżnia się dwa rodzaje mieszanin:

• mieszaniny jednorodne, homogeniczne, czyli roztwory np. stopy metali (brąz), benzyna, solanka, cukier w wodzie, powietrze, roztwory wodne soków, ocet. Wzrokowe określenie składu mieszaniny jednorodnej jest zazwyczaj niemożliwe;
• mieszaniny niejednorodne, heterogeniczne np. opiłki żelaza zmieszane z cukrem, piasek z wodą, zaprawa murarska, opiłki żelaza w wodzie, kawa mielona z wodą, groch z fasolą. Składniki mieszanin niejednorodnych można często określić bez pomocy aparatury analitycznej.

Podział na mieszaniny jednorodne i niejednorodne jest umowny, a granice pomiędzy nimi nie są wyznaczone w sposób ścisły (zob. np. koloidy). Zależy on od wielkości cząstek faz.

Sposoby rozdzielania mieszanin

• filtracja
• ekstrakcja
• sedymentacja
• desaturacja
• destylacja i rektyfikacja
• krystalizacja
• chromatografia
• elektroforeza
• odparowanie
• wymiana jonowa
• sączenie
• adsorpcja
• osmoza
• rozdzielanie grawitacyjne

Aspekt prawny

Pojęcie mieszanina jest jednym z podstawowych pojęć używanych w aktach prawnych Unii Europejskiej dotyczących bezpieczeństwa używania, oznakowania, klasyfikacji chemikaliów. W Rozporządzeniu UE CLP (dotyczącym klasyfikacji oznakowania i pakowania chemikaliów) mieszanina jest zdefiniowana jako "mieszanina lub roztwór składające się z dwóch lub większej liczby substancji". W Rozporządzeniu UE REACH (dotyczącym rejestracji chemikaliów) mieszanina definiuje natomiast (prawie tożsame z mieszaniną) pojęcie preparat.

Rozróżnienie pomiędzy mieszaniną a substancją jest szczególnie ważne w aspekcie Rozporządzenia CLP, które przewiduje różne okresy przejściowe (inne dla substancji, inne dla mieszanin) we wdrażaniu zmian.

Zobacz też

• mieszalnik
• mieszanie
• mieszanina nitrująca
• preparat
• Rozporządzenie CLP
• Rozporządzenie UE REACH