Niewydolność nerek

Ostra niewydolność nerek
insufficientia renum, uraemia
ICD-10 N17 N17.0 Ostra niewydolność nerek z martwicą cewek N17.1 Ostra niewydolność nerek z ostrą martwicą kory nerek N17.2 Ostra niewydolność nerek z martwicą w części rdzeniowej N17.8 Inna ostra niewydolność nerek N17.9 Ostra niewydolność nerek, nieokreślona
Przewlekła niewydolność nerek
ICD-10 N18 N18.0 Schyłkowa niewydolność nerek N18.8 Inna przewlekła niewydolność nerek N18.9 Przewlekła niewydolność nerek, nie określona
Nieokreślona niewydolność nerek
ICD-10 N19
DiseasesDB	26060
MeSH	D017095

Niewydolność nerek – stan upośledzenia nerek ponad możliwości fizjologiczne ich kompensacji. Wyróżnia się stan przewlekły i ostry.

Ostra niewydolność (ONN)

ONN lub ARF (ang. Acute Renal Failure) jest potencjalnie odwracalnym stanem nagłego pogorszenia czynności wydalniczej nerek.

Typy ONN

Wyróżnia się następujące typy ONN:

• przednerkową (niedostateczne ukrwienie nerek)
• nerkową (choroby nerek)

• zapalną
• niezapalną

• pozanerkową (niedrożność dróg nerkowych)

Patomechanizm ONN

W pojedynczych nefronach spada filtracja, jednakże nie dochodzi do redukcji ich liczby.

Nerka próbuje utrzymać odpowiedni stan płynów ustrojowych poprzez dwie drogi:

1. wzrost transportu kanalikowego (poprzez aldosteron czy wazopresynę)
2. wzrost krążenia wewnątrznerkowego krwi (nefrony przyrdzeniowe oszczędzają wodę)

Przy niezachodzącej resorpcji, ale oszczędzając wodę (tylko 2 droga) procesy kompensacyjne prowadzą do oligurii (skąpomoczu) czy też nawet anurii (bezmoczu), co z kolei prowadzi bardzo szybko do azotemii.

Gdy zawiodą obydwa procesy, najpierw u pacjenta z ONN w tym stadium pojawi się poliuria (wielomocz), bez azotemii, a następnie (np. po zatruciu glikolem) kolejno poliurii, anurii i azotemii.

Cały zespół objawów ONN podzielić można na 4 fazy:

• faza wstępna (zadziałanie czynnika uszkadzającego)
• faza skąpomoczu lub bezmoczu (oligurii lub anurii)
• faza wielomoczu (poliurii)
• faza reparacji

Przewlekła niewydolność (PNN)

Stan nieodwracalnego uszkodzenia kłębuszków nerkowych, która wymaga leczenia nerkozastępczego dla utrzymania chorego przy życiu. Dla oceny stopnia i zaawansowania przewlekłej niewydolności nerek stosuje się metody oceniające stopień zmniejszenia filtracji kłębuszkowej (GFR – ang. glomerular filtration rate).

Najczęstsze przyczyny

• choroby kłębuszków nerkowych (pierwotne i wtórne)
• nefropatia cukrzycowa
• choroby naczyń (zwężenie, nephrosclerosis)
• choroby cewkowo-śródmiąższowe
• choroby z towarzyszącymi torbielami nerek (np. wielotorbielowatość nerek)

Patomechanizm i jego konsekwencje

W PNN następuje stopniowa redukcja liczby czynnych nefronów (w przeciwieństwie do ONN, gdzie następowało jedynie upośledzenie ich funkcji wydalniczej).

W konsekwencji mniejsza liczba czynnych nefronów prowadzi do następujących zaburzeń:

• zaburzenia gospodarki jonowej:

• gospodarki wapniowo-fosforanowej
• gospodarki jonami H⁺ (kwasica metaboliczna)
• gospodarki jonami K⁺ (ostra niewydolność krążenia)

• zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, prowadzące do wielomoczu czy nykturii
• hiperparathormonemia (wyższe stężenie parathormonu), prowadzące do uszkodzenia kości, serca, OUN
• upośledzenie funkcji wydalniczych i wewnątrzwydzielniczych(m.in. nie wydziela EPO, co w konsekwencji może dać erytropenię)

Stadia PNN

Wyróżnia się cztery stadia PNN:

• okres utajonej PNN

zniszczenie miąższu nie przekracza 50% nefronów, zagęszczenie moczu nieznacznie upośledzone

• okres wyrównanej PNN (azotemii)

wzrost kreatyniny, ale nie więcej niż 6 mg%, brak objawów mocznicy

• okres niewyrównanej PNN

zniszczenie miąższu ponad 75% nefronów, objawy mocznicy

• okres schyłkowej PNN

GFR <15 ml/min, wzrost kreatyniny powyżej 10 mg% (konieczna dializa), ok. 90% nefronów zniszczonych

Leczenie

Jako leczenie nerkozastępcze stosowana jest hemodializa, dializa otrzewnowa oraz transplantacja nerki.

Bibliografia

• Piotr Thor: Podstawy patofizjologii człowieka. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001. ISBN 83-233-1495-0. 

Linki zewnętrzne

• Ostra niewydolność nerek
• Przewlekła niewydolność nerek

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.