Murmańsk

Murmańsk
Herb Murmańska Flaga Murmańska
Państwo	Rosja
Obwód	Obwód murmański
burmistrz	Stiepan Tananykin
Powierzchnia	150,55 km²
Wysokość	50 m n.p.m.
Ludność (2010) • liczba ludności • gęstość	309 666 2056 os./km²
Nr kierunkowy	+7 (81 52)
Miasta partnerskie	Akureyri Groningen Jacksonville Kaliningrad Kurytyba Luleå Rovaniemi Szczecin Tromsø Vadsø
Położenie na mapie obwodu murmańskiego Murmańsk
Położenie na mapie Rosji Murmańsk
68°58′00.01″N 33°03′0-0″E

Port w Murmańsku

Murmańsk (ros. Мурманск) – miasto w Rosji, założone 4 października 1916 roku. Niezamarzający port nad Zatoką Kolską (Morze Barentsa), w pobliżu granicy z Norwegią i Finlandią. Centrum administracyjne obwodu murmańskiego. Położony 1967 km od Moskwy. 6 maja 1985 otrzymało tytuł Miasto Bohater (Город-герой).

Główną arterią komunikacyjną miasta jest Prospekt Lenina. W jego pobliżu znajduje się pomnik Lenina i Muzeum Krajoznawcze. Zbiory przyrodnicze w muzeum dotyczą głównie tajgi.

Historia

Miasto zostało założone 4 października 1916 roku (wg obowiązującego wówczas w Cesarstwie Rosyjskim kalendarza juliańskiego był to 21 września) jako Romanow na Murmanie (ros. Романов-на-Мурмане). Nazwa ta została nadana na cześć rządzącej wówczas Rosją dynastii Romanowów, zaś z kolei „Murman” to starorosyjska nazwa ziem położonych nad Morzem Barentsa (pierwotnie samych wybrzeży, następnie całego lądu, zwłaszcza Półwyspu Kolskiego), która powiązana jest etymologicznie z germańskim słowem Norman – człowiek północy, jak w średniowieczu nazywano Skandynawów. W 1917 roku po rewolucji lutowej i likwidacji monarchii nazwę miasta zmieniono na Murmańsk. W latach 1918-1920 miasto znalazło się we władaniu aliantów zachodnich, którzy tą drogą przybyli z pomocą białym. W tym okresie w rejonie miasta z bolszewikami walczyły polskie oddziały tzw. Murmańczyków, ewakuowane w połowie 1919 roku.

W ramach umowy podpisanej z III Rzeszą w roku 1940 Murmańsk stał się bazą dla niemieckich okrętów podwodnych w ich drodze na Morze Norweskie. Rosjanie udostępnili swój port Niemcom w o wiele większym zakresie, niż to później robili wobec aliantów zachodnich. Kriegsmarine mogła być pewna, że znajdzie tu schronienie i przyjazne doki. W roku 1940 lodołamacze sowieckie pomogły przebić się na Pacyfik niemieckiemu krążownikowi pomocniczemu HSK Komet, który następnie zatopił siedem (i zdobył jeden) alianckich statków o łącznym tonażu 64 000 ton.

Po 22 czerwca 1941 roku Murmańsk stał się miejscem, do którego nawet zimą docierały alianckie konwoje z pomocą. Podczas zimnej wojny Murmańsk był bazą sowieckich atomowych okrętów podwodnych, nosicieli ładunków jądrowych. Dziś jest portem macierzystym rosyjskiej Floty Północnej.

Ludność

• 1926 r. – 9 tys.
• 1939 r. – 119 tys.
• 1959 r. – 222 tys.
• 1970 r. – 309 tys.
• 1979 r. – 382 tys.
• 1992 r. – 468,3 tys.
• 1996 r. – 399 tys.
• 2010 r. – 307,6 tys.

Geografia i klimat

Murmańsk posiada niezamarzający przez cały rok port, położony w 50-kilometrowym fiordzie. Jest to największe miasto leżące na tej szerokości geograficznej.

Ze wzgórza za miastem roztacza się panorama na cały Murmańsk, jego porty morskie, stocznie remontowe, zakłady przemysłowe i osiedla mieszkaniowe. Za fiordem, aż po zachodni i północny horyzont rozciągają się lasy pokrywające pofalowany teren. Za wzgórzami znajduje się Morze Barentsa. Miasto posiada także sztuczne jezioro i park, a także delfinarium.

Klimat umiarkowany chłodny. Średnie temperatury w styczniu –10 °C, lipcu 13 °C. Opady około 800 mm na rok.

Zobacz też

• Rosyjska Północ

Linki zewnętrzne

• Przewodnik po Murmańsku w języku polskim. Historia, zabytki, muzea.
• Murmansk: Info, News, Photo
• Zdjęcie satelitarne z Google Maps

Bibliografia

• Joanna i Stanisław Osikowie, Anna Wawrzkowicz: Puls Ziemi 1. Straszyn k. Gdańska: Nowa Era, 2009. ISBN 978-83-7547-190-8.