| Niżnie Rysy | |
Niżnie Rysy górujące nad Czarnym Stawem (dokładniejszy opis) |
|
| Państwo | |
| Pasmo | Tatry, Karpaty |
| Wysokość | 2430 m n.p.m. |
| Pierwsze wejście | 18 sierpnia 1905 Janusz Chmielowski, Adam Kroebl, Jakub Bachleda |
| Na mapach: | |
Niżnie Rysy (słow. Malé Rysy, Nižné Rysy, niem. Dénesspitze, węg. Dénes-csúcs[1], 2430 m n.p.m.) – szczyt w bocznej grani Tatr Wysokich, rozdzielającej Dolinę Białej Wody i Dolinę Rybiego Potoku. Grań odchodzi od Rysów w kierunku północnym, jednocześnie jest to granica pomiędzy Polską a Słowacją. Niżnie Rysy leżą pomiędzy Rysami (szczyty oddziela Przełęcz pod Rysami) a Żabim Szczytem Wyżnim (pomiędzy nimi znajduje się Ciężka Przełączka). Niżnie Rysy są trzecim co do wysokości szczytem w Polsce (po Rysach – 2499 m i Mięguszowieckim Szczycie – 2438 m).
Spis treści |
Masyw Niżnich Rysów ma cztery wierzchołki (oddzielone od siebie Przełączkami w Niżnich Rysach) o wysokości: od południa (czyli od Przełęczy pod Rysami):
Tuż nad Ciężką Przełączką wznosi się jeszcze jedno wzniesienie w masywie Niżnich Rysów. Jest to Spadowa Kopa (2250 m n.p.m.). Od trzeciego (licząc od południa) wierzchołka (2410 m) odchodzi boczna grzęda w kierunku zachodnim, w stronę Kotła Czarnego Stawu. Są to Tomkowe Igły (nazwane na cześć przewodnika tatrzańskiego Józefa Gąsienicy Tomkowego). Od turni szczytowej grzędę oddziela Wyżnia Tomkowa Przełączka, przy niej, na wysokości ok. 2100 m n.p.m., wznosi się Zadnia Tomkowa Igła, oddzielona Niżnią Tomkową Przełączką od Skrajnej Tomkowej Igły. Poniżej Igieł grzęda kończy się pionową ścianą o wysokości ok. 400 m. Grzęda jest dobrze widoczna z szlaku turystycznego na Rysy (z Kotła pod Rysami). W dolnej części żlebu pomiędzy głównym i południowym wierzchołkiem Niżnych Rysów znajduje się Tomkowa Jaskinia (długość korytarza ok. 7,0 m). Na wschód od Niżnich Rysów (nieco na południe od głównego wierzchołka) odchodzi grań dzieląca górne piętro Doliny Ciężkiej (Ťažká dolina) na dwa ramiona. Grań ta kończy się Ciężką Turnią (Ťažká veža).
W masywie Niżnich Rysów jest też tzw. Bula pod Rysami (2055 m n.p.m.), która zamyka od północy Kocioł pod Rysami. Niżnie Rysy są dobrze widoczne znad Morskiego Oka i Czarnego Stawu pod Rysami. Ta perspektywa pozwala zobaczyć urwiste, północno-zachodnie ściany opadające ok. 650 m.
Na szczyt Niżnich Rysów nie prowadzą znakowane szlaki turystyczne. Można się na niego dostać wieloma drogami o różnej skali trudności. Pierwsze odnotowane wejście na Niżnie Rysy (18 lipca 1905 r.) – Janusz Chmielowski, Adam Kroebl, Jakub Bachleda, zimą (6 lutego 1914 r.) – Józef Lesiecki, Józef Oppenheim, Mariusz Zaruski, Stanisław Zdyb[2].
Z rzadkich w Polsce roślin na Niżnich Rysach występują rogownica jednokwiatowa, ukwap karpacki, bylica skalna, skalnica odgiętolistna i mietlica alpejska – gatunki w Polsce występujące tylko w Tatrach i to na nielicznych stanowiskach[3].
W nazewnictwie niemieckim i węgierskim szczyt upamiętnia taternika niemieckiego pochodzącego ze Spisza – Franza Dénesa (1845-1934). W Polsce szczyt był dawniej nazywany Turkiem ze względu na rzekome podobieństwo do Turka w turbanie.
|
|||||