| Natan Gross Franciszek Grymek |
|
Tablica ku czci Natana Grossa, Kraków ul. Sarego |
|
| Data i miejsce urodzenia | 16 listopada 1919 Kraków |
| Data i miejsce śmierci | 5 października 2005 Tel Awiw-Jafa |
| Zawód | scenarzysta, reżyser, producent, krytyk i historyk filmu, poeta, pisarz, tłumacz, edytor i wydawca |
| Narodowość | żydowska |
| Edukacja | Liceum Hebrajskie w Krakowie Kurs Przeszkolenia Filmowego w Krakowie |
| Uczelnia | Uniwersytet Jagielloński (nieukończ.) |
| Wydział | Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego |
Natan Gross (ur. 16 listopada 1919 w Krakowie, zm. 5 października 2005 w Tel Awiwie) – polsko-izraelski scenarzysta, reżyser, producent, krytyk i historyk filmu, poeta, pisarz, tłumacz, edytor i wydawca publikujący w języku polskim i hebrajskim.
Spis treści |
Urodził się w Krakowie w rodzinie żydowskiej. W 1938 zdał maturę w krakowskim Liceum Hebrajskim. Wybuch II wojny światowej przerwał jego studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W czasie okupacji, jako Franciszek Grymek, ukrywał się na aryjskich dokumentach w getcie krakowskim i w Warszawie. Po wojnie wrócił do Krakowa.
Jego uwagę pochłonęły przede wszystkim sprawy filmowe. W 1946 ukończył Kurs Przeszkolenia Filmowego w Krakowie, na którym miał okazję zetknąć się ze znakomitymi wykładowcami. Po ukończeniu kursu, w tym samym roku został oddelegowany do Łodzi jako asystent Stanisława Wohla przy filmie Dwie godziny. Po niezbyt ciekawych doświadczeniach związanych z tym filmem (z powodu zarzutów o formalizm film doczekał się premiery dopiero w 1957), Gross wahał się, czy dalej zajmować się kinematografią. Wówczas spotkał na swojej drodze Saula Goskinda, producenta filmów w języku jidysz, który zaproponował Grossowi stanowisko scenarzysty i reżysera w swojej nowo otwartej wytwórni Kinor.
Na skutek sytuacji politycznej w kraju, wyjechał w 1950 do Izraela, gdzie zajmował się m.in. realizacją filmów dokumentalnych. Tam też wyreżyserował swój jedyny pełnometrażowy film fabularny pt. Piwnica, który w 1964 otrzymał nagrodę na festiwalu w Berlinie. Zmarł w wieku 85 lat w Tel Awiwie, gdzie został pochowany. Pozostawił po sobie syna Jaakowa (Jakuba), który jest jednym z najwybitniejszych izraelskich reżyserów realizujących filmy w oparciu o materiały archiwalne.
Archiwum osobiste i literackie Natana Grossa znajduje się w Archiwum Emigracji w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu.
Współpracował przy przy realizacji pierwszego polskiego powojennego filmu fabularnego Dwie godziny z 1946, jako asystent reżysera Stanisława Wohla, wraz z Saulem Goskindem reżyserował w 1948 film dokumentalny Piąta rocznica Powstania w Getcie Warszawskim, był też współproducentem i autorem komentarza filmu Zachor. W Izraelu stworzył ponad 100 filmów m.in. swój jedyny pełnometrażowy film Piwnica.
wydał też antologie: