Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Norka amerykańska | |
| Neovison vison[1] | |
| (Schreber, 1777) | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | drapieżne |
| Rodzina | łasicowate |
| Podrodzina | łasice właściwe |
| Rodzaj | Neovison |
| Gatunek | norka amerykańska |
| Synonimy | |
|
Mustela vison Schreber, 1777 |
|
| Podgatunki | |
|
zobacz opis w tekście |
|
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 zasięg naturalny introdukowana |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Norka amerykańska, wizon (Neovison vison[3]) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych.
Nie jest blisko spokrewniona z norką europejską i oba gatunki nie mogą się krzyżować.
Spis treści |
Norka amerykańska jest powszechnie spotykana w Ameryce Północnej. Występuje w niemal całej Kanadzie i 48 z 50 stanów USA.
Od lat 50. XX w. norka amerykańska występuje dziko także w Europie, gdzie została sprowadzona jako zwierzę futerkowe. Dzikie populacje tego gatunku, zostały zapoczątkowane poprzez wypuszczenia w latach 50. XX wieku na terenach ówczesnego Związku Radzieckiego i obecnie występują na Islandii, w krajach skandynawskich, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Francji, Niemczech, Polsce i części Rosji. Znikoma część norek, które przedostały się z hodowli do stanu dzikiego, w warunkach leśnych jest w stanie się rozmnażać.
Norki amerykańskie mają wydłużone ciało z relatywnie krótkimi łapami i ogonem. Głowa norki jest mała i dość płaska; palce tylnych nóg spięte błoną.
Pokryte są gęstym, miękkim, nieprzepuszczającym wody futrem, zwykle barwy brązowej. Podbródek zwykle biały.
Norka amerykańska jest większa i cięższa od swej europejskiej krewniaczki. Ciało norki amerykańskiej ma długość 30 – 43 cm, zaś długość ogona to ok. 13 – 23 cm. Masa ciała zawiera się w przedziale od 0,7 do 1,3 kg. Samce i samice dość znacznie różnią się wielkością; podane przedziały wielkości i masy w swych górnych granicach dotyczą samców, zaś w dolnych – samic.
Hodowlana odmiana tego gatunku osiąga większe rozmiary.
Gatunek ten żyje w pobliżu śródleśnych wód. Norki amerykańskie przejawiają aktywność głównie w nocy i o zmierzchu, w ciągu dnia przebywają w samodzielnie wykopanych norach ziemnych, które mogą mieć do 3 metrów długości. Niekiedy norka nie buduje własnej nory, lecz zajmuje już istniejącą lub osiedla się w nisko położonej dziupli lub wykrocie.
Poza okresem godowym prowadzą samotniczy tryb życia i agresywnie reagują na innych przedstawicieli własnego gatunku. Granice własnego terytorium oznaczają przy pomocy wydzieliny gruczołów okołoodbytowych. Wielkość terytorium poszczególnych osobników związana jest z płcią zwierzęcia: samice mają rewiry wielkości 8 – 20 ha., obszar samca dochodzi niekiedy do 800 ha.
Dobrze pływają i potrafią nurkować do głębokości 6 metrów.
Norki amerykańskie są mięsożerne i są zręcznymi myśliwymi. Zjadają drobne ssaki (piżmaki, zające, ryjówki), a także żaby, bezkręgowce – stawonogi (np. raki) i owady, a często również ryby i ptactwo wodne. Norki zjadają także jaja ptaków.
Raz do roku samica po ok. 40 – 80-dniowej ciąży rodzi 2 – 8 młodych (najczęściej 2-3). Okres godowy przypada na okres od lutego do początku kwietnia, narodziny młodych – na koniec kwietnia lub maj. Samica rodzi w gnieździe wyścielonym włosami, piórami i suchymi roślinami. Młode spędzają w nim pierwsze tygodnie życia. Po ok. 6 tygodniach są już częściowo samodzielne, zaś na jesieni matka opuszcza je ostatecznie. Dojrzałość płciową samice osiągają po ok. roku, zaś samce – po 18 miesiącach. Żyją do 4-6 lat.
Wyróżnia się kilkanaście podgatunków norki amerykańskiej[3]:
Norki amerykańskie są w wielu krajach europejskich (w tym także w Polsce) i na rosyjskiej Syberii dość powszechnie hodowane na fermach, jako zwierzęta futerkowe.
Forma fermowa tego gatunku jest znacznie większa od dzikiej (30-50 cm długości, ogon – 12-20 cm, waży dwukrotnie więcej aniżeli dzika). W warunkach fermowych uzyskano kilka odmian barwnych norki m.in.:
Od 1991 r. istnienie ferm hodujących norki amerykańskie jest zakazane w Szwajcarii (mimo że wcześniej norki nie były tam nawet hodowane), od 1998 – w Austrii (istniały tam 3 fermy), a od 2003 – w Wielkiej Brytanii. Norki hodowlane nie radzą już sobie tak dobrze w środowisku naturalnym jak ich przodkowie
Największym producentem skór norek na świecie są: Dania (na ten kraj przypada ponad połowa światowej produkcji), Holandia, Norwegia, Finlandia i Szwecja.[5]
Fermy norek to naturalne zakłady utylizacyjne – norki żywią się produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego (zarówno z ubojni drobiu jak i zakładów przetwórstwa rybnego).[6] Kontrolą nad obrotem tymi produktami oraz fermami pełni Inspekcja Weterynaryjna. Fermy poddawane są obligatoryjnej kontroli na podstawie listy kontrolnej SPIWET 52.[6][7]
W Polsce opracowany został także tak zwany „wskaźnik sprawności utylizacyjnej fermy”. Wskazuje on, w jakim procencie fermy zwierząt futerkowych mięsożernych redukują ilość odpadów pochodzenia zwierzęcego poprzez podawanie ich jako pokarmu.[6]
Hodowla norek amerykańskich w celu pozyskania futra, stała się celem kampanii sprzeciwu ruchów praw zwierząt. Efektem kampanii stało się likwidowanie hodowli oraz wypuszczanie przez działaczy praw zwierząt w niektórych krajach tysięcy zwierząt na wolność.[8] W ten sposób, a także w wyniku ucieczek z ferm, norka amerykańska zajęła pustą niszę ekologiczną powstałą po wymarłej norce europejskiej, która wyginęła na początku XX. wieku. W Polsce gatunek łowny bez okresu ochronnego.
Fermy norek w sposób naturalny utylizują tysiące ton produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego eliminując w ten sposób energochłonną oraz drogą utylizację konwencjonalną[6].
|
||||||||||||||
