Morski Dywizjon Lotniczy

Morski Dywizjon Lotniczy – pododdział lotnictwa Marynarki Wojennej II RP.

Model R-XIIIter w Pomorskim Muzeum Wojskowym

W lipcu 1920 w Pucku zorganizowana została Baza Lotnictwa Morskiego. Pod koniec 1921 Baza Lotnictwa Morskiego i Szkoła Lotników Morskich przekształcone zostały w jednostkę noszącą nazwę Lotnictwo Morskie i podporządkowaną dowódcy Floty. W maju 1922 Lotnictwo Morskie podporządkowane zostało dowódcy 2 Pułku Lotniczego jako Detaszowany Dywizjon Lotniczo-Wywiadowczy. W połowie 1923 pododdział przemianowany został na Morski Dywizjon Lotniczy, który pod względem personalnym i zaopatrzenia w sprzęt podlegał szefowi Departamentu IV Żeglugi Powietrznej Ministerstwa Spraw Wojskowych, a pod względem taktycznym i wyszkolenia dowódcy Floty. 6 października 1923 podczas lotu nad Zatoką Pucką kadłub jednego z testowanych samolotów Nieuport Macchi M 9 przełamał się na pół i spadł do morza. W wyniku tej katastrofy zginęła załoga: kpt. obs. Wiktor Karczewski i por. pil. Ludwik Patalas. 9 grudnia 1932 dywizjon włączony został w skład Marynarki Wojennej.

Organizacja i obsada personalna dywizjonu we wrześniu 1939.

• dowódca - kmdr por. pil. Edward Szystowski (poległ 1 IX)
• zastępca dowódcy - kmdr ppor. pil. Kazimierz Szalewicz (od 1 IX dowódca dywizjonu)
• oficer taktyczny - kpt. mar. pil. Aleksander Krawczyk
• oficer - por. mar. obs. Zdzisław Juszczakiewicz
• oficer - por. mar. obs. Edmund Pappelbaum.
• kwatermistrz - kpt. piech. Edmund Żochowski
• dowódca I Eskadry Dalekiego Rozpoznania - kpt. mar. pil. Roman Borowiec (do 2 IX)
• dowódca II Eskadry Bliskiego Rozpoznania - kpt. mar. obs. Marian Janczewski
• pilot i oficer taktyczny II Eskadry Bliskiego Rozpoznania - por. mar. pil. Kazimierz Kraszewski
• komendant Parku Lotniczego - por. mar. Bronisław Stolarczyk
• dowódca Oddziału Portowego - kpt. piech. Jan Herbut-Hejbowicz

I eskadra wyposażona była w 2 samoloty Lublin R-VIIIter i jeden wodnosamolot CANT Z.506B natomiast II eskadra posiadała na ewidencji 10 samolotów Lublin R-XIIIter i Lublin R-XIIIG.

Działania bojowe w kampanii wrześniowej 1939

1 września około godz. 6.00 dwadzieścia samolotów Heinkel He 111 zbombardowało bazę dywizjonu w Pucku niszcząc między innymi koszary i magazyn amunicji. W czasie nalotu zginął komandor Szystowski.

2 września załoga wodnosamolotu CANT Z.506B w składzie: kpt. mar. pil. Roman Borowiec, bosman mech. Grzesiak i bosman rtg. Wzorek odleciała na Lubelszczyznę z międzylądowaniem na Wiśle koło Kozienic.

6 września załoga wodnosamolotu Lublin R-XIII G nr 714 w składzie: por. mar. pil. Józef Rudzki i por. pil. obs. Zdzisław Juszczakiewicz wykonała nocny lot na rozpoznanie Zatoki Gdańskiej i próbę nawigacyjnego przelotu do Szwecji.

7 września około godz. 21.00 załoga wodnosamolotu Lublin R-XIII G nr 714 w składzie: por. mar. pil. Józef Rudzki i por. pil. obs. Zdzisław Juszczakiewicz wystartowała z zadaniem ustalenia położenia oraz zbombardowania pancernika Schleswig-Holstein. Okrętu nie odnaleziono. W trakcie przelotu nad Gdańskiem porucznik Rudzki zbombardował, a por. Juszczakiewicz ostrzelał z karabinów maszynowych, Niemców świętujących zdobycie Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. W locie powrotnym zaobserwowano, koło Gdyni, drugi niemiecki pancernik - Schlesien. Po zakończeniu zadania załoga wodowała w Juracie.

8 września nalot niemiecki zniszczył wszystkie wodnosamoloty z wyjątkiem RWD-17.

Kadra Morskiego Dywizjonu Lotniczego

Dowódcy dywizjonu:

• kpt. mar. pil. Wiktoryn Kaczyński (VII 1920 - XI 1922)
• mjr obs. Stanisław Bielawski (XI 1922 - III 1923)
• ppłk pil. Antoni Leonkow (III 1923 - III 1927)
• kmdr por. pil. Karol Trzasko-Durski (III 1927 – V 1933)
• kmdr por. pil. Edward Szystowski (V 1933 – 1 IX 1939)

Obsada personalna dywizjonu w 1924 roku

ppłk Antoni Leonkow (dowódca), kpt. Władysław Iwanowski-Krawiec, kpt. Wincenty Braziewicz, kpt. Antoni Romanowski, por. Sergiusz Maciejewski, por. Stanisław Edward Szystowski, por. Julian K. Rajs, por. Mieczysław Wiland, por. Jerzy Czechowicz, por. Jerzy Bohuszewicz, por. Stanisław Godek, por. Alfred Peszke, por. Feliks Ludwik Baczyński, por. Tadeusz Gronek, por. Czesław Wajcht

Współczesność

W roku 2008 Krajowy Rejestr Sądowy Sądu Rejonowego w Gdańsku wpisał w rejestr fundację pn. Morski Dywizjon Lotniczy (Nr KRS 0000312343) z siedzibą w Pucku – skupiającą czynnych zawodowo lotników pod zarządem mgr Mieczysława Celejewskiego z honorowym tytułem "komandor" – z nadzieją na odtworzenie historycznej jednostki wojskowej.^{[potrzebne źródło]}

Przypisy

Bibliografia

• Jerzy Pawlak, Polskie eskadry w latach 1918-1939, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1989, ISBN 83-206-0760-4.
• Jerzy Pawlak, Polskie eskadry w Wojnie Obronnej 1939, Biblioteczka Skrzydlatej Polski, tom 14, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1982, ISBN 83-206-0281-5.
• Rocznik Oficerski 1924 Ministerstwo Spraw Wojskowych, Sztab Generalny – Oddział V, Warszawa 1924.
• Ku Czci Poległych Lotników Księga Pamiątkowa Praca zbiorowa pod red. mjr. dypl pil. Marjana Romeyki, Warszawa 1933.

Zobacz też

• Polskie Lotnictwo Wojskowe 1939
• Obrona Wybrzeża w kampanii wrześniowej 1939
• Lotnictwo marynarki wojennej