| Kierownictwo | PZLA |
| Dyscyplina | lekkoatletyka |
| Pierwsza edycja | Lwów 1920 |
| Bielsko-Biała 2012 |
|
Mistrzostwa Polski seniorów w lekkoatletyce – zawody lekkoatletyczne rozgrywane w sezonie letnim począwszy od 1920 roku[1].
Najważniejsza krajowa impreza lekkoatletyczna, której pierwsza edycja – pod nazwą mistrzostwa główne Polski[2] – odbyła się we Lwowie w roku 1920[3]. Kobiety w imprezie startują od roku 1922[4]. Początkowo w programie zawodów znajdowała się niewielka, z biegiem lat ich liczba rosła – obecnie o medale mistrzostw kraju rywalizuje się we wszystkich konkurencjach olimpijskich oraz biegach przełajowych, półmaratonie oraz biegu na 10 kilometrów. W przeszłości w programie zawodów obecne były także nietypowe konkurencje jak rzut granatem. Obecnie organizatora mistrzostw Polski wybiera Prezydium Polskiego Związku Lekkiej Atletyki[5]. Poza głównymi zawodami odbywają się także osobne mistrzostwa w poszczególnych konkurencjach (maratonie, półmaratonie, wielobojach, biegach przełajowych, chodzie sportowym, biegu na 10 000 metrów czy biegach na 10 kilometrów). W okresie międzywojennym organizowano także osobne mistrzostwa w biegu na 3000 metrów z przeszkodami oraz biegach rozstawnych[6].
Spis treści |
11 października 1919 w Krakowie powołano do życia Polski Związek Lekkiej Atletyki – pierwszą organizację sportową w niepodległej Polsce[7][8]. Władze Związku w celu propagowania lekkoatletyki oraz w ramach integracji środowiska postanowiły organizować mistrzostwa Polski[6]. Pierwsze mistrzostwa odbyły się 17 i 18 lipca 1920 roku we Lwowie (mieście, w którym znajdowała się wówczas siedziba PZLA) na stadionie Pogoni, który był jedynym nowoczesnym wówczas stadionem lekkoatletycznym w Polsce[6]. W imprezie wystartowali tylko mężczyźni. Tytuły mistrzów kraju przyznano wtedy tylko tym lekkoatletom, którzy uzyskali wyniki lepsze od wcześniej ustalonych minimów uprawniających do startu w igrzyskach olimpijskich w Antwerpii[9]. Wyczynu tego dokonali jedynie Stanisław Sośnicki (bieg na 100 m), Wacław Kuchar (bieg na 800 m), Kazimierz Cybulski (skok o tyczce) i Sławosz Szydłowski (rzut dyskiem i rzut oszczepem)[2]. W 1922 roku w zawodach pierwszy raz wystartowały kobiety, a ich mistrzostwa aż do roku 1948 (z kilkoma wyjątkami) odbywały się w innym terminie i mieście niż mistrzostwa męskie. Po raz pierwszy mistrzostwa Polski w biegu przełajowym mężczyzn zostały rozegrane 2 października 1921 w Warszawie na trasie 6,5 km – mistrzem Polski został zawodnik lwowskiej Pogoni Jan Baran-Bilewski[10]. Po zawodach w 1922 i 1923, które odbyły się w Warszawie PZLA wydał 11 grudnia 1923 roku specjalny komunikat do Okręgowych Związków Lekkiej Atletyki z apelem o większe zainteresowanie organizacja i udziałem w imprezach mistrzowskich[6]. Początkowo rozgrywano zawody nie tylko w podstawowych konkurencjach lekkoatletycznych ale także np. w skoku wzwyż oraz skoku w dal z miejsca (w 1920, 1921 i 1927)[6]. W 1924 roku na trasie Rembertów (dziś dzielnica Warszawy) – Wawer (obecnie także dzielnica Warszawy) – Zegrze – Nieporęt – Zegrze – Wawer – Rembertów rozegrano pierwsze mistrzostwa Polski w biegu maratońskim[11]. W latach 30-tych XX wieku program mistrzostw liczył około 25 konkurencji głównych[6]. Ostatnie przed II wojną światową mistrzostwa Polski odbyły się latem 1939 roku[3].
Po przerwie wojennej 26 sierpnia 1945 w Łodzi – z inicjatywy działaczy krakowskich, warszawskich i łódzkich – postanowiono o przygotowaniu walnego zebrania PZLA, a 29 września przedstawiciele siedmiu okręgów wybrali pierwsze powojenne władze Związku[6]. Prezesem PZLA został wybrany Walenty Foryś[6]. Od 29 do 30 września na stadionie Łódzkiego Klubu Sportowego, który przetrwał wojnę w relatywnie dobrym stanie, rozegrano mistrzostwa Polski[9]. W zawodach najlepiej zaprezentowali się zawodnicy Cracovii[12].
W 1951 w Warszawie mistrzostwa Polski seniorów odbyły się w ramach Spartakiady 1951[12][9]. W latach 50-tych XX wieku polska reprezentacja lekkoatletyczna notowała duże sukcesy międzynarodowe[9], a przez niemieckich dziennikarzy została nazwana wunderteamem[13], przez dwa lata nie przegrała meczu międzypaństwowego, notując serię 14 zwycięstw począwszy od meczu przeciwko Norwegii w dniach 24 i 25 września 1955 w Poznaniu[14]. Międzynarodowe sukcesy zawodników sprawiły, iż w owym czasie lekkoatletyka stała się w Polsce sportem narodowym[15]. Popularność lekkoatletyki przekładała się także na widownię mistrzostw kraju np. w 1965 w Szczecinie miejscowy stadion Pogoni wypełnił się po brzegi ponad 20 000 widzów (startował wówczas reprezentujący miejscowy klub Wiesław Maniak – finalista igrzysk olimpijskich w Tokio)[16]. Podczas mistrzostw Maniak czasem 10,1 ustanowił rekord Polski w biegu na 100 metrów[17].
W 1969 po raz ostatni mistrzostwa Polski seniorów rozegrano na żużlowej bieżni, a ich areną był stadion Wisły Kraków[4][10]. 15 sierpnia 1969 oddano do użytku nowoczesny jak na owe czasu stadion warszawskiej Skry, który jako pierwszy w Europie Środkowo-Wschodniej zyskał sztuczną nawierzchnię tartanową[9]. Od 1970 do 1974 obiekt rokrocznie gościł mistrzostwa kraju (organizowane w owym czasie w obsadzie międzynarodowej[4][10]. Po zmodernizowaniu stadionu Wojskowego Klubu Sportowego Zawisza w Bydgoszczy w 1974 roku w kolejnych latach był on gospodarzem kilku edycji mistrzostw kraju. Wraz z rozwojem sztucznych nawierzchni w kolejnych latach mistrzostwa Polski organizowały nowe ośrodki takie jak Lublin, Grudziądz, Piła czy Kielce[3]. W 1995 ostatni raz mistrzostwa kraju przeprowadzono w Warszawie, która do dziś gościła najwięcej edycji krajowego czempionatu[3]. W ostatnich latach najczęściej mistrzostwa Polski seniorów odbywały się w Bydgoszczy. Najbliższe mistrzostwa odbędą się w czerwcu 2012 w Bielsku-Białej, które pokonało w walce o organizację zawodów Toruń[5].
| Edycja | Gospodarz | Data | Stadion |
|---|---|---|---|
| 1920 | Lwów | 16–18 lipca | Stadion Pogoni Lwów |
| 1921 | Lwów | 13–15 sierpnia | Stadion Pogoni Lwów |
| 1922 | Warszawa | 30 września–1 października | Park Sobieskiego[a] |
| 1923 | Warszawa | 25–26 sierpnia | Park Sobieskiego[a] |
| 1924 | Warszawa | 6–8 września | Park Sobieskiego[a] |
| 1925 | Kraków Warszawa |
14–16 sierpnia (panowie) 17–18 lipca (panie) |
Stadion Wisły Kraków Park Sobieskiego[a] |
| 1926 | Warszawa | 13–15 sierpnia (panowie) 7–8 sierpnia (panie) |
Park Sobieskiego[a] |
| 1927 | Warszawa Poznań |
10–12 lipca (panowie) 16–17 lipca (panie) |
Park Sobieskiego[a] Stadion Warty Poznań |
| 1928 | Warszawa Kraków |
31 sierpnia–2 września (panowie) 1–2 września (panie) |
Park Sobieskiego[a] Stadion Wisły Kraków |
| 1929 | Poznań Warszawa |
5–7 lipca (panowie) 12–14 lipca (panie) |
Stadion Miejski Park Sobieskiego[a] |
| 1930 | Warszawa Bydgoszcz |
12–13 lipca (panowie) 26–27 lipca (panie) |
Park Sobieskiego[a] Stadion Szkoły Oficerskiej |
| 1931 | Królewska Huta Warszawa |
11–12 lipca (panowie) 18–19 lipca (panie) |
Stadion Miejski Park Sobieskiego[a] |
| 1932 | Warszawa Łódź |
25–26 czerwca (panowie) 18–19 czerwca (panie) |
Stadion Wojska Polskiego Stadion ŁKSu |
| 1933 | Bydgoszcz Królewska Huta |
1–2 lipca (panowie) 15–16 lipca (panie) |
Stadion Miejski Stadion Miejski |
| 1934 | Poznań | 5–7 lipca (panowie) 7–8 lipca (panie) |
Stadion Miejski |
| 1935 | Białystok Kraków |
6–7 lipca (panowie) 13–14 lipca (panie) |
Stadion Jagiellonii Stadion Wisły Kraków |
| 1936 | Wilno Łódź |
26–27 września (panowie) 4–5 lipca (panie) |
Stadion na Pioromoncie Stadion KS WIMA |
| 1937 | Chorzów Bydgoszcz |
3–4 lipca (panowie) 10–11 lipca (panie) |
Stadion Miejski Stadion Miejski |
| 1938 | Warszawa Grudziądz |
23–24 lipca (panowie) 30–31 lipca (panie) |
Stadion Wojska Polskiego Stadion Miejski |
| 1939 | Poznań Chorzów |
8–9 lipca (panowie) 15–16 lipca (panie) |
Stadion Miejski Stadion Miejski |
| 1945 | Łódź | 29–30 września | Stadion ŁKSu |
| 1946 | Kraków | 7–8 września | Stadion Wisły Kraków |
| 1947 | Warszawa Katowice |
12–13 lipca (panowie) 5–6 lipca (panie) |
Stadion Wojska Polskiego Stadion Pogoni Katowice |
| 1948 | Poznań Bydgoszcz |
10–11 lipca (panowie) 10–11 lipca (panie) |
Stadion WOS Stadion Miejski |
| 1949 | Gdańsk - Wrzeszcz Łódź |
23–24 lipca (panowie) 30–31 lipca (panie) |
Stadion Lechii Stadion ŁKSu |
| 1950 | Kraków | 13–15 sierpnia | Stadion Wisły Kraków |
| 1951 | Warszawa | 9–16 września | Stadion Wojska Polskiego |
| 1952 | Wrocław | 14–17 sierpnia | Stadion Gwardii Wrocław |
| 1953 | Warszawa | 4–6 września | Stadion Wojska Polskiego |
| 1954 | Warszawa | 18–23 lipca | Stadion Wojska Polskiego |
| 1955 | Łódź | 23–25 października | Stadion ŁKSu |
| 1956 | Zabrze | 30 września–1 października | Stadion Górnika Zabrze |
| 1957 | Poznań | 14–16 września | Stadion im. 22 lipca |
| 1958 | Bydgoszcz | 18–20 lipca | Stadion Zawiszy |
| 1959 | Gdańsk | 21–23 sierpnia | Stadion Lechii |
| 1960 | Olsztyn | 5–7 sierpnia | Stadion Leśny |
| 1961 | Nowa Huta | 24–26 sierpnia | Stadion Suche Stawy |
| 1962 | Warszawa | 20–22 lipca | Stadion Wojska Polskiego |
| 1963 | Bydgoszcz | 23–25 sierpnia | Stadion Zawiszy |
| 1964 | Warszawa | 16–19 lipca | Stadion Wojska Polskiego |
| 1965 | Szczecin | 13–15 sierpnia | Stadion Pogoni Szczecin |
| 1966 | Poznań | 4–7 sierpnia | Stadion im. 22 lipca |
| 1967 | Chorzów | 17–20 sierpnia | Stadion Śląski |
| 1968 | Zielona Góra | 12–15 września | Stadion MOSiRu |
| 1969 | Kraków | 14–17 sierpnia | Stadion Wisły Kraków |
| 1970 | Warszawa | 6–9 sierpnia | Stadion Skry |
| 1971 | Warszawa | 26–28 czerwca | Stadion Skry |
| 1972 | Warszawa | 17–19 sierpnia | Stadion Skry |
| 1973 | Warszawa | 10–12 sierpnia | Stadion Skry |
| 1974 | Warszawa | 19–21 lipca | Stadion Skry |
| 1975 | Bydgoszcz | 27–29 czerwca | Stadion Zawiszy |
| 1976 | Bydgoszcz | 25–27 czerwca | Stadion Zawiszy |
| 1977 | Bydgoszcz | 29–31 lipca | Stadion Zawiszy |
| 1978 | Warszawa | 9–11 lipca | Stadion Skry |
| 1979 | Poznań | 10–12 sierpnia | Stadion Olimpii Poznań |
| 1980 | Łódź | 29–31 sierpnia | Stadion AZS Łódź |
| 1981 | Zabrze | 6–8 sierpnia | Stadion im. Ernesta Pohla |
| 1982 | Lublin | 2–4 lipca | Stadion Startu Lublin |
| 1983 | Bydgoszcz | 25–27 czerwca | Stadion Zawiszy |
| 1984 | Lublin | 22–24 czerwca | Stadion Startu Lublin |
| 1985 | Bydgoszcz | 2–4 sierpnia | Stadion Zawiszy |
| 1986 | Grudziądz | 27–29 czerwca | Stadion Miejski w Grudziądzu |
| 1987 | Poznań | 14–16 sierpnia | Stadion Olimpii Poznań |
| 1988 | Grudziądz | 12–14 sierpnia | Stadion Miejski w Grudziądzu |
| 1989 | Kraków | 1–3 września | Stadion AWF Kraków |
| 1990 | Piła | 13–15 lipca | Stadion MOSiRu |
| 1991 | Kielce | 12–14 lipca | Stadion Budowlanych |
| 1992 | Warszawa | 19–21 czerwca | Stadion Skry |
| 1993 | Kielce | 23–25 lipca | Stadion Budowlanych |
| 1994 | Piła | 24–26 czerwca | Stadion MOSiRu |
| 1995 | Warszawa | 18–20 sierpnia | Stadion Skry |
| 1996 | Piła | 21–23 czerwca | Stadion MOSiRu |
| 1997 | Bydgoszcz | 20–22 czerwca | Stadion Zawiszy |
| 1998 | Wrocław | 26–28 czerwca | Stadion AWF Wrocław |
| 1999 | Kraków | 2–4 lipca | Stadion AWF Kraków |
| 2000 | Kraków | 6–8 sierpnia | Stadion AWF Kraków |
| 2001 | Bydgoszcz | 29 czerwca–1 lipca | Stadion Zawiszy |
| 2002 | Szczecin | 19–21 lipca | Miejski Stadion Lekkoatletyczny w Szczecinie |
| 2003 | Bielsko-Biała | 4–6 lipca | Stadion KS Sprint |
| 2004 | Bydgoszcz | 2–4 lipca | Stadion im. Krzyszkowiaka |
| 2005 | Biała Podlaska | 24–26 czerwca | Stadion AWF Biała Podlaska |
| 2006 | Bydgoszcz | 21–23 lipca | Stadion im. Krzyszkowiaka |
| 2007 | Poznań | 30 czerwca–1 lipca | Stadion Olimpii Poznań |
| 2008 | Szczecin | 4–6 lipca | Miejski Stadion Lekkoatletyczny w Szczecinie |
| 2009 | Bydgoszcz | 31 lipca–2 sierpnia | Stadion im. Krzyszkowiaka |
| 2010 | Bielsko-Biała | 8–10 lipca | Stadion KS Sprint |
| 2011 | Bydgoszcz | 11–13 sierpnia | Stadion im. Krzyszkowiaka |
| 2012 | Bielsko-Biała | 15–17 czerwca | Stadion KS Sprint |