Nieśwież (biał Нясвіж, Niaswiż) – miasto na Białorusi, w obwodzie mińskim w zachodniej części kraju, ok. 50 km na wschód od Baranowicz; 14,1 tys. mieszkańców (2010). Centrum administracyjne rejonu nieświeskiego. Dawna rezydencja magnaterii polskiej.
[edytuj] Demografia
- wzmiankowany już w w 1223 roku podczas bitwy nad rzeką Kałką pomiędzy wojskami rusko-połowieckimi a armią mongolską
- w średniowieczu w posiadaniu rodu litewskiego – Kiszków
- 1533 – Nieśwież otrzymali Radziwiłłowie; Mikołaj Radziwiłł i Jan Radziwiłł synowie; Anny i Mikołaja Jana Radziwiłła
- Mikołaj Krzysztof Radziwiłł Sierotka (1549–1616) – marszałek wielki litewski ufortyfikował miasto, zbudował zamek i kościół z klasztorem jezuitów
- 1580 – prawa miejskie
- 1590 – założony został, z fundacji Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła „Sierotki”, podległy kongregacji chełmińskiej klasztor benedyktynek w Nieświeżu;
- 1623–1624 – św. Andrzej Bobola rektorem kościoła w Nieświeżu
- 1625 – Maciej Kazimierz Sarbiewski, SI wybitny poeta przebywał w tutejszym klasztorze
- 26 października 1768 – w czasie konfederacji barskiej kapitulacja Nieświeża
- 1793-1915 – wskutek II rozbioru Polski w zaborze rosyjskim
- 21 grudnia 1906 – zarejestrowane zostało Polskie Towarzystwo „Oświata” w Nieświeżu, zajmujące się wpieraniem polskiej edukacji; władze rosyjskie ponownie zdelegalizowały je w 1909 lub 1910 roku[2].
- 1909 – w czasie wyborów samorządowych, do rady miejskiej zostało wybranych 11 Polaków, 3 Rosjan i 1 Żyd[3]
- styczeń 1912 – władze rosyjskie zlikwidowały Rzymskokatolickie Towarzystwo Dobroczynności w Nieświeżu, gdyż nie pozwalały mu na działalność, która, według jego założycieli, miała polegać na szkół rzemieślniczych i ochron[4].
- 1915–1918 – podczas I wojny światowej pod okupacją niemiecką
- grudzień 1918 – po wycofaniu się Niemców miejscowość została zajęta bez walki przez bolszewików[5].
- 14 marca 1919 – wybuchło powstanie nieświeskie, mieszkańcy wyzwolili miasto od bolszewików; 5 dni później zostało stłumione, a 24 marca organizatorzy rozstrzelani[6].
- 1919–1921 – pod polską administracją
- 1921–1939 – w Polsce, województwo nowogródzkie
- 1939–1941 – okupacja radziecka
- 1941–1944 – okupacja niemiecka
- 1944–1945 – okupacja radziecka
- 1945–1991 – w Białoruskiej SRR
[edytuj] Ludzie związani z Nieświeżem
- Adam Abramowicz – polski jezuita
- Jolanta Bohdal – polska aktorka
- Waleria Fegler – polska nauczycielka i polityk
- Alfred Henrici – polski ziemianin, wojskowy, samorządowiec II Rzeczypospolitej, w dwudziestoleciu międzywojennym burmistrz Nieświeża (do 1939)
- Henryk Jankowski – polski filozof i etyk
- Adolf Januszkiewicz – polski poeta, powstaniec listopadowy
- Olgierd Jeleński – polski działacz społeczny, polityk i samorządowiec, senator RP III kadencji (1930–1935)
- Źmicier Kasmowicz – białoruski emigracyjny publicysta, pisarz i działacz narodowy
- Maciej Kawęczyński – polski wydawca i drukarz, działacz reformacji na Litwie, uznawany za założyciela pierwszej drukarni na obszarze północno-wschodnich terenów Rzeczypospolitej (obecnie obszar państwa Białoruś)
- Marcin Kurzeniecki – polski jezuita, zarządzał m.in. kolegium w Nieświeżu
- Marian Massonius – polski filozof i pedagog, działacz oświatowy i dziennikarz, wieloletni wykładowca Uniwersytetu Stefana Batorego
- Wojciech Slaski – polski ksiądz, rektor kolegiów w Nieświeżu i Połocku, spowiednik i kapelan króla Jana Kazimierza
- Władysław Syrokomla – polski znany poeta i tłumacz epoki romantyzmu
- Michał Wituszka – białoruski narodowy i emigracyjny działacz polityczny i wojskowy. W latach 1939-1940 pełnił funkcję komendanta milicji w Nieświeżu, który po upadku Polski w październiku 1939 r. znalazł się w granicach ZSRR
- Piotr Jaroszewicz – polski polityk komunistyczny, generał dywizji Wojska Polskiego, premier PRL w latach 1970–1980
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
Stolice rejonów obwodu mińskiego |
|
|
|
 |
|
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Białoruś
Puławy
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
