Nowy Wiśnicz

Nowy Wiśnicz
Herb Nowego Wiśnicza
Państwo	Polska
Województwo	małopolskie
Powiat	bocheński
Gmina	Nowy Wiśnicz gmina miejsko-wiejska
Burmistrz	Stanisław Gaworczyk
Powierzchnia	4,97 km²
Ludność (2008) • liczba • gęstość	2 751 554 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 14
Kod pocztowy	32-720
Tablice rejestracyjne	KBC
Położenie na mapie Polski Nowy Wiśnicz
49°55′00.01″N 20°27′0-0″E
TERC (TERYT)	2121501064
Urząd miejski Rynek 38 32-720 Nowy Wiśnicz
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Nowy Wiśnicz w Wikisłowniku

Jeden z drewnianych domów w Nowym Wiśniczu na rysunku Matejki

Zamek w Nowym Wiśniczu

Nowy Wiśnicz – miasto w woj. małopolskim, w powiecie bocheńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nowy Wiśnicz. Położone jest na Pogórzu Wiśnickim przy drodze wojewódzkiej nr 965 z Bochni do Limanowej, w odległości 8 km od Bochni.

Według danych z 31 grudnia 2006 miasto miało 2741 mieszkańców.

W latach 1976-1982 miejscowość była siedzibą gminy Nowy Wiśnicz-Lipnica. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnowskiego.

Urodził się tutaj Jan Brzękowski, polski poeta, pisarz i teoretyk poezji.

Historia

W XII wieku Nowy Wiśnicz był notowany jako wieś klasztorna. W XIV wieku był własnością Kmitów, a następnie Lubomirskich. Prawa miejskie otrzymał w 1616 roku za sprawą Stanisława Lubomirskiego. Znaczną część drewnianej zabudowy miasta strawił 3 lipca 1863 wielki pożar miasta. Obecnie stan prawny zamku w Nowym Wiśniczu jest nieuregulowany i administruje nim od 1 września 2009 roku Muzeum Ziemi Wiśnickiej.

Zabytki

Istniejące:

• zamek Kmitów rozbudowany w XVII w. przez Lubomirskich, z fortyfikacjami bastionowymi,
• klasztor karmelitów bosych (obecnie Zakład Karny Nowy Wiśnicz), wzniesiony przez Macieja Trapolę w 1620 r. na wzgórzu sąsiadującym (odległość ok. 400 m) ze wzgórzem zamkowym. W l. 1621-1631 klasztor został otoczony czworobocznymi fortyfikacjami z czterema bastionami umieszczonymi w środku załamanych do wnętrza kurtyn. Całość tworzyła wraz z zamkiem przykład tzw. sprzężonej warowni.
• kościół pw. Wniebowzięcia NMP,
• ratusz miejski,
• dom Macieja Trapoli z XVII w.,
• kolumna z 1646 r. z napisem „In signum crucis, Christe salva nos” (obok Liceum Plastycznego);

Nieistniejące:

• kościół Karmelitów pw. Chrystusa Zbawiciela z lat 1622-30, zburzony przez Niemców w latach 1942-44 r.,
• drewniane podcieniowa zabudowa rynku (uwieczniona przez Jana Matejkę).

Przyroda i turystyka

Miasto leży na obszarze Wiśnicko-Lipnickiego Parku Krajobrazowego. Walorami miasta są cenne zabytki architektoniczne i nieskażona przyroda. W bliskiej okolicy znajduje się kilka obiektów chronionej przyrody:

• rezerwat przyrody Kamień-Grzyb, z głazem w kształcie grzyba o wysokości ok. 7 m, znajdujący się na południe od Nowego Wiśnicza,
• pomnik przyrody Kamienie Brodzińskiego z grupą ciekawych kształtem skał zbudowanych z piaskowca istebniańskiego, na wzniesieniu Paprotna, położony na granicy Lipnicy Murowanej i Rajbrotu,
• Skałki Chronowskie – pomnik przyrody nieożywionej; wychodnie piaskowca znajdujące się w wierzchowinowych partiach Kobylej Góry (na terenie wsi Chronów, przy granicy z Borówną).

Szlaki turystyczne: niebieski: Bochnia – Nowy Wiśnicz – Kamień Grzyb – Paprotna (obok Kamieni Brodzińskiego) – Rajbrot – Łopusze – Przełęcz Rozdziele – Widoma – góra Kamionna – Pasierbiecka Góra – Tymbark.

Zobacz też

• Zakład Karny Nowy Wiśnicz
• Parafia Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej w Nowym Wiśniczu
• Kmitowie herbu Szreniawa
• Lubomirscy
• Wiśnicz
• Eugeniusz Molski – artysta plastyk, ceramik z Nowego Wiśnicza
• Wiśnicka księga złoczyńców
• Cmentarz żydowski w Nowym Wiśniczu

Linki zewnętrzne

• Urząd Miasta Nowy Wiśnicz
• E-wisnicz.pl – portal społecznościowo-informacyjny dla mieszkańców Nowego Wiśnicza i okolic
• Herb miasta Wiśnicza w księdze ławniczej z 1634 roku
• Wiśnicz Nowy w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII (Warmbrun – Worowo) z 1893 r.