Notacja naukowa

Notacja naukowa (ang. scientific notation) lub postać wykładnicza to sposób przedstawiania liczby rzeczywistej, dziesiętnej. Najczęściej stosowana jest w kalkulatorach naukowych oraz niektórych programach komputerowych.

Formy zapisu

Uwaga: Pojęcia mantysy i cechy są tu używane w innym znaczeniu niż opisane w artykule mantysa czyli artykule cecha.

Notacja naukowa

Zapis liczby składa się z następujących elementów:

• znak liczby (jeśli liczba jest ujemna to minus „–”, jeśli dodatnia to brak znaku lub plus „+”);
• mantysa (liczba ułamkowa) znormalizowana, to znaczy mieszcząca się w przedziale prawostronnie otwartym [1,10);
• mała lub wielka litera E;
• wykładnik (liczba całkowita) – jeśli wykładnik jest liczbą ujemną, to poprzedzamy go znakiem „–” (minus), jeśli natomiast jest liczbą dodatnią, to opcjonalnie można poprzedzić go znakiem „+” (plus). Ten element zwany jest też cechą (dziesiętną).

Wartość liczby rzeczywistej, zapisanej w notacji naukowej można odczytać, stosując się do poniższego wzoru:

$x = M \cdot 10^E$

gdzie:

• M (ang. mantissa) – mantysa
• E (ang. exponent) – wykładnik (cecha)

Postać wykładnicza

Postać wykładnicza to zapis liczby bezpośrednio w formie iloczynu postaci:

$\pm M \cdot 10^E$

gdzie:

• M jest mantysą znormalizowaną do przedziału [1,10)
• E jest wykładnikiem całkowitym.

Postać inżynierska

Pewną modyfikacją postaci wykładniczej jest tak zwana postać inżynierska. Wyróżnia się ona tym, że wykładnik musi być wielokrotnością liczby 3. Konsekwencją tego ograniczenia jest konieczność normalizowania mantysy do przedziału [1,1000). Dzięki takiej konwencji łatwo można skojarzyć wykładnik z odpowiednim przedrostkiem SI.

Przykłady

liczba	notacja naukowa	postać wykładnicza	postać inżynierska	postać inżynierska (uproszczona)
0,1	1E–1	1 · 10–1	100 · 10–3	100 mili
1	1E00	1 · 100	1 · 100	1
10	1,0e1	1 · 101	10 · 100	10
123	1,23E2	1,23 · 102	123 · 100	123
98765	9,8765E4	9,8765 · 104	98,765 · 103	98,765 kilo
0,045	4,5E–2	4,5 · 10–2	45 · 10–3	45 mili
0,00045	4,5E–4	4,5 · 10–4	450 · 10–6	450 mikro

Zobacz też

• cyfry znaczące
• liczba zmiennoprzecinkowa
• dziesiętny system liczbowy