Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Nadwórna | |||
|
|||
 Nadwórna |
|||
| Państwo |  Ukraina |
||
| obwód | iwanofrankowski | ||
| Powierzchnia | 25,53 km² | ||
| Ludność (2004) • liczba ludności |
20 620 |
||
| Nr kierunkowy | +380 3475 | ||
| Kod pocztowy | 78400 — 78409 | ||
| Miasta partnerskie |  Prudnik |
||
|
Położenie na mapie Ukrainy
  Nadwórna
|
|||
| Na mapach: | |||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
Nadwórna (ukr. Надвірна Nadwirna) – miasto na Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie iwanofrankowskim. 20,0 tys. mieszkańców (szacunek na 2006). W II Rzeczypospolitej stolica powiatu w województwie stanisławowskim.
Spis treści |
Od roku 1591 prawa miejskie. Przez okres XVI-XVIII wieku pozostawała własnością Kuropatwów. Nazwa 'Nadwórna' pochodzi prawdopodobnie od osadzonej tutaj ludności służebnej obsługującej dwór zamku w Pniowie gdzie zachowały się ruiny murów, baszty oraz brama wjazdowa. Tutejszy pniowski zamek wzniósł w II poł. XVI wieku stolnik halicki, Paweł Kuropatwa, jako rezydencję dla swojej rodziny. Zamek, choć nadwątlony przez okolicznych zbójników Hrynia Kardasza w 1621 r., oparł się Kozakom Chmielnickiego w 1648 r. oraz wojskom tureckim w 1676 r. W XVIII w. opuszczony, stopniowo popadł w ruinę. Obecnie pozostałe ruiny zamku ulegają dalszej degradacji, w czerwcu 2010 r. zawaliła się kolejna z baszt kątowych. Zamek pniowski miał ponoć podziemne połączenie z Nadwórną.
Hrabia Ignacy Cetner (1728-1800) założył pod Nadwórną plantację tytoniu i eksploatował złoża solne, oraz sprowadził kolonistów niemieckich. W XIX wieku powstała linia kolejowa łącząca Worochtę - Delatyn - Kołomyję oraz Lwów - Stanisławów - Czerniowce. Wydarzenia te spowodowały znaczny rozwój miasta.
W okolicznej wsi Starunia w 1929 odkryto w pokładach wosku ziemnego (ozokerytu) zachowanego niemal w całości nosorożca włochatego, to unikatowe, jedyne tego typu znalezisko na świecie jest obecnie przechowywane w Krakowskim Muzeum Przyrodniczym. Ogółem w okresie od 1907 do 1932 r. na terenie wsi znaleziono pozostałości czterech nosorożców i jednego mamuta. Mamut, oraz pierwszy z wydobytych nosorożców włochatych po wojnie wraz z innymi bezcennymi trofeami z dawnego polskiego Muzeum Przyrodniczym im. Dzieduszyckich we Lwowie zostały zagrabione i pozostały we Lwowie (gdzie zostały pierwotnie złożone) i znajdują się tam do dnia dzisiejszego (mamut jako główny eksponat).
Nadwórna była celem taktycznym II Brygady Legionów Polskich podczas Bitwy pod Rafajłową. W zimie 1914 roku nowo sformowana polska brygada stawiała czoła armii carskiej, która po pokonaniu Austriaków planowała przełęczami karpackimi ruszyć na Węgry. Ramie w ramię z Polakami stanęli do walki także i miejscowi Huculi – oddział kapitana Edwarda Szerauca[1], który stanowił zalążek późniejszego 49 Huculskiego Pułku Strzelców.
W czerwcu 1941 część więźniów NKWD została z nadwórniańskiego więzienia wyprowadzona do pobliskiej Bystrzycy Nadworniańskiej, gdzie nad rzeką Bystrzycą zamordowano około osiemdziesięciu osób, w tym kobiety i dzieci. Ofiary zabijano uderzeniem kolby karabinu w potylicę.[2] Zwłoki ofiar odkopano w lipcu 1941.[3]
Miasto zostało zdobyte przez wojska radzieckie 26 lipca 1944[4].
W wyniku włączenia południowo-wschodnich województw polskich do Ukraińskiej SRR polscy mieszkańcy Nadwórnej zostali przymusowo wysiedleni ze swoich majątków i przesiedleni głównie do Prudnika i jego okolic na Górnym Śląsku, oraz częściowo do Opola.
Historia osiedlania się Żydów w Nadwórnej sięga roku 1765, miejscowość dobrze znana jest również dziś w środowisku pobożnych chasydów, a to dzięki kontynuatorom dynastii cadyków nadwórnieńskich żyjących obecnie w Izraelu. Wg spisu ludności z roku 1880, na ogólną liczbę 6552 mieszkańców, 4182 (tj. 64%) stanowili Żydzi. W roku 1890, na ogólną liczbę 7227 mieszkańców, 3618 (50%) Żydów, natomiast w roku 1921, na liczbę 6062 mieszkańców, było 2042 (34%) Żydów. Od roku 1942 rozpoczęły się na szeroką skalę morderstwa popełniane przez hitlerowców (różnej narodowości) na osobach narodowości żydowskiej, wielu Żydów trafiło wówczas do getta utworzonego w mieście, natomiast pozostali zostali zgładzeni w obozie koncentracyjnym w Bełżcu.
|
||||||||||||||||||||
|
|||||||
