Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
 |
Ten artykuł od 2011-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Morze Kaspijskie | |
 Zdjęcie satelitarne Morza Kaspijskiego |
|
| Państwo |  Azerbejdżan Rosja Kazachstan Turkmenistan Iran |
| Powierzchnia | 371 800 km² |
| Wymiary | 1200 × 325 km |
| Głębokość • średnia • maksymalna |
180 m 1079 m |
| Wysokość lustra | -28 m n.p.m. |
| Zasolenie | średnio 10-12‰ |
| Rzeki zasilające | Wołga, Kuma, Kura, Ural |
| Rzeki wypływające | bezodpływowe |
| Miejscowości nadbrzeżne | Baku, Türkmenbaşy, Aktau, Astrachań |
| Rodzaj jeziora | endoreiczne |
|
Położenie na mapie Kazachstanu
  Morze Kaspijskie
|
|
| Na mapach: | |
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Morze Kaspijskie, Morze Chazarskie[1] (per. دریای خزر, ros. Каспийское море, azerb. Xəzər dənizi, kaz. Каспий теңізі, turkm. Hazar deňzi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji i w niewielkiej części w Europie. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km² (zmieniającą się wskutek wahań poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Dla porównania powierzchnia całkowita Polski to ok. 313 tys. km². Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od słodkowodnej części północnej do 10-12‰ w części środkowej i południowej i do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętej zatoce Kara-Bogaz-Goł. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W Starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie.
Morze Kaspijskie, tak jak Morze Śródziemne i Morze Czarne, jest reliktem Oceanu Tetydy. Ponieważ zasilane jest rzekami, poziom wody podnosił się i opuszczał znacząco wiele razy, a w suchych okresach wysychało odkładając pokłady soli na dnie, pokryte później osadami naniesionymi przez wiatr. Niektórzy rosyjscy historycy utrzymują, że podniesienie się poziomu wody w morzu w średniowieczu spowodowało powódź na obszarach nadbrzeżnych. W latach 40-70 XX st. poziom morza opadał, potem podniósł się do poziomów z lat 30. Obecnie poziom jest raczej stabilny z tendencją do opadania.
Do wybrzeża Morza Kaspijskiego dostęp mają:
Średnia głębokość w północnej części wynosi 5-6 m, w środkowej 190 m, w południowej głębokość osiąga ponad 1 km.
Wyspy Morza Kaspijskiego mają łączną powierzchnią ok. 2000 km². Największe z nich to:
W Morzu Kaspijskim żyją jesiotry, których ikra ceniona jest na całym świecie ze względu na walory smakowe - jest to jeden z lepszych rodzajów kawioru. Populacji jesiotrów grozi wyginięcie z powodu przełowienia, więc organizacje ekologiczne starają się o tymczasowy zakaz połowów tych ryb do czasu, aż liczba osobników wróci do równowagi.
Rejon Morza Kaspijskiego jest bardzo ważny dla światowej gospodarki ze względu na znajdujące się na jego dnie duże złoża ropy. Stało się to przyczyną sporu o podział wód między pięć nadbrzeżnych państw.
Gdy morze zamarza, trasy transportu nienormatywnego wyznaczane są na tafli lodowej.
Do Morza Kaspijskiego wpadają rzeki Kura, Ural i Wołga. Jest połączone z morzem Azowskim przez system Manyczy. Żegluga między Morzem Kaspijskim i Azowskim możliwa jest przez Kanał Wołga-Don.
Większe miasta leżące nad Morzem Kaspijskim:
Większe zatoki na Morzu Kaspijskim:
Większe rzeki wpadające do Morza Kaspijskiego:
