Numidia

Mapa Numidii

Afryka Północna za rzymskiego panowania; niem. atlas hist., 1879

Numidia – historyczne państwo Berberów w północnej Afryce. Obejmowało terytoria na zachód od Kartaginy, i na wschód od Oranu. Później prowincja rzymska, oraz prowincja kościelna ze stolicą w Milewe.

Numidia pojawia się po raz pierwszy na kartach historii pod koniec III wieku p.n.e. Podzielona była wówczas na dwa plemienne królestwa: wschodnie i zachodnie. W 206 p.n.e. władca zachodniej Numidii Masynissa poparł Rzym podczas II wojny punickiej. Dzięki przymierzu z Rzymianami dokonał podboju wschodniej Numidii. W 118 p.n.e. Micypsa dokonał podziału królestwa na trzy części. Dążący do skupienia władzy w swoich rękach Jugurta doprowadził do wojny z Rzymem (wojna jugurtyńska). Po przegranej przez Jugurtę wojnie Rzymianie oddali Numidię w lenno Mauretanii. Podczas wojny domowej w Rzymie król Juba I poparł Pompejusza. Po zwycięstwie Juliusza Cezara Numidia stała się na krótko rzymską prowincją Africa Nova.

W 30 p.n.e. Oktawian August przywrócił Numidii niezależność. W 25 p.n.e. Juba II otrzymał od Rzymian tron Mauretanii, zaś Numidia została ponownie prowincją rzymską.

Po edykcie Konstantyna (313 r.) Numidia była prowincją kościelną, której centrum było Milewe. W IV w. jej biskupem był Optat z Milewe, który zmagał się z kościołem donatystów. Na przełomie IV/V wieku, w pobliskiej Hipponie biskupem był św. Augustyn. W Numidii było w tym czasie ponad sześćdziesięciu biskupów. Zgromadzili się oni na synodzie w Milewe w 416 r. , który poświęcony był kontrowersji pelagiańskiej.

Królowie zachodniej Numidii

• Syphax 215 p.n.e. - 202 p.n.e.
• Vermina 202 p.n.e. - ?
• Archobarzane ?

Królowie wschodniej Numidii

• Zelalsen ?
• Gajja ?-207 p.n.e.
• Ozalces 207 p.n.e. - 206 p.n.e.
• Capussa 206 p.n.e.
• Lacumazes 206 p.n.e.
• Masynissa 206 p.n.e. - 202 p.n.e.

Królowie zjednoczonej Numidii

• Masynissa 202 p.n.e. - 148 p.n.e.
• Gulussa 148 p.n.e. - 140 p.n.e.
• Mastanabal 148 p.n.e. - 140 p.n.e.
• Micypsa 148 p.n.e. - 118 p.n.e.
• Hiempsal I 118 p.n.e. - 116 p.n.e.
• Adherbal 118 p.n.e. - 112 p.n.e.
• Jugurta 118 p.n.e. - 106 p.n.e.
• Gauda 106 p.n.e. - 88 p.n.e.
• Hiempsal II 88 p.n.e. - 60 p.n.e.
• Juba I 60 p.n.e. - 46 p.n.e.
• prowincja rzymska 46 p.n.e. - 30 p.n.e.
• Juba II 30 p.n.e. - 25 p.n.e.
• prowincja rzymska od 25 p.n.e.

Numidyjscy królowie Mauretanii

• Juba II 25 p.n.e. - 23 n.e.
• Ptolemeusz z Mauretanii 23 n.e. - 40 n.e.
• Prowincja rzymska od 40

Zobacz też

• Milewe
• Hippona
• Ruspe