Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Muzeum Przyrodnicze im. Dzieduszyckich we Lwowie – działająca od połowy XIX wieku we Lwowie, założona w przez hrabiego Włodzimierza Dzieduszyckiego zasłużona placówka wystawienniczo-naukowa, zawierająca bogate zbiory przyrodnicze, etnograficzne, prehistoryczne, pochodzące z całego obszaru dawnych ziem Polski.
Spis treści |
Muzeum w obecnej siedzibie otwarto w 1880, wcześniej zbiory mieściły się w pałacu Dzieduszyckich przy ul. Kurkowej we Lwowie. 10 września 1880 r. z okazji przyjazdu cesarza Franciszka Józefa I do Lwowa Włodzimierz Dzieduszycki ofiarował swoje muzeum na rzecz narodu polskiego i zabezpieczył istnienie placówki przez utworzenie w roku 1893 Ordynacji Poturzyckiej. Muzeum było głośne w Europie jako jeden z nielicznych przykładów wyczerpującego muzealnego przeglądu kraju pod względem przyrody, geologii i folkloru.
Od 1905 kustoszem muzeum był Marian Łomnicki, a w dwudziestoleciu międzywojennym dyrektorem Jarosław Łomnicki (1915-1931) oraz Jan Kinel. Pracował tutaj także m.in. Józef Dziędzielewicz - polski entomolog, trichopterolog, odonatolog, prawnik, jeden z najbardziej zasłużonych entomologów Polski, oraz Witold Albert Adolph - polski biolog i zoolog.
Za życia Włodzimierza Dzieduszyckiego w skład Muzeum wchodziło siedem działów:
Był on najbogatszy w eksponaty. W 1895 zawierał 8328 gatunków w 38 225 egzemplarzach, a do 1939 stan ten wzrósł blisko trzykrotnie. Zawierał szereg interesujących kolekcji:
Mieścił się w 4 salach na I piętrze i w sieni na parterze. W skład jego wchodziły zakupione przez Dzieduszyckiego zbiory profesorów Uniwersytetu Lwowskiego Jacka Łobarzewskiego, Antoniego Rehmana, Mariana Raciborskidgo oraz uboższe kolekcje pozauniwersyteckich botaników lwowskich. Najbogatszy był zielnik Łobarzewskiego składający się z 70 fascykułów, zawierających ponad 2000 gatunków roślin w 10 tysiącach okazów. W trzech pokojach były rozwieszone w ramach za szkłem kolekcje flory krajowej (ok. 30 tysięcy okazów roślin), ułożone według systemu Endlichera. Każda rodzina była reprezentowana przez najbardziej charakterystyczne dla niej gatunki. W ostatnim pokoju były złożone zielniki. Znajdowało się tam również wiele okazów paleobotanicznych zebranych przez Zejsznera i Raciborskiego oraz flory górnokredowej z Potylicza, reprezentujących najważniejsze grupy flory kopalnej, a także zasuszone okazy i modele niektórych gatunków grzybów oraz zbiór porostów zebranych przez Władysława Boberskiego. Na parterze, w obszernej sieni prowadzącej na dziedziniec, znajdowała się ekspozycja dendrologiczna i mineralogiczna. Pod ścianami sieni na podwyższeniu znajdowały się przekroje dwóch bardzo starych dębów, jeden o średnicy 2 metrów, drugi - 1,6 metra, dalej przekroje limby o 412 słojach w przekroju, przekroje modrzewia, sosny, ogromny blok skalny z kryształów soli kuchennej , drabinka górnicza okryta kryształami soli kuchennej w różnych kształtach, gipsy, alabastry i porfiry, bryła wosku ziemnego, węgla kamiennego i brunatnego. Na podwórzu zwanym wirydarzem pod ścianami murów znajdowały się dwa drzewa zrośnięte pniami z zachowaniem dwu kręgów słojów, dwa pnie buków połączone wspólną gałęzią, która wrastając w obydwa pnie tworzy literę N, pień skamieniałego drzewa szpilkowego, wyciągnięty z Sanu sczerniały pień dębu, pień dwu zrośniętych topoli nadwiślańskich oraz różne skamieliny.
Jednym z wielu polskich darczyńców dla działu botanicznego muzeum był Hiacynt Łobarzewski - polski prawnik i botanik, badacz flory Karpat, założyciel i dyrektor Ogrodu Botanicznego na Uniwersytecie Lwowskim.
Był to najstarszy dział muzeum. Początki jego sięgały roku 1832, kiedy ojciec Włodzimierza, Józef Dzieduszycki, zakupił od młodego geologa krakowskiego Ludwika Zejsznera kolekcję skał i minerałów z okolic Krakowa, Nowego Sącza, Krzeszowic, Niziny Sandomierskiej, Lwowa, Złoczowa i kilku innych miejscowości podkarpackich. W skład tego zbioru wchodziło 280 gatunków minerałów i skał w 2 tysiącach okazów, a ponadto sto kilkadziesiąt kości zwierząt plejstoceńskich kości z tatrzańskiej groty pod Magurą, z brzegów Dniestru i Sanu, a także 460 minerałów, skał i kości nierozpoznanych bliżej zwierząt. Nieco później zakupił też zbiór skamielin z okolic Lwowa po radcy Nechaju, kolekcję Antoniego Rehmana, geologa Seweryna Płachetki i innych. Do tych zbiorów dołączono w dalszych okresach kolekcje z wycieczek pracowników Muzeum do różnych okolic kraju oraz darowizny różnych osób.
Wydobycie w 1907 z pokładów wosku ziemnego w Staruni koło Nadwórnej i naukowe opracowanie pod względem anatomicznym całego ciała nosorożca włochatego oraz szkieletu mamuta przysporzyło Muzeum im. Dzieduszyckich światowego rozgłosu. Nosorożec ten został jeszcze przed wojną złożony w Krakowskim Muzeum Przyrodniczym, natomiast mamut, oraz inny nosorożec włochaty (który został wydobyty jako pierwszy wraz z mamutem) po wojnie wraz z innymi bezcennymi trofeami muzeum zostały zagrabione i pozostały we Lwowie, gdzie znajdują się do dnia dzisiejszego (mamut jako główny eksponat).
Założony został najpóźniej, bo dopiero po Wystawie Światowej w Wiedniu w 1873 i Wystawie Powszechnej w Paryżu w 1878. Zawierał oryginalne, piękne chałupnicze wyroby galicyjskich chłopów, oparte na starych tradycjach ludowych. W latach późniejszych Włodzimierz Dzieduszycki kupował na jarmarkach, bądź też u chałupniczych wytwórców - artystów różne przedmioty, wzbogacając nimi kolekcję.
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją. Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.W czasie działań wojennych, podczas wyzwalania Lwowa, pocisk artyleryjski uszkodził budynek muzeum i częściowo zniszczył zbiory działu paleontologicznego.
Po zakończeniu działań wojennych Lwów wraz ze wschodnimi przedwojennymi województwami został odłączony od Państwa Polskiego i wcielony do Ukraińskiej SRR. Polskie dziedzictwo z muzeum Przyrodnicze im. Dzieduszyckich wraz z innymi bezcennymi obiektami kultury polskiej ze Lwowa nie zostało do dziś dnia zwrócone prawowitym właścicielom.
Muzeum jest obecnie pod zarządem Akademii Nauk Ukrainy i działa pod nazwą Lwiwśkyj Naukowo Pryrodoznawczyj Muzej. Od ok. 7 lat ekspozycja jest nieczynna z powodu trwającego remontu gmachu muzealnego.
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
