Moszczanica (Żywiec)

Moszczanica dzielnica Żywca
Panorama Moszczanicy z Osiedla Widok
Status	dzielnica
W granicach Żywca	1976
Powierzchnia	7,256 km²
Wysokość	ok. 400 m n.p.m.
Ludność (2010)  • liczba ludności  • gęstość	~2.000 ~275,86 os./km²
Strefa numeracyjna	33
Tablice rejestracyjne	SZY
Położenie na planie Żywca
49°42′21″N 19°14′02″E
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Kościół Miłosierdzia Bożego

Ulica Moszczanicka

Dwór w Moszczanicy

Zespół Szkół Agrotechnicznych i Ogólnokształcących

Osiedle Szkolne

Moszczanica - dzielnica Żywca, przyłączona do miasta w 1976 roku, położona w jego wschodniej części. Według "Dziejopisu Żywieckiego" autorstwa Andrzeja Komonieckiego nazwa ta pochodzi od wielu mostków przerzuconych nad potokiem.

Położenie

Dzielnica położona jest wschodniej części miasta, między potokiem Moszczanica i rzeką Łękawka, północno-zachodnie krańce dzielnicy znajdują się nad Jeziorem Żywieckim.

Moszczanica graniczy z:

• dzielnicą Rędzina - od północy
• dzielnicą Śródmieście - od zachodu
• wsią Rychwałd - od wschodu
• dzielnicą Kocurów-Koleby - od południa

Historia

Nazwa Moszczanica pojawia się w spisie dziesięciny diecezji krakowskiej w 1477 roku. Wieś przypadła w II połowie XVIII wieku Franciszkowi Wielopolskiemu po Hieronimie Wielopolskim w wyniki podziału Państwa Ślemieńskiego między dzieci Karola i wnuki Jana Kazimierza Wielopolskich. Od niego wieś odkupiła Rozalia Wielopolska dla swego syna Andrzeja. Ten w roku 1809 sprzedał ją hrabiemu Józefowi Wodzickiemu z Granowa. Wodzicki odsprzedał Moszczanicę w 1825 roku Ignacemu Zielińskiemu, który w latach 1827-28 wzniósł tu murowany dwór kosztem 5300 guldenów. Był to budynek jednokondygnacyjny, nakryty łamanym dachem z dwoma kominami zbiorczymi. Prostokątny dziedziniec otaczały dwie oficyny.

W połowie XIX wieku majątek moszczanicki nabył Jan Kępiński, po którym dobra te odziedziczył w 1905 roku Władysław Kępiński. W latach 1910-12 dokonał gruntownej przebudowy i modernizacji dworu.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich z 1880 roku opisuje Moszczanicę następująco:

"Moszczanica (z Rędziną) - wś., pow. żywiecki, leży nad potokiem tegoż nazwiska i Łękawką, uchodzącemi z praw. brz. do Soły. Wzniesienie nad poziom morza wynosi 355 m. (...) Przez południowy kraniec wsi prowadzi gościniec z Łękawicy do m. Żywca, a przez północny z Okrajnika do Starego Żywca. Ta wieś należy do śady powiat. i par. rzym.-kat. w Żywcu, obległym o 3 kil. i liczy 1136 mieszk. rzym.-kat. Obszar więk. pos. w Kocierzu ma 237 mr. roli, 16 mr. łąk i ogr., 35 mr. pastw. i 137 mr. lasu; pos. mniej. 723 mr. roli, 51 mr. łąk i ogr., 192 mr. pastw. i 181 mr. lasu. W lasach są drzewa różonego rodzaju. Pod względem geoologicznym badał okolice M. Szajnocha (Studya geolog. Kosmos, 1884, str. 230) i zaliczył ją do formacyi eocenicznej. Szcegółowo podaje w dwóch większych odkryciach w pobliżu dworu sypki, drobnoziarnisty, bogaty w łyszczyk piaskowiec. Jego warstwy zawierają między szarym gruboziarnistym podkładem także wtrącenia ciemnoszarawych lub prawie czarnych łupków ilastych, które są kruche i łatwo wietrzeją. W tem miejscu zmienia się nagle kierunek pokładów. W XV wieku była M. własnością Piotra Komorowskiego (Długosz, II: 290). M. graniczy na wsch. z Rychwałdem i Łękawicą, na płn z Oczkowem, na zach. ze Starym Żywcem, a na płd. z m. Żywcem."

We wrześniu 1934 roku w dworze w Moszczanicy wypoczywał ciężko chory marszałek Józef Piłsudski.

Do 1 sierpnia 1934 roku, kiedy to Moszczanica weszła w skład gminy Sporysz, była siedzibą gminy jednowioskowej. Po zniesieniu gmin 29 września 1954 stała się siedzibą gromady.

W 1976 roku wieś została przyłączona do Żywca.

W 1983 roku został poświęcony kamień węgielny pod budowę kościoła. Parafię w Moszczanicy erygowano w 1986 roku.

Zabytki

• Zespół dworski, w skład którego wchodzą:
  • Dwór - budynek z 1828 roku, przebudowany w latach 1910-1912. W 1945 roku na bazie dworu i majątku powstała szkoła rolnicza. Po wzniesieniu nowego obiektu szkolnego i internatu budynek dworski przeznaczono na cele mieszkalne. W latach 70. i 80. była tu izba tradycji ruchu młodzieżowego, a po jej likwidacji powstało muzeum instrumentów muzycznych, narzędzi i sprzętów gospodarstwa domowego z terenu Żywiecczyzny.
  • Stajnia - pochodzi z 1907 roku
  • Kapliczka - drewniana kapliczka szafkowa umieszczona na kamiennym walcu, pochodząca z 1908 roku. Na kolumnie widnieje napis "Salve Regina". W przedniej części kapliczki znajduje się obrazek Najświętszego Serca Jezusa, a w tylnej - Matki Boskiej Częstochowskiej. Zwieńczona jest dwoma krzyżami
  • Park - założony na przełomie XIX i XX wieku

• Cmentarz Żołnierzy Radzieckich - powstał w 1948 roku, pochowano tam 1120 żołnierzy. Przez długie lata opiekę nad cmentarzem sprawowała młodzież z Zespół Szkół Agrotechnicznych i Ogólnokształcących im. J. Piłsudskiego.

Edukacja

Przedszkola

• Przedszkole nr 12 przy ul. Moszczanickiej 24

Szkoły podstawowe

• Szkoła Podstawowa nr 6 przy ul. Moszczanickiej 26

Szkoły średnie

• Zespół Szkół Agrotechnicznych i Ogólnokształcących im. J. Piłsudskiego przy ul. Moszczanickiej 9 - jego początki sięgają 1945 rokum kiedy to rozpoczęło działalność w Moszczanicy Żeńskie Gimnazjum Rolnicze i Jednoroczna Szkoła Gospodarstwa Wiejskiego. W roku szkolnym 1949/1950 przybrało nazwę Liceum Rolniczego, w 1953 roku przekształcone zostało w czteroletnie Technikum. W roku 1970 młodzież wprowadziła się do internatu. Z okazji pierwszego zjazdu absolwentów w 1977 roku szkole nadano imię prof. Teodora Marchlewskiego. 1 września 2006 roku patronem szkoły został Józef Piłsudski.

Komunikacja

Transport drogowy

Główne ulice Moszczanicy to:

• ul. Krakowska - droga wojewódzka 948 z Żywca do Oświęcimia, przecina północną część dzielnicy z zachodu na północny wschód; umożliwia dojazd z Śródmieścia oraz Oczkowa i Rędziny.
• ul. Moszczanicka - przecina centralną część dzielnicy z północy na południe; umożliwia dojazd do centrum dzielnicy z ulicy Komonieckiego i Krakowskiej
• ul. Komonieckiego - prowadzi od skrzyżowania z ulicą Moszczanicką do Rynku;
• ul. Rychwałdzka - umożliwia dojazd z Rychwałdu do centrum dzielnicy

Komunikacja miejska

Na terenie dzielnicy położonych jest 7 przystanków MZK Żywiec, na których zatrzymują się autobusy pięciu linii. Na najważniejszych z nich zatrzymują się:

• Moszczanica ul. Krakowska - 4, 16, 17
• Moszczanica Nad Stawem - 7, 14
• Cmentarz żołnierzy radzieckich - 7, 14
• Rychwałd Granica - 14

Osiedla

• Osiedle Szkolne