Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
|
Mołdawska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka (mołd. i rum.: Republica Autonomă Socialistă Sovietică Moldovenească, ros.: Молдавская Автономная Советская Социалистическая Республика) – republika autonomiczna w składzie Ukraińskiej SRR, należącej do Związku Radzieckiego. Istniała w latach 1924–1940.
Spis treści |
Mołdawską ASRR utworzono 12 października 1924 r. Wyodrębnienie tej republiki miało być wstępem do przyłączenia w przyszłości Besarabii – części terytorium Rumunii, która do czasów I wojny światowej należała do Cesarstwa Rosyjskiego.
Wstępem do utworzenia Mołdawskiej ASRR było wyodrębnienie z terytorium Ukraińskiej SRR Mołdawskiego Obwodu Autonomicznego (6 marca 1924 r.).
Oficjalną stolicą Mołdawskiej ASRR było "czasowo okupowane miasto Kiszyniów", natomiast władze rezydowały w Bałcie (obecnie leżącej na terytorium Ukrainy). W 1929 r. siedzibę władz przeniesiono do położonego w bardziej "mołdawskiej" części kraju Tyraspola.
Ludność Republiki stanowili głównie Ukraińcy (46%) i Rumuni (Mołdawianie) (32%). W chwili powstania kraj ten zamieszkiwało 545 500 ludzi, zaś powierzchnia wynosiła 8,1 tys. km².
Z powodu ucieczki części ludności do Rumunii proporcje ludnościowe nieco się zmieniały, i tak w 1929 r. na 572 300 mieszkańców Ukraińcy stanowili 48,5%, Mołdawianie – 30,1%, a Rosjanie i Żydzi – po 8,5%. Gęstość zaludnienia wynosiła 69 os./km², a ludność miejska stanowiła 13% populacji.
Językami urzędowymi kraju były: rosyjski, ukraiński oraz język mołdawski. Ten ostatni powstał z przyczyn politycznych właśnie w Mołdawskiej ASRR, na podstawie używanego w Besarabii dialektu języka rumuńskiego. Określenie dialektu mianem języka miało na celu wyodrębnienie narodowości mołdawskiej i tym samym zapobieżenie ewentualnym próbom zjednoczenia kraju z resztą Rumunii, co miało mieć znaczenie zwłaszcza po spodziewanej aneksji rumuńskiej Besarabii. Do zapisu języka mołdawskiego od 1930 r. stosowana była cyrylica.
Dzieje Republiki zbliżone są do losów całego Związku Radzieckiego. Pod rządami komunistów całkowicie rolniczy kraj został częściowo uprzemysłowiony. W latach 30., podobnie jak w całym ZSRR w Mołdawskiej ASRR miała miejsce kolektywizacja i wynikające z niej represje i prześladowania. W roku 1931 r. w ramach walki z kułakami władze wysiedliły z terenów Mołdawskiej ASRR do Kazachstanu ok. 2000 rodzin. Tysiące ludzi przez graniczny Dniestr uciekły z kraju do sąsiedniej Rumunii. 23 lutego 1932 r. w wiosce Olăneşti zastrzelono 40 "kułaków", co odbiło się szerokim echem w prasie europejskiej. W latach 1932–1933, na skutek kolektywizacji, podobnie jak w sąsiedniej Ukraińskiej SRR i niektórych innych rejonach ZSRR miał miejsce tzw. Hołodomor – klęska głodu, która pociągnęła za sobą liczne ofiary śmiertelne (w całym ZSRR 4–10 mln, na terenie Mołdawskiej ASRR zapewne kilkadziesiąt tysięcy).
W 1940 r., po przyłączeniu do ZSRR rumuńskiej Besarabii zlikwidowano Mołdawską ASRR i utworzono w jej miejsce Mołdawską Socjalistyczną Republikę Radziecką (2 sierpnia 1940 r.), w skład której weszła większość przejętych od Rumunii terenów oraz ok. połowy (4163 km² z 8100 km²) ziem dotychczas wchodzących w skład Mołdawskiej ASRR. Pozostałe tereny, leżące na wschodzie kraju, zamieszkane w znacznej większości przez Ukraińców, zostały wcielone w skład Ukraińskiej SRR (w tym pierwsza, nieoficjalna stolica kraju – Bałta).
W 1991 r., po ogłoszeniu niepodległości przez Mołdawską Socjalistyczną Republikę Radziecką, która przyjęła nazwę Republiki Mołdawii, wschodnie tereny tego kraju, dawniej wchodzące w skład Mołdawskiej ASRR, ogłosiły niepodległość jako Mołdawska Republika Naddniestrza. Stolicą tego nieuznawanego na arenie międzynarodowej państwa została dawna faktyczna stolica Mołdawskiej ASRR – Tyraspol. Mimo starań rządu Mołdawii próby przywrócenia władzy mołdawskiej nad terytorium Naddniestrza nie powiodły się, głównie z powodu popierania separatystów przez władze Rosji.
.png&filetimestamp=20080306203231)
.png&filetimestamp=20080306203435)
