Mozyrz (biał. Мазыр, Mazyr) – miasto na Białorusi, na Polesiu, nad Prypecią, w obwodzie homelskim, siedziba rejonu mozyrskiego; port rzeczny, rafineria ropy naftowej, przemysł drzewny i elektrotechniczny; muzeum; 108,8 tys. mieszkańców (2010), liczna mniejszość polska.
Prawa miejskie nadał Mozyrzowi w 1609 król Zygmunt III Waza. W latach 1907-1909 w Mozyrzu działało koło prowincjonalne Polskiego Towarzystwa "Oświata" w Mińsku, które zajmowało się wspieraniem polskiej edukacji[2]. W 1909 roku naczelnik policji powiatu mozyrskiego wydał raport, w którym donosił, że koło to prowadziło nielegalnie 5 polskich szkółek. Doprowadziło to do likwidacji całej organizacji[3]. W 1909 roku, w czasie wyborów samorządowych, do rady miejskiej zostało wybranych 13 Rosjan, 1 Polak i 1 Żyd[4].
- Kościół i klasztor bernardynów - barokowy z lat 1645-54, fundacji pułkownika Stefana Łoszki (Łozki), przebudowane w 1760-65 przez Kazimierza Oskierkę, marszałka mozyrskiego. Kościół zamieniono w 1865 r. na sobór prawosławny - czynny obecnie jako cerkiew katedralna św. Archanioła Michała. Korpus klasztorny po kasacie klasztoru w 1832 r. przebudowano na szpital, obecnie we władaniu duchowieństwa prawosławnego.
- Kimbarówka - wieś nad brzegiem Prypeci, która znalazła się obecnie w granicach miasta Mozyrz. Zabytki na terenie Kimbarówki:
- Vallis Umbrosa (Ciemna Dolina) - Kościół i klasztor cystersów - barokowy, wybudowany w 1711 r. przez okolicznych mieszkańców pod przewodnictwem Zygmunta Szukszty, podczaszego kijowskiego. Kościół był bogato uposażony przez króla Augusta II i Augusta III. Po kasacie zakonu budynki i teren wykupiło miasto Mozyrz. Po II wojnie światowej kościół przebudowano na szkołę a w klasztorze urządzono internat. W 1990 r. kościół oddano wiernym obrządku rzymskokatolickiego.
- Vallis Angelica (Anielska Dolina) - Kościół i klasztor cysterek - późnobarokowy z 1743-45 r., fundacji Benedykta Różańskiego. Po kasacie zakonu budynki przekazano prawosławnym, kościół przebudowano na cerkiew w 1893 r. W latach 30. XX w. nieczynna. Obecnie w byłym kościele i zabudowaniach klasztornych jest browar, a w skrzydle klasztoru - szkoła muzyczna.
[edytuj] Ludzie związani z miastem
- Aleksander Łowieniecki byl cześnik i podstarości Mozyrski w 1648 roku.
- Witold Iwicki - polski ksiądz katolicki, działacz oświatowy, rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Pińsku, wikariusz generalny diecezji pińskiej, męczennik za wiarę
- Anatol Lewandowski (1920-2008) - polski pisarz dokumentalista, doktor historii
- Zbigniew Morsztyn - polski szlachcic (herbu Leliwa) i poeta epoki baroku, żołnierz, działacz ariański, miecznik mozyrski. Kuzyn i współpracownik Jana Andrzeja Morsztyna
- Edward Piekarski - polski badacz Syberii, lingwista, sybirak
- Jan Wiernikowski - polski językoznawca, nauczyciel
[edytuj] Zobacz też
-
-
Kościół pobernardyński św. Michała, ob. cerkiew katedralna
-
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Dariusz Tarasiuk: Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905–1918. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 211. ISBN 978-83-227-2629-7.
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
Stolice rejonów obwodu homelskiego |
|
|
|
 |
|
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Białoruś
homelski
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
