Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyNike Inc. (NYSE: NKE) – amerykańska firma, jeden z największych na świecie producentów obuwia, odzieży i akcesoriów sportowych.
Założona w 1964 roku w Washington County jako Blue Ribbon Sports przez Billa Bowermana i Philipa Knighta, który do 2004 był prezesem koncernu. Jej nazwa pochodzi od greckiej bogini Nike. Przychody za rok obrachunkowy 2004/2005 – 13,7 mld USD.
Spis treści |
W latach 90. wybuchł skandal związany z ujawnieniem warunków pracy w fabrykach lokalnych podwykonawców pracujących na zlecenia firmy Nike. M.in. w fabrykach szyjących buty Nike w Indonezji łamano prawa pracownicze dotyczące warunków pracy, BHP i wynagrodzeń. Reputacji firmy zaszkodziło również to, że w niektórych fabrykach do produkcji jej sprzętu sportowego zatrudniano dzieci. W połowie lat 90. świat obiegły fotografie, na których mały, dziesięcioletni chłopiec z Pakistanu siedzi w brudnym pokoju i zszywa piłki Nike[1]. Reperkusją tych wydarzeń była spadająca sprzedaż produktów Nike. Dziś połowa największych producentów obuwia sportowego (włączając w to Nike) ma specjalne kodeksy postępowania z pracownikami zatrudnionymi w najuboższych krajach świata. Nie wszystkie jednak poddają się niezależnym kontrolom[2].
W 1997 roku Mike Gitelson, pracownik socjalny opiekujący się młodzieżą w Bronxie, opowiedział podopiecznym, że pracownicy w Indonezji zarabiają jedynie 2 dolary na dzień, wyprodukowanie pary butów kosztuje firmę Nike 5 dolarów, a są one sprzedawane za 100-180 dolarów. Wyjaśnił on także, że Nike nie produkuje butów w Stanach Zjednoczonych, a to jest jedną z przyczyn, dlaczego ich rodzicom tak trudno znaleźć pracę. W ten sposób sprowokował młodzież do wysyłania apeli do szefa koncernu, aby oddał im pieniądze. Następnie około 200 jedenasto-, dwunasto- i trzynastolatków przybyło przed tzw. Nike-Town (supermarket Nike) w Nowym Jorku i krzycząc rzuciło pod nogi ochroniarzom worki na śmieci pełne zużytych butów sportowych. Trzynastoletnia czarnoskóra dziewczynka z Bronxu wprost do kamery jednej ze zgromadzonych stacji telewizyjnych powiedziała: "Nike, we made you, we will brake you!" (z ang. "Nike, my cię stworzyliśmy, my cię zniszczymy")[3][4].
W 2002 roku grupa 350 pracownic protestowała przeciwko tajlandzkiej firmie Bed and Bath Prestige Company produkującej dla takich koncernów jak Nike, Reebok, Adidas, Levi Strauss & Co. Firma ta zalegała z wypłatami i odszkodowaniami dla pracownic w wysokości ok. 400 tys. euro. Kobiety skarżyły się, że wymuszane na nich były nadgodziny, musiały pracować niezależnie od choroby czy ciąży. Na skutek protestów konsumenckich tajlandzkie ministerstwo pracy przyznało pracownicom częściowe odszkodowania[5][6][7].
W marcu 2002 roku pojawił się raport "We Are Not Machines" (z ang. "Nie jesteśmy maszynami") sporządzony przez kilka organizacji broniących praw człowieka (m.in. Clean Clothes Campaign oraz Oxfam)[8]. Zarzucono w nim firmom Nike i Adidas, że szwaczki w Indonezji otrzymują tylko 2 euro zapłaty za dzień pracy. W raporcie jest mowa o niebezpiecznych warunkach pracy, dyskryminacji seksualnej kobiet oraz zwalczaniu działalności związkowej – pracownice, które przyłączają się do związków zawodowych muszą "obawiać się zwolnienia, więzienia lub fizycznej przemocy"[3][9].
Późnym latem 2003 roku pojawiły się plany rewitalizacji placu Karola w Wiedniu i jego przemianowania na plac Nike. Jak wynikało ze strony internetowej[10], planowano przeprowadzenie kampanii także w innych miejscach świata. Oprócz przemianowania placu, przewidziano również ustawienie monumentu w kształcie logo Nike (tzw. "Swoosh") o długości 36 i wysokości 18 metrów. W związku z kampanią zaprojektowany został także but sportowy o nazwie Ground Turbulence III, którego pierwszą parę miał założyć burmistrz Wiednia w dniu otwarcia "placu Nike"[11]. Na miejscu postawiono pawilon informacyjny, w którym można było obejrzeć model placu po planowanych zmianach. Wszystkim zainteresowanym rozdawano broszury informacyjne dotyczące całego przedsięwzięcia. Gdy plany koncernu dotarły do opinii publicznej w mediach rozgorzała wojna[11].
Zaczęły się pojawiać jednak przypuszczenia, że inicjatorem całego przedsięwzięcia wcale nie jest Nike. Nike Austria wielokrotnie odcinało się od kampanii, co tylko wzmocniło podejrzenia. Koncern zapowiedział złożenie pozwu: "W tym przypadku nie mamy niestety do czynienia z niewinnym żartem, ale z naruszeniem naszej marki. Dlatego też Nike podejmie kroki prawne wobec pomysłodawców tej mistyfikacji"[12].
Z czasem okazało się, że w przedsięwzięciu uczestniczyła grupa artystów 0100101110101101.org oraz Public Netbase – Institute for New Culture Technologies, z siedzibą w Wiedniu[13]. Organizacje przeprowadziły akcję, by zwrócić uwagę na problem "zawłaszczania" przez koncerny przestrzeni publicznej[11]. Nike złożyło pozew w związku z naruszeniem ich praw. Jednak po pewnym czasie, z powodu (międzynarodowych) artykułów prasowych, koncern wycofał pozew. Z perspektywy public relations okazał on się fatalnym zagraniem i doprowadził do poważnego uszczerbku na wizerunku firmy[11]. 0100101110101101.org i Public Netbase napisały: "Próby zastraszenia, którymi posłużył się koncern znany ze stosowania podobnych strategii marketingowych, wróciły do niego niczym bumerang"[14].
Za całokształt przekazu reklamowego Nike była dwukrotnie nagradzana na festiwalu reklamy w Cannes (1994, 2003). Jednak hasło Nike "You don't win silver, you lose gold" (z ang. "Nie wygrywasz srebra, tylko tracisz złoto"), wiodące dla kampanii reklamowej przy okazji Olimpiady w Atlancie w 1996 r. wywołało w USA powszechne oburzenie z powodu sensu przeczącego olimpijskiej idei szlachetnej rywalizacji i pochwały wysiłku sportowego[15].
