| Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie |
| Data założenia |
1964 |
| Państwo |
Polska |
| Miasto |
Kraków |
| Adres |
al. Jana Pawła II 39,
30-969 Kraków 28,
skr.poczt. 79 |
| Zakres zbiorów |
statki powietrzne i technika lotnicza |
| Wielkość zbiorów |
ponad 200 samolotów (2007) |
| Dyrektor |
Krzysztof Radwan |
| Strona internetowa muzeum |
Aero Ae-145 w ekspozycji muzeum (duży hangar)
Aero L-60 Brigadyr (duży hangar)
Albatros B.II (mały hangar)
Avia B.33 (licencyjny Ił-10) (duży hangar)
Aviatik C.III (mały hangar)
Bücker Bü 131B Jungmann (duży hangar)
Grigorowicz M-15 (mały hangar)
Curtiss Export Hawk II (duży hangar)
De Havilland 82A Tiger Moth II (duży hangar)
Jak-17UTI (ekspozycja plenerowa, w tle duży hangar)
Jak-40 (ekspozycja plenerowa)
Let L-200 Morava (duży hangar)
Lim6bis (ekspozycja plenerowa, w tle aleja MiG-ów)
PZL M-4 Tarpan (duży hangar)
SAAB J 35J Draken (ekspozycja plenerowa)
SAAB AJSF 37 Viggen (ekspozycja plenerowa)
WSK MD-12F (ekspozycja plenerowa)
WSK-Mielec M-15 (Belphegor) (ekspozycja plenerowa)
TS-11 Iskra (ekspozycja plenerowa)
WSK TS-9 Junak 3 (duży hangar)
BŻ-1 GIL (SP-GIL) (duży hangar)
WSK Mi-2Ch (ekspozycja plenerowa)
silnik turboodrzutowy SO-1 (silnikownia)
silnik turboodrzutowy Lyulka AL-7F (silnikownia)
silnik Tumański RD-9B (silnikownia)
Muzeum Lotnictwa Polskiego – muzeum w Krakowie zlokalizowane na terenach dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny, gromadzące eksponaty związane z historią rozwoju lotnictwa. Liczba eksponowanych obecnie statków powietrznych przekracza 200. Muzeum wydaje własne publikacje, organizuje imprezy o charakterze edukacyjnym. Jest też uczestnikiem i organizatorem konferencji poświęconych historii lotnictwa i muzealnictwu[1]. Posiada również bibliotekę z ponad 30 tysiącami pozycji[2].
[edytuj] Lotnisko Kraków-Rakowice-Czyżyny
-
Muzeum Lotnictwa Polskiego funkcjonuje na terenach dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny (jednego z najstarszych lotnisk wojskowych na świecie). Lotnisko to powstało w 1912 w związku z rozwojem lotnictwa Austro-Węgier. W 1917 roku stało się jednym z punktów etapowych pierwszej w Europie regularnej pocztowej linii lotniczej łączącej Wiedeń z Kijowem i Odessą. Początkowo zajmowało obszar 55 ha i zawierało bazę oddziału lotniczego. Po odzyskaniu niepodległości i przejęciu obiektów lotniska przez polskie władze wojskowe zorganizowano pierwszą polską jednostkę bojową tzw. Eskadryllę Lotniczą (później 1 Eskadra). Następnie bazę rozbudowano tworząc warsztaty remontowo-produkcyjne, Niższą Szkołę Pilotów i kolejne eskadry. W 1921 powstał w oparciu o istniejące zaplecze techniczne 2 Pułk Lotniczy. W połowie lat 20. polskie władze wojskowe podjęły decyzję o rozbudowie lotniska. 18 lipca 1923 otwarto Cywilną Stację Lotniczą Kraków, czego efektem było powstanie drugiego co do wielkości lotniska w Polsce. W 1938 uruchomiono linię międzynarodową Warszawa-Kraków-Budapeszt. W czasie II wojny światowej lotnisko przejęli Niemcy, po wojnie po odzyskaniu niepodległości straciło swoje znaczenie ze względu na rozwój urbanistyczny okolicznych terenów. W 1963 zostało zlikwidowane. W 2006 roku wpisano zespół obiektów lotniska do rejestru zabytków pod numerem A-1106[3].
[edytuj] Powstanie muzeum
Muzeum powstało w 1964. Pierwotnie funkcjonowało jako Ośrodek Ekspozycji Sprzętu Lotniczego przy Aeroklubie Krakowskim, utworzony w oparciu o eksponaty zgromadzone na potrzeby Wystawy Lotniczej. W 1967 r. został przejęty przez Naczelną Organizację Techniczną i przemianowany na „Muzeum Lotnictwa”. Później przez pewien okres nosiło jeszcze nazwę Muzeum Lotnictwa i Aeronautyki w Krakowie. Osobowość prawną muzeum uzyskało w 1971 r. po przejściu w gestię Ministerstwa Komunikacji. Od 1989 roku dyrektorem muzeum jest Krzysztof Radwan[4].
[edytuj] Nowy budynek muzeum
Obok starego gmachu powstał (otwarcie nastąpiło 18 września 2010[5]) nowy trzykondygnacyjny budynek[6], o powierzchni 4000 m² z lotu ptaka przypominający śmigło. Każde jego skrzydło pełni inną funkcję. Do ekspozycji obiektów muzealnych przeznaczone są dwa z nich. W trzeciej części zlokalizowane są m.in. biblioteka, biura, sala kinowa i konferencyjna. Inwestycja została sfinansowana ze środków samorządu województwa małopolskiego oraz środków unijnych i kosztowała około 45,8 mln zł. W lutym 2008 swoje wsparcie dla tej inicjatywy w kwocie 60 tys. dolarów zapowiedział amerykański koncern lotniczy Boeing[7]. 19 maja 2008 odbyło się uroczyste poświęcenie i wmurowanie aktu erekcyjnego. Poświęcenia dokonał metropolita krakowski Stanisław Dziwisz. Obecni byli m.in. marszałek województwa małopolskiego Marek Nawara, senator RP Janusz Sepioł, dyrektorzy departamentów Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego[8].
[edytuj] Status prawny i struktura organizacyjna muzeum
Muzeum działa w oparciu o ustawę o muzeach[9], ustawę o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej[10] oraz własny statut i podlega urzędowi marszałkowskiemu województwa małopolskiego. Zgodnie ze statutem muzeum jest samorządową instytucją kultury wyodrębnioną pod względem prawnym i ekonomiczno-finansowym, której organizatorem jest województwo małopolskie. Województwo zapewnia środki potrzebna do utrzymania i rozwoju muzeum.
W Muzeum Lotnictwa Polskiego istnieją następujące jednostki organizacyjne:[11]
- Dyrekcja
- Dział Administracyjno-Gospodarczy i Finansowy
- Dział Dydaktyczno-Oświatowy i Ekspozycji
- Biblioteka im. Heleny i Olgierda Cumftów i Archiwum
- Dział Gromadzenia i Opracowania Zbiorów
- Dział Techniczno-Konserwatorski
Nadzór nad muzeum w sposób ogólny sprawuje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a w sposób bezpośredni bezpośredni – organizator. Przy muzeum działa piętnastoosobowa rada muzeum, której członków powołuje i odwołuje zarząd województwa małopolskiego[12]. Wewnętrznie zasady pracy muzeum są określone w Regulaminie Organizacyjnym[13].
[edytuj] Pochodzenie eksponatów
Większość eksponatów stanowią przekazane do muzeum egzemplarze wycofane z użytku przez wojsko lub władze państwowe. Część eksponatów trafiła do muzeum dzięki wymianie z innymi muzeami na świecie.
- Muzeum jest w posiadaniu 25 samolotów pochodzących z kolekcji Hermana Göringa, która przed wojną znajdowała się w berlińskich Deutsche Luftfahrt Sammlung (Niemieckich Zbiorach Lotniczych) i po wojnie trafiła do Krakowa jako mienie porzucone przez Niemców w Kuźnicy Czarnkowskiej (znajdującej się na terenie Polski również przed wojną). Obecnie stanowią one obok tzw. Berlinki przedmiot niemieckich roszczeń wobec Polski[14][15][16]. Należący do kolekcji brytyjski samolot De Havilland DH 9a z 1918 r., dar indyjskiego księcia Hajdarabadu dla brytyjskiego lotnictwa wojskowego, został zamieniony w latach 70. w Wielkiej Brytanii na myśliwiec Spitfire LF Mk XVIE z okresu II wojny światowej[17][18].
- Dowództwo Sił Powietrznych Szwecji przekazało do zbiorów muzeum samolot AJSF 37 Viggen o numerze fabrycznym 37954. 29 listopada 2005 maszyna przyleciała bezpośrednio ze swojej bazy w Luleå w Szwecji i wylądowała na krakowskim lotnisku Balice skąd ulicami miasta przetransportowano ją do muzeum[19]. Egzemplarz ten latał już nad Polską w roku 2002 podczas ćwiczeń Strong Resolve 2002 i był jednym z pięciu rozpoznawczych Viggenów bazujących w 33 Bazie Lotniczej w Powidzu w składzie SwAFRAP (Swedish Air Force Rapid Reaction Unit).
- Eksponowany w hangarze Curtiss Export Hawk II (D-IRIK) to jeden z dwóch samolotów zakupionych przez Hermanna Göringa dla niemieckiego asa lotnictwa Ernsta Udeta by zachęcić go do wstąpienia do NSDAP w 1933 roku[20]. Samolot ten był wykorzystany do pokazów z okazji Letnich Igrzysk Olimpijskich 1936 w Berlinie.
- Będący w ekspozycji muzeum TS-11 Iskra 1H 0730 w barwach Reprezentacyjnego Zespołu Akrobacyjnego Sił Powietrznych RP "Biało-Czerwone Iskry" to tzw. "Czerwona 1" pilotowana wcześniej przez dowódcę zespołu ppłk pil. Jerzego Lenia. Została ona przekazana decyzją MON do zbiorów muzeum po wylataniu resursu.
- Znajdujący się w zbiorach muzeum jedyny ocalały na świecie P.11c w czasie kampanii wrześniowej brał udział w walkach. Pilotował go ppor. Wacław Król. 1 września zestrzelił wspólnie z kpr. Pawłem Kowalą samolot rozpoznawczy Hs 126. a 5 września wraz z kpr. Piotrem Zaniewskim zestrzelił He 111. Nie zostało to uwzględnione przez komisję Bajana, jednak znalazło potwierdzenie w danych Luftwaffe[21].
- Amerykański Northrop F-5E Tiger II z ekspozycji plenerowej jest zdobyczą wojenną z okresu wojny wietnamskiej. Maszyny te były eksportowane przez Stany Zjednoczone do wielu krajów m.in. do Wietnamu Południowego. Część z nich została przejęta przez siły Wietnamu Północnego i przez nie wykorzystywana. Jedna z takich maszyn została przekazana Instytutowi Lotnictwa do opracowania dokumentacji technicznej dla przezbrojenia samolotu w działka produkcji radzieckiej. Dokumentacja nie została opracowana, zaś samolot ostatecznie trafił do muzeum[22].
[edytuj] Pomniki i odznaczenia związane z muzeum
Na terenie należącym do muzeum znajdują się trzy pomniki:
- Pomnik Lotników – ufundowany w roku 1970 przez społeczeństwo Krakowa ku czci Lotników walczących na frontach II wojny światowej, usytuowany obok hangaru, otoczony zielenią. Pomnik ma formę głazu na którym widnieje tablica z napisem: "1939 1945/ CHWAŁA/ POLSKIM LOTNIKOM/ UCZESTNIKOM BOHATERSKICH/ WALK Z NAJEŹDŹCĄ HITLEROWSKIM/ W 25 ROCZNICĘ ZWYCIĘSTWA/ NAD FASZYZMEM/ SPOŁECZEŃSTWO MIASTA KRAKOWA"[23].
- Tablica upamiętniająca lotnicze wsparcie dla okupowanej Polski, usytuowana nieopodal dużego hangaru. Upamiętnia ona wsparcie lotnicze niesione przez lotników polskich, angielskich, kanadyjskich, nowozelandzkich, australijskich, południowoafrykańskich i amerykańskich. Na tablicy wymienione są jednostki prowadzące w latach 1941-1944 zrzuty lotnicze z pomocą dla walczącej Polski[24].
- Tablica upamiętniająca 80. rocznicę powstania lotnictwa polskiego powstała wspólnym staraniem Muzeum Lotnictwa Polskiego i Krakowskiego Klubu Seniorów Lotnictwa. Tablica usytuowana jest na terenie Muzeum Lotnictwa, w miejscu pamięci urządzonym w granicy posesji nieopodal dużego hangaru. Poświęcona jest zdobywcy Lotniska Rakowice-Czyżyny w październiku 1918 roku – komendantowi płk. pil. Romanowi Florerowi oraz dowódcom, personelowi latającemu, technicznemu i obsłudze naziemnej 2. Pułku Lotniczego (1921-1939) oraz 308 Dywizjonu Myśliwskiego Krakowskiego (1940-1946)[25].
W pobliżu muzeum znajduje się w Parku Lotników Polskich pomnik lotników polskich poległych na wszystkich frontach II wojny światowej autorstwa Bronisława Chromego[26] a także głaz z inskrypcją „Chwała lotnikom” z 1970 roku.
Muzeum nadaje również własne odznaczenie – Medal Wdzięczności Muzeum „Summa Cum Laude”. Otrzymali go m.in. Ryszard Kaczorowski[27] i inż. Jerzy Płoszajski[28].
[edytuj] Programy edukacyjne i imprezy
[edytuj] Małopolski Piknik Lotniczy
Muzeum rokrocznie, w czerwcu, organizuje Małopolski Piknik Lotniczy. W 2003 na potrzeby lotnicze muzeum i pikniku lotniczego ustanowiono ponownie czynne lądowisko na zachodnim fragmencie dawnej betonowej drogi startowej (obecnie przedzielonej ulicą; wschodnia część leży na terenie osiedla mieszkaniowego, mniej więcej w zachowanym stanie). Nowa droga startowa jest czynna na kierunku 26 i posiada betonową nawierzchnię o wymiarach 720 × 60 m. Mogą z niej korzystać lekkie samoloty do 7500 kg i śmigłowce.
[edytuj] Lotniczy Park Kulturowy
Muzeum jest również inwestorem przedsięwzięcia o nazwie „Lotniczy Park Kulturowy”[29], którego projekt wykonano w Instytucie Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowskiej pod kierunkiem Marii Łuczyńskiej-Bruzdy. Celem przedsięwzięcia jest stworzenie odpowiedniego otoczenia parkowego.
[edytuj] "Przygody z wiedzą"
Wspólnie z władzami wojewódzkimi, Muzeum Inżynierii Miejskiej, i Parkiem Wodnym w Krakowie, muzeum realizuje wspólny program edukacyjny pod nazwą "Przygody z wiedzą" skierowany do uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych, liceów i techników. Łączy on w sobie elementy propagujące wiedzę techniczną z promocją zdrowego stylu życia[30]. Muzeum ma w swej ofercie blok lekcji muzealnych prowadzonych przez pracowników muzeum[31]. Muzeum co roku bierze również udział w Nocy Muzeów, a także podobnej w swym charakterze imprezie pod nazwą "Dni Otwartych Drzwi Muzeów Krakowskich" odbywającej się jesienią i organizowanej z inicjatywy Stałej Konferencji Dyrektorów Muzeów Krakowskich przy współpracy z Urzędem Miasta Krakowa.
[edytuj] Projekt muzealny "NATO 1949 – 2009"
Z okazji przypadającej na rok 2009 sześćdziesiątej rocznicy podpisania Traktatu Północnoatlantyckiego (4 kwietnia 1949) a także dziesiątej rocznicy przystąpienia Polski do NATO (12 marca 1999) Muzeum podjęło się realizacji projektu muzealnego, którego głównym celem jest stworzenie stałej ekspozycji statków powietrznych w barwach państw członkowskich Sojuszu. Pierwszym eksponatem tej kolekcji jest MiG-29 w barwach polskich, o numerze taktycznym 4115. Na połowie eksponatu zostanie przywrócony kamuflaż i niemieckie oznakowania, gdyż samolot ten był pierwszą sowiecką konstrukcją używaną w ramach Sojuszu przez Luftwaffe[32][33][34][35]. W ramach wymiany, w zamian za śmigłowiec Mi-2, muzeum otrzymało też Mirage 5 BA o numerze taktycznym BA-03 od Królewskiego Muzeum Sił Zbrojnych w Brukseli[36]. W dniu 19 listopada 2008 r. do Muzeum dotarł kolejny eksponat, naddźwiękowy samolot myśliwski Lockheed F-104 Starfighter S/ASA-M, przekazany nieodpłatnie przez Aeronautica Militare Italiana (Włoskie Siły Powietrzne). Samolot był jednym z ostatnich Starfighterów w służbie, przybył z bazy lotniczej w Grazzanise koło Neapolu. Egzemplarz ten został wyprodukowany na licencji we Włoszech, jego numer taktyczny to RS-05, seryjny MM6876. Kolejne samoloty spodziewane na ekspozycji to Republic F-84F Thunderstreak (nr takt. FU-36), SEPECAT Jaguar GR.1 (nr. takt. XX730), Ling-Temco-Vought A-7P Corsair II (nr taktyczny 5502), Hawker Siddeley Harrier Gr.3 (nr taktyczny XW919)[37][38].
[edytuj] Lista eksponatów
Lista samolotów znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[39]:
Lista szybowców znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[41]:
[edytuj] Motoszybowce
Lista motoszybowców znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego [42]:
Lista śmigłowców znajdujących się w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[43]:
[edytuj] Rakietowe systemy przeciwlotnicze
Lista rakietowych systemów przeciwlotniczych w ekspozycji Muzeum Lotnictwa Polskiego[44]:
Oprócz statków powietrznych muzeum posiada też ekspozycję silników lotniczych, prezentowanych w sposób umożliwiający poznanie ich konstrukcji. Są to[45]:
- AI-14R
- AI-24WT
- Alfa Romeo 126 RC 34
- Argus As 10c
- Argus As 410
- Argus As 5
- Argus As 7
- Argus As 8
- Armstrong Siddeley Genet
- Austro-Daimler DM 200
- Avia M-332
- Avia M-337
- Benz Bz IVd
- BMW 132 Z
- BMW 801 D2
- BMW IIIa
- Bramo 323 Fafnir
- Breda (lic. SPA 6a)
- Bristol Cherub I
- Bristol Pegasus X
- Clerget Blin 9B
- Daimler-Benz DB 600 G
- Farman 12 WE
- Farman 9 EFR
- Gnome-Rhone 9KRd Mistral
- Gnome-Rhone Jupiter 9Ab
- GTD-350
- Hirth HM-504A
- Hirth HM-508
- Hirth HM-60R
- Hispano-Suiza 12X
- Hispano-Suiza 82
- Isotta Fraschini Bianchi V 4B
- Junkers Jumo 205
- Junkers Jumo 211
- Junkers L 8
- Klimow M-103
- Klimow WK-105 PF
- Le Rhone 9
- Liberty L-12
- LIT-3 (lic. Iwczenko AI-26)
- Lorraine-Dietrich 12 EB
- Liulka AL-7F
- Maybach HSLU
- Maybach Mb IV
- Mercedes Benz F-7502
- Mercedes D.IIIa
- Mercedes D IVa
- Mercedes D IVb
|
- Mercedes E 4F
- Mikulin AM-34
- Mikulin AM-35A
- Mikulin AM-42
- Mikulin AM-38F
- NAG C III
- Praga Doris 208B
- Pratt & Whitney R-1830
- Pratt & Whitney R-2800
- PZInż. Junior
- PZInż. Major Typ 4
- PZL Pegaz II
- PZL Pegaz VIII
- PZL WN-3
- R-11
- R-13
- R-27
- RAF 3A Napier
- RAF 4A Daimler
- RD-10A
- RD-500
- RD-9B
- Renault 12FE
- Renault 6Q11
- Rolls-Royce Eagle Mk IX
- Rolls-Royce Kestrel II S
- Rolls-Royce Merlin Mk XX
- 9D21
- R-11 (SCUD)
- Salmson 9 AD
- Salmson Z-9
- Siemens-Halske Sh-14
- silnik strumieniowy Wójcickiego
- Sunbeam Mohawk
- Szwiecow ASh-21
- Szwiecow ASh-62 IR
- Szwiecow ASh-82 FN
- Szwiecow M-11 D
- Szwiecow M-11 FR
- Walter HWK 109-501
- Walter HWK 109-507
- Walter Minor 4-III
- Walter Mistral K-14
- Wright R-2600-23 Cyclone 14
- Wright Whirlwind R-975
- WSK Lis-2
- WSK NP-1
- WSK SO-1
|
[edytuj] Plan muzeum
- Mały hangar – samoloty z lat 1909-1920,
- Duży hangar – samoloty, śmigłowce i szybowce zgromadzone w oryginalnym przedwojennym hangarze 2 Pułku Lotniczego.
- Silnikownia – jedna z największych w Europie kolekcja silników lotniczych od okresu pionierskiego do dziś, pozwala prześledzić zmiany w konstrukcji silników na przestrzeniach dziejów od silników rzędowych, rotacyjnych i gwiazdowych aż do współczesnych silników turboodrzutowych.
- „Swego nie znacie” – wystawa statków powietrznych z okresu pionierskiego lotnictwa,
- Wystawa plenerowa – wielkogabarytowe cywilne i wojskowe statki powietrzne. Na wystawie plenerowej zgromadzono niemal wszystkie odrzutowce używane przez Wojsko Polskie.
Przypisy
- ↑ Międzynarodowa Konferencja Naukowa "Środkowoeuropejskie dziedzictwo lotnicze" Zakopane 2005 (pol.). www.air-news.info, 2005-11-07. [dostęp 2009-01-20].
- ↑ Muzeum Lotnictwa w Krakowie (pol.). Miejscownia.com. [dostęp 6 stycznia 2009].
- ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo małopolskie (pol.). 2011-12-31. [dostęp 2009-01-12].
- ↑ Historia (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Oficjalne otwarcie nowego budynku (pol.). [dostęp 17 października 2010].
- ↑ Nowy budynek (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Dawid Hajok: Boeing wesprze krakowskie muzeum lotnictwa (pol.). Gazeta.pl. [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Uroczystość poświęcenia i wmurowania Aktu erekcyjnego pod budowę gmachu głównego Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 1997 r. Nr 5, poz. 24) (pol.)
- ↑ Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 1991 r. Nr 114, poz. 493) (pol.)
- ↑ Struktura (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Statut Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie (pol.). Biuletyn Informacji Publicznej. [dostęp 8 października 2008].
- ↑ Regulamin Organizacyjny Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie (pol.). Wrota Małopolski – Portal województwa małopolskiego. [dostęp 9 października 2008].
- ↑ Włodzimierz Kalicki: Berlin, Berlinka i bierna Warszawa (pol.). 11 sierpnia 2007. [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Anna Bugajska: Niemcy chcą odzyskać kolekcję Göringa z Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie (pol.). Gazeta.pl, 11 sierpnia 2007. [dostęp 24 września 2008].
- ↑ Krzysztof Radwan: Kolekcja musi pozostać w Krakowie - Krzysztof Radwan, dyrektor Muzeum Lotnictwa w Krakowie o przyszłości zbiorów (pol.). Gazeta.pl, 2004-06-24. [dostęp 24 września 2008].
- ↑ Włodzimierz Kalicki: Czy oddamy Bibliotekę Pruską? (pol.). Gazeta Wyborcza, 12 października 2001. [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Anna Bugajska: Bezcenna kolekcja - Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie (pol.). gazeta.pl, 2004-06-18. [dostęp 2009-01-16].
- ↑ Wojciech Matusik / AG: Transport samolotu Saab Viggen do Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie - galeria zdjęć (pol.). 12 grudnia 2005. [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Ernst Udet (ang.). spiritus-temporis.com. [dostęp 18 października 2008].
- ↑ Wojciech Zmyślony: Wacław Król (pol.). Polskie Siły Powietrzne w II wojnie światowej www.polishairforce.pl. [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Michał Gajzler: Northrop F-5E/F Tiger II cz. II (pol.). militarium.net, 2008-02-28. [dostęp 8 października 2008].
- ↑ Jerzy Woźniakiewicz: Pomnik Lotników (pol.). 28.05.2008.. [dostęp 10 października 2008].
- ↑ Jerzy Woźniakiewicz: Tablica upamiętniająca lotnicze wsparcie dla okupowanej Polski (pol.). 28.05.2008.. [dostęp 10 października 2008].
- ↑ Jerzy Woźniakiewicz: Tablica upamiętniająca 80. rocznicę powstania lotnictwa Polskiego (pol.). 28.05.2008.. [dostęp 10 października 2008].
- ↑ Jerzy Woźniakiewicz: Pomnik Lotników Polskich (pol.). 28.05.2008.. [dostęp 10 października 2008].
- ↑ Prezydent Kaczorowski odwiedził Muzeum Lotnictwa Polskiego (pol.). Muzeum Lotnictwa Polskiego. [dostęp 8 października 2008].
- ↑ Zaszczytne wyróżnienia członków STP : Dwa wyróżnienia inż. Jerzego Płoszajskiego (pol.). Stowarzyszenie Techników Polskich. [dostęp 8 października 2008].
- ↑ Lotniczy Park Kulturowy (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Przygody z wiedzą (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Lekcje (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ 32,0 32,1 Pierwszy eksponat nowotworzonej kolekcji w Muzeum (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008]. – Informacja na stronie Muzeum o przekazaniu samolotu MiG-29
- ↑ Ireneusz Dańko: MIG-29 wśród maszyn NATO (pol.). 4 kwietnia 2008. [dostęp 25 sierpnia 2008]. – Artykuł o przekazaniu samolotu MiG-29
- ↑ Ireneusz Dańko: MIG-29 wśród maszyn NATO (pol.). 4 kwietnia 2008. [dostęp 25 sierpnia 2008]. – fotoreportaż z transportu samolotu MiG-29
- ↑ Jacek Szustakowski: Skrzydła Sojuszu (pol.). Żołnierz Polski. Gazeta Internetowa Redakcji Wojskowej, 30 czerwca 2008. [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ 36,0 36,1 Mirage wylądował... (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008]. – Informacja na stronie Muzeum o przekazaniu samolotu Mirage 5.
- ↑ Sławomir Kasjaniuk: F-104 jutro w Krakowie (pol.). lotniczapolska.pl, 2008-10-18. [dostęp 2008-11-19].
- ↑ F 104 S Starfighter w krakowskim Muzeum (pol.). Muzeum Lotnictwa Polskiego. [dostęp 2008-11-26].
- ↑ Samoloty eksponowane (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Ling Temco Vought A-7P Corsair II. Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. [dostęp 2009-06-21].
- ↑ Szybowce eksponowane (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Motoszybowce eksponowane (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Śmigłowce eksponowane (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Rakietowe systemy przeciwlotnicze (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
- ↑ Silniki eksponowane (pol.). [dostęp 25 sierpnia 2008].
[edytuj] Bibliografia
- Krzysztof Radwan, Jan Hoffmann: Katalog zbiorów muzeum. [kol. red. Krzysztof Radwan et al.]. Kraków: Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, 2003. ISBN 83-915921-0-3.
- Krzysztof Radwan, Dariusz Rutkowski, Krzysztof Mroczkowski, Krzysztof Wielgus, Marcin Sigmund: ...Swego nie znacie: magazyny historii: 40 lat Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, 2003. ISBN 83-915921-4-6.
- Krzysztof Wielgus: Rakowice-Czyżyny lotnisko Krakowa: od "Ogrodu dla Lotników" do Lotniczego Parku Kulturowego. Kraków: Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, 2002. ISBN 83-915921-3-8.
[edytuj] Linki zewnętrzne