Nikołaj Rimski-Korsakow

Nikołaj Rimski-Korsakow

Nikołaj Andriejewicz Rimski-Korsakow (ros. Николай Андреевич Римский-Корсаков; ur. 18 marca [6 marca st.st.] 1844 w Tichwine, zm. 21 czerwca [8 czerwca st.st.] 1908 w Lubieńsku) – rosyjski kompozytor epoki romantyzmu.

Rimski-Korsakow pochodził z rosyjskiej rodziny arystokratycznej. Przyjął też typowe dla swej klasy ogólne wykształcenie. Gdy miał sześć lat, rozpoczął lekcje gry na fortepianie. Wkrótce potem grał w orkiestrze nadwornej domu Rimskich-Korsakowów. W wieku dwunastu lat, w 1856 wstąpił do Carskiej Szkoły Marynarki Wojennej w St. Petersburgu. Po jej ukończeniu został oficerem marynarki wojennej. W międzyczasie odkrył swe zdolności kompozytorskie i jeszcze będąc w służbie wojskowej skomponował swe pierwsze dzieła: symfonię op. 1, poemat symfoniczny Sadko (1867) oraz swą pierwszą operę Pskowianka (1872). W 1873 ostatecznie porzucił służbę wojskową, lecz pozostał inspektorem orkiestr marynarki wojennej. Komponował także utwory dla orkiestr wojskowych.

W roku 1871 został profesorem kompozycji i instrumentacji w konserwatorium muzycznym w St. Petersburgu. W 1905 został jednak usunięty z katedry w związku z działalnością zmierzającą do zachowania autonomiczności szkoły. Ostatecznie odzyskał tytuł i zaufanie władz, które jednak znów utracił po premierze opery Złoty kogucik, w której znalazła się wyraźna krytyka stosunków w carskiej Rosji.

Mimo że był samoukiem, Rimski-Korsakow osiągnął mistrzostwo, szczególnie w dziedzinie orkiestracji. Jego kunszt był doceniany przez współczesnych.

Rimski-Korsakow był najwybitniejszą postacią grupy twórczej Potężna gromadka.

Jest pochowany na Cmentarzu Tichwińskim w Sankt Petersburgu.

Dorobek

Dorobek kompozytorski

Forma muzyczna	liczba dzieł
Muzyka wokalna
Pieśni	121
Muzyka chóralna	51
Muzyka instrumentalna
Symfonie	10
Koncerty	8
Muzyka kameralna	17
Inne formy orkiestralne	45
Utwory na fortepian	29
Opery	14
Balety	4
RAZEM	299

Do najbardziej znanych utworów należą:

• suita symfoniczna i balet:
  • Szeherezada (1888)
• opery:
  • Pskowianka (1868)
  • Noc majowa (premiera 1880)
  • Śnieżka (1880)
  • Noc wigilijna (premiera 1895)
  • Sadko
  • Bajka o Carze Saltanie (1900) – z niej pochodzi słynny Lot trzmiela
  • Nieśmiertelny Kościej (1902)
  • Pan Wojewoda (1903)
  • Legenda o niewidzialnym grodzie Kiteziu i dziewicy Fiewronii (1903-4)
  • Złoty Kogucik (1907)
• symfonia:
  • Kaprys hiszpański (1887)

Publikacje

• Harmonia, podstawowe zasady dla uczniów i samouków (1884, wydanie polskie 1970)
• Zasady instrumentacji (1913, wydanie polskie 1953).

Literatura dodatkowa

• Lesław Czapliński, Opera dla Polaków: „Pan Wojewoda” (o Panu Wojewodzie Nikołaja Rimskiego-Korsakowa”) [w:] W kręgu operowych mitów, Kraków 2003.
• Lesław Czapliński O wieczorze ów…, czyli operowa opowieść wigilijna (o Nocy wigilijnej Nikołaja Rimskiego Korsakowa) [w:] W kręgu operowych mitów, Kraków 2003.

Zobacz też

• Anatol Ladow