Nagroda Abela

Nagroda Abela – nagroda przyznawana w dziedzinie matematyki przez króla Norwegii. Pod wieloma względami stanowi matematyczny odpowiednik Nagrody Nobla.

Fundacja

Nagroda Abela została ustanowiona przez norweski rząd w 2001 r., w dwusetną rocznicę urodzin wybitnego matematyka Nielsa Henrika Abela. 23 listopada 2001 roku premier Norwegii, Jens Stoltenberg, ogłosił na Uniwersytecie w Oslo, że rząd przeznaczył 200 milionów koron norweskich (około 25 milionów dolarów) na Fundację Abela, mającą wypłacać nagrody. Wartość Nagrody Abela wynosi obecnie 980 000 dolarów amerykańskich.

Nagroda Abela a Medal Fieldsa

Nagroda Abela w zamyśle ma niwelować braki innej, jak dotąd najbardziej prestiżowej nagrody matematycznej – Medalu Fieldsa, które nie pozwalały mu na stanie się pełnym odpowiednikiem Nagrody Nobla. I tak, Nagroda Abela przyznawana jest co roku (medal Fieldsa – co 4 lata), nie istnieje ograniczenie wiekowe dla laureatów (medal Fieldsa mogą otrzymać tylko matematycy mający mniej niż 40 lat), wreszcie idąca za nagrodą gratyfikacja finansowa jest porównywalna z nagrodą noblowską (w przypadku medalu Fieldsa jest ona znacznie niższa – 15 000 USD).

Laureaci

Kandydatury do Nagrody Abela może zgłosić praktycznie każdy, nie można jednak zgłosić się samemu. Laureatów wybiera pięcioosobowy komitet powoływany na okres dwuletni przez Norweską Akademię Nauk w porozumieniu z Międzynarodową Unią Matematyczną (IMU). Nazwisko laureata ogłaszane jest corocznie na przełomie marca i kwietnia. Możliwe jest przyznanie nagrody więcej niż jednej osobie, jednak tylko w przypadku gdy prowadziły one badania w tej samej dziedzinie.

Dotychczasowi laureaci

Rok	Laureat	Uczelnia	Uzasadnienie
2003	Jean-Pierre Serre	Collège de France	za osiągnięcia w dziedzinie topologii, geometrii algebraicznej oraz teorii liczb
2004	Michael F. Atiyah Isadore M. Singer	University of Edinburgh Massachusetts Institute of Technology	za odkrycie i udowodnienie twierdzenia o indeksach, a także za osiągnięcia w dziedzinie topologii, geometrii, analizy oraz za znaczącą rolę w przybliżaniu matematyki z teorią fizyki
2005	Peter D. Lax	Courant Institute of Mathematical Sciences, New York University	za wkład w teorię i zastosowanie równań różniczkowych cząstkowych oraz sposobów ich rozwiązywania
2006	Lennart Carleson	Kungliga Tekniska Högskolan	za wkład w analizę harmoniczną i teorię gładkich systemów dynamicznych
2007	S. R. Srinivasa Varadhan	Courant Institute of Mathematical Sciences, New York University	za wkład do teorii prawdopodobieństwa, w szczególności za stworzenie jednolitej teorii dużych odchyleń
2008	John Griggs Thompson Jacques Tits	University of Florida Collège de France	za głębokie osiągnięcia w algebrze, a szczególnie za stworzenie nowoczesnej teorii grup
2009	Michaił Gromow	Institut des Hautes Études Scientifiques	za rewolucyjny wkład w dziedzinie geometrii
2010	John Tate	University of Texas	za wybitne osiągnięcia w dziedzinie teorii liczb
2011	John Willard Milnor	Stony Brook University w Nowym Yorku	za pionierskie odkrycia w topologii, geometrii i algebrze
2012	Endre Szemerédi	Węgierska Akademia Nauk, Rutgers University	za głęboki wkład w matematykę dyskretną i informatykę teoretyczną

Zobacz też

• Nagroda Wolfa
• Nagroda Nevanlinny

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Nagrody Abela (ang.)
• Nagroda Abela - Matematycy i nie tylko