|
|
Ten artykuł może zawierać twórczość własną lub niezweryfikowane dane. Pomóż Wikipedii poprawić artykuł na postawie weryfikowalnych źródeł. |
| Ten artykuł od 2011-09 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Na mapach:
| Muzeum Sztuki w Łodzi | |
Pałac Maurycego Poznańskiego w Łodzi |
|
| Data założenia | 13 kwietnia 1930 |
| Państwo | |
| Miasto | Łódź |
| Adres | ul. Stanisława Więckowskiego 36 90-734 Łódź |
| Zakres zbiorów | sztuka awangardowa, sztuka XIX-XXI wieku |
| Wielkość zbiorów | 17 000 |
| Dyrektor | Jarosław Suchan |
| Strona internetowa muzeum | |
Muzeum Sztuki w Łodzi to muzeum, którego główną osią programową jest sztuka awangardowa, dokumentowanie jej historii i praca nad jej aktualizacją. Instytucja posiada trzy oddziały: ms1, ms2 oraz z Pałac Herbsta. Założone w 1930 r. jest drugim najstarszym muzeum sztuki nowoczesnej na świecie, wpisanym do Państwowego Rejestru Muzeów (nr 53) w 1998[1].
Spis treści |
Muzeum Sztuki w Łodzi jest platformą artystycznej innowacji i eksperymentu, społecznego i politycznego zaangażowania oraz poszukiwania nowych sposobów tworzenia wiedzy i dzielenia się nią. Program ten stanowi kontynuację projektu awangardowego podjętego na przełomie lat 20. i 30. XX w. przez współzałożycieli Muzeum – grupę „a.r.”, a przede wszystkim Władysława Strzemińskiego, Katarzynę Kobro i Henryka Stażewskiego oraz sformułowanej przez Ryszarda Stanisławskiego (dyrektora Muzeum w latach 1966–92) idei „muzeum jako instrumentu krytycznego”. Zyskują one rozwinięcie w działaniach, które można określić jako „transkrytyczne”, traktujących muzeum jako narzędzie zmiany. Sztuka jest zatem podmiotem tej aktywności, a odbiorcy są zaproszeni do równie czynnego zaangażowania w tę działalność oraz do jej współtworzenia. Muzeum zaś przysługuje rola elementu pośredniczącego w tym dziele przekształcania rzeczywistości kulturowej, społecznej i ekonomicznej. Program wystawienniczy, naukowy, edukacyjny, wydawniczy realizowany przez Muzeum Sztuki urzeczywistnia tę ideę stałej transformacji jako środka, dzięki któremu może zostać spełnione awangardowe marzenie o twórczym życiu dostępnym dla każdego[2].
Muzeum Sztuki istnieje od 1930 roku. Pierwsza lokalizacja mieściła się na pierwszym piętrze dawnego ratusza przy Placu Wolności 1 i jego pełna nazwa brzmiała „Muzeum Historii i Sztuki im. Juliana i Kazimierza Bartoszewiczów”. Otwarcie pierwszej wystawy miało miejsce 13 kwietnia 1930 roku i tę datę uznajemy za początek historii dzisiejszego Muzeum Sztuki w Łodzi. Muzeum Sztuki w Łodzi posiada unikalną w skali światowej kolekcję sztuki nowoczesnej utworzonej na bazie Międzynarodowej Kolekcji Sztuki Nowoczesnej Grupy „a.r.”. Stanowi ona fenomen na skalę światową, została bowiem zainicjowana przez samych artystów i ukształtowana w wyniku solidarnego działania ponad granicami i na przekór wszelkim podziałom. Po raz pierwszy trzon Kolekcji udostępniono publiczności 15 lutego 1931 r. w pierwotnej siedzibie muzeum w ratuszu przy Placu Wolności 1, w tzw. Sali sztuki nowoczesnej. Kolekcja grupy „a.r.” gromadzona była w latach 1929–32 i uzupełniana do 1938 r. w kraju i za granicą. Inicjatorem i głównym animatorem akcji pozyskiwania darów od artystów był malarz i teoretyk sztuki Władysław Strzemiński, aktywnie wspierany przez rzeźbiarkę Katarzynę Kobro, malarza Henryka Stażewskiego oraz poetów Jana Brzękowskiego i Juliana Przybosia. Zebrana Kolekcja w swym wymiarze ideowym stanowi obraz preferencji artystycznych Strzemińskiego, choć jej kształt ostateczny jest wypadkową działań wielu osób, przede wszystkim Stażewskiego i Brzękowskiego oraz Hansa Arpa i Michela Seuphora. Stanowi przegląd awangardowych nurtów i tendencji końca lat 20. minionego wieku, z wyjątkową, jak na owe czasy, znakomitą prezentacją abstrakcjonistów takich jak Hans Arp i Sophie Taeuber-Arp, Theo van Doesburg, Jean Gorin, Jean Helion, Vilmos Huszar, Henryk Stażewski czy Georges Vantongerloo. Znalazły się w niej też dzieła artystów z kręgu kubizmu (np. Fernanda Légera, Louisa Marcoussisa), futuryzmu (Enrica Prampoliniego), dadaizmu (Kurta Schwittersa), surrealizmu (Maxa Ernsta, Kurta Seligmanna), formizmu (np. Leona Chwistka, Tytusa Czyżewskiego), „czystej formy” (Stanisława Ignacego Witkiewicza) czy unizmu (Władysława Strzemińskiego). Powierzenie w 1935 r. kierownictwa muzeum doktorowi Marianowi Minichowi (prowadzącemu placówkę do 1965 r. z wyłączeniem czasu wojny) zaowocowało w pierwszym okresie poszerzeniem zbiorów o dzieła dopełniające obrazu polskiej sztuki nowoczesnej, przede wszystkim Formistów Polskich, lwowskiej grupy nadrealistów Artes oraz reprezentatywne prace Jankiela Adlera i Karola Hillera. Tuż po wojnie ważnym przedsięwzięciem było pozyskanie obrazów Aleksieja Jawleńskiego. Śmiały i bezprecedensowy rozwój międzynarodowej kolekcji sztuki nowoczesnej i współczesnej muzeum zawdzięcza swemu drugiemu dyrektorowi – Ryszardowi Stanisławskiemu, który kierował instytucją w latach 1966–1991. W swej praktyce muzealnej kierował się koncepcją „muzeum jako instrumentu krytycznego”, preferując koncentrację kolekcji na zjawiskach postrzeganych jako otwarte, twórcze i autentyczne. Dzięki takiej postawie udało mu się pozyskać pierwsze płótno (oraz kolejne) z serii obrazów liczonych Romana Opałki, kolekcję wczesnych prac Krzysztofa Wodiczki, Mirosława Bałki oraz zespół prac artystów czeskich (m.in. Jiříego Kolářa), nabytych u schyłku Praskiej Wiosny. W tym okresie otrzymano w darze całe kolekcje o wyraźnym obliczu ideowym i stylowym. Mateusz Grabowski, właściciel awangardowej galerii w Londynie, przekazał dzieła reprezentujące brytyjski pop-art i op-art (m.in. Dereka Boshiera, Bridget Riley, Pauline Boty). Artyści amerykańscy złożyli swe prace (np. Sam Francis, Lawrence Weiner, Barbara Kasten, Chris Burden) w drodze wymiany z artystami polskimi. Zespół prac (m.in. Petera Downsbrough, Dana Grahama, Richarda Nonasa) przekazanych przez „Solidarność” z pierwszej Konstrukcji w procesie wzbogacił muzealną reprezentację minimal art. W symbolicznym geście solidarności Joseph Beuys podarował w ramach akcji Polentransport 1981 – ok. 300 prac ze swojego twórczego archiwum. Przełomowy dla łódzkiego Muzeum był rok 2007 pod kierownictwem Jarosława Suchana. Dzięki wsparciu finansowemu ze strony Unii Europejskiej (w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego), Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urzędu Wojewódzkiego a także Urzędu Marszałkowskiego w Łodzi, doszło do rewitalizacji i modernizacji dawnej przędzalni Izraela Poznańskiego. To właśnie w tym zabytkowym budynku jesienią 2008 roku oddział Muzeum Sztuki pod nazwą ms2 został udostępniony publiczności. Na 3000 m2 zainstalowano Kolekcję Sztuki XX i XXI wieku, natomiast 600 m2 powierzchni przeznaczono na organizację wystaw czasowych[3].
ms1, ul. Więckowskiego 36
Przestrzeń ms1 służy realizacji programu wystaw czasowych, projektów związanych z filmem eksperymentalnym, sztuką wideo i performensem. W historycznej lokalizacji Muzeum Sztuki znajduje się zaprojektowana przez Władysława Strzemińskiego Sala Neoplastyczna, gdzie przez 50 lat mieściła się Międzynarodowa Kolekcja Sztuki Nowoczesnej grupy „a.r”. Przy ms1 działa kawiarnia ms cafe, organizująca cykle spotkań i pokazów filmowych, księgarnia ms oraz dostępna dla wszystkich biblioteka.
ms2, ul. Ogrodowa 19
ms2 to miejsce eksperymentalnej pracy z Kolekcją XX i XXI wieku. Unikalne zbiory muzeum prezentowane są tu w niekonwencjonalny sposób: zamiast chronologicznego wykładu na temat rozwoju sztuki, zostaje stworzona opowieść dotykająca tematów i wątków istotnych dla współczesnego odbiorcy. ms2 to ponadto wystawy czasowe, działania edukacyjne, wykłady i projekcje filmowe. W budynku mieści się również Boston cafe oraz księgarnia artystyczna – mała litera art.
Pałac Herbsta, ul. Przędzalniana 72
Pałac Herbsta mieści się na terenie XIX-wiecznego zespołu pałacowo-parkowego. W odrestaurowanej rezydencji, należącej niegdyś do rodziny Herbstów – łódzkich przemysłowców, można obejrzeć wyjątkową ekspozycję wnętrz z przełomu XIX i XX wieku. Pałac jest też miejscem organizacji wystaw czasowych, koncertów i działań edukacyjnych.
Muzeum Sztuki jest aktywnym miejscem opiniotwórczym: miejscem produkcji wiedzy, dostarczania wykładni, redefiniowania rzeczywistości sztuki i wpływania na kształt rzeczywistości. W ramach tych działań mieści się koncepcja przyznawanej przez Muzeum dorocznej Nagrody za szczególne zasługi w zakresie mecenatu, promowania Muzeum czy innej formy aktywnego zabiegania o jego interesy w Polsce i zagranicą. Nagroda przyznawana jest instytucjom, firmom, przedstawicielom mediów i osobom prywatnym jako forma uznania dla ich działalności oraz promowania aktywnej postawy w kulturze i względem tego konkretnego Muzeum. Jest wyrazem wdzięczności za szczególną pomoc, jaką laureaci obdarzyli Muzeum w minionym roku[4].
Dotychczasowi laureaci Nagrody ms:
2009 - Marzena Bomanowska (za rok 2008) za pomoc w promowaniu wydarzeń Muzeum Sztuki, a w szczególności otwarcie ms2
2010 - Jarosław Przyborowski (za rok 2009), dzięki któremu możliwy stał się zakup do kolekcji Muzeum pracy Daniela Burena Cabane éclatée
2011 - Piotr Dzięcioł (za rok 2010), za pomoc w realizacji filmów z każdej wystawy w ramach projektu „ms opus”
Pomysłodawcą idei dorocznej Nagrody im. Katarzyny Kobro, nagrody wręczanej przez artystów wybranemu twórcy, jest Józef Robakowski z początkowym udziałem zmarłej Niki Strzemińskiej, córki Katarzyny Kobro i Władysława Strzemińskiego. Celem projektu jest uhonorowanie postawy progresywnej i poszukującej, Artysty otwartego na wymianę myśli bezinteresownego inicjatora zdarzeń kulturowych. Do 2011 roku nagroda była przyznawana przez Galerię Wschodnią, jednak w 2011 roku Dariusz Bieńkowski (fundator nagrody) i Józef Robakowski przenieśli nagrodę do Muzeum Sztuki w Łodzi. Nagroda im. Katarzyny Kobro przyznawana jest w grudniu każdego roku przez kolegium złożone z przedstawicieli różnych dziedzin sztuki[5].
Laureaci z ubiegłych lat:
2001 - Zbigniew Dłubak
2002 - Jürgen Blum - Kwiatkowski
2003 - Andrzej Dłużniewski
2004 - Krzysztof M. Bednarski
2005 - Teresa Murak
2006 - Krzysztof Wodiczko
2007 - Jerzy Lewczyński
2008 - Zbigniew Rybczyński
2009 - Andrzej Lachowicz
Projekt o nazwie ms opus to nowoczesna płaszczyzna komunikacji pomiędzy Muzeum Sztuki w Łodzi a jego publicznością. Są to krótkie filmy, będące efektem współpracy Muzeum Sztuki i firmy Opus Film, dokumentujące same wystawy i przybliżające sylwetki artystów i kuratorów. Widz nawet po skończonej wystawie może do niej wrócić, zobaczyć ją jeszcze raz. ms opus to także możliwość na pogłębienie wiedzy o wystawie.
ms opus - Kanał Muzeum Sztuki na YouTube