Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| ORP „Żuraw” | |
| Historia | |
| Stocznia | Stocznia Marynarki Wojennej, Gdynia |
| Położenie stępki | 1937 |
| Wodowanie | 22 sierpnia 1938 |
 Marynarka Wojenna |
|
| Nazwa | ORP Żuraw |
| Wejście do służby |  31 sierpnia 1939 |
| Wycofanie ze służby | 14 września 1939 |
 Kriegsmarine |
|
| Nazwa | Westerplatte[1] |
| Wejście do służby | 1939 |
| Wycofanie ze służby | 1945 |
 Marynarka Wojenna (PRL) |
|
| Nazwa | ORP Żuraw / ORP Kompas |
| Wejście do służby | 12 marca 1946 |
| Wycofanie ze służby | 15 października 1971 |
 Wojska Ochrony Pogranicza |
|
| Nazwa | BK-4 |
| Wejście do służby | 1971 |
| Los okrętu | złomowany w 1981 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność | standardowa – 183 t pełna – 203 t. |
| Długość | 45 m |
| Szerokość | 5,5 m |
| Zanurzenie | 1,7 m |
| Prędkość | 16 – 18 węzłów |
| Załoga | 30 |
| Napęd | |
| 2 silniki wysokoprężne 8 cylindrowe o mocy łącznej 1050 KM | |
| Uzbrojenie | |
| 1 działo uniwersalne 75 mm, 2 wkm Hotchkiss 13,2 mm plot (1xII) 2 ckm 7,92 mm wz. 08, 20 min wz.08/39 , 20 bomb głębinowych - stan na 1939, szczegóły w tekście |
|
ORP Żuraw – polski trałowiec redowy typu „Jaskółka” z okresu II wojny światowej, po wojnie służący jako okręt hydrograficzny. Po ucieczce załogi do Szwecji w 1951, przemianowany na ORP „Kompas”, pod którą nazwą służył do 1971.
Spis treści |
Zbudowany w Warsztatach Portowych Marynarki Wojennej w Gdyni, jako okręt drugiej serii trałowców typu „Jaskółka”. Wodowany został 22 sierpnia 1938. Ponieważ okręt miał kłopoty z maszynką sterową i nie był całkowicie wyposażony, nie jest jasne, czy zdążył oficjalnie być przyjęty do służby przed wybuchem wojny – dokładna data wejścia do służby nie jest znana.
Niezupełnie gotowy okręt wziął udział w kampanii wrześniowej w składzie Dywizjonu Minowców, dowodzony przez kpt. mar. Roberta Kasperskiego. 1 września 1939, razem z pozostałymi polskimi trałowcami, wziął udział w walce ze zmasowanym nalotem niemieckich bombowców koło Helu. Okręt następnie bazował w Jastarni, nie biorąc udziału w dalszych akcjach Dywizjonu Trałowców. 14 września „Żuraw” przeszedł na Hel, gdzie opuszczono banderę, a jego załoga dołączyła do obrony lądowej.
Po kapitulacji Helu 2 października 1939, okręt został przejęty w porcie przez Niemców a następnie został wcielony do niemieckiej marynarki (Kriegsmarine) pod nazwą „Oxhöft”. Służył tam początkowo jako trałowiec, potem jako okręt pomocniczy (hydrograficzny). W niemieckiej służbie wyposażono go w nadburcia na śródokręciu, natomiast osłona pomostu bojowego pozostała nie zmieniona[2]. Przetrwał wojnę i razem z 3 innymi dawnymi polskimi trałowcami (OORP „Mewa”, „Rybitwa”, „Czajka”) wszedł w skład rezerwowego zespołu niemieckiej służby trałowej. Okręty te zostały następnie odnalezione przez władze polskie w Travemünde i rewindykowane. 25 stycznia 1946, jeszcze w Travemünde, okręt podniósł ponownie polską banderę i przywrócono mu nazwę ORP „Żuraw”. 13 lutego 1946 przeszedł do Kilonii, gdzie otrzymał uzbrojenie (5 niemieckich działek 20 mm) i wyposażenie trałowe[2].
12 marca 1946 trałowce z „Żurawiem” powróciły do Gdyni, gdzie zostały wcielone do Flotylli Trałowców, tworząc 1 Dywizjon. Okręt nosił wówczas namalowany znak burtowy: „ŻW”, zmieniony później na: „ŻR”. Pod koniec 1946 „Żuraw” był remontowany, po czym wszedł do kampanii 1 listopada 1946 (najwcześniej z okrętów typu „Jaskółka”), przydzielony czasowo do zespołu poradzieckich trałowców typu „MT”[2]. 29 listopada 1946 został skierowany do Świnoujścia, w skład Szczecińskiego Obszaru Nadmorskiego[2]. Od grudnia 1946 wielokrotnie delegowany był do pomiarów hydrograficznych[2]. 14 maja 1947 „Żuraw” został na stałe przekazany do Oddziału Hydrograficznego Marynarki Wojennej[3]. Pod koniec 1947 okręt przystosowano do nowych zadań, dodając prostopadłościenną nadbudówkę („domek”) na rufie, mieszczącą kreślarnię map i stanowiącą podstawę do pomostu namiarowego. Uzbrojenie zredukowano do podwójnego działka 20 mm na dziobie. W końcu, „Żuraw” został 15 sierpnia 1948 oficjalnie przeklasyfikowany na okręt hydrograficzny, otrzymując numer burtowy: „HG-11”[2]. Był pierwszym okrętem hydrograficznym polskiej marynarki po II wojnie światowej, wykonując zadania dla Marynarki Wojennej, jak i dla gospodarki morskiej.
1 sierpnia 1951 część załogi sterroryzowała dowództwo i uprowadziła okręt do Ystad w Szwecji. 12 członków załogi poprosiło tam o azyl. Okręt z resztą załogi powrócił 3 sierpnia do kraju[4]. Konsekwencją tego zdarzenia była fala procesów politycznych w Marynarce Wojennej, zakończonych 7 listopada 1951 długoletnimi wyrokami więzienia oraz wyrokami śmierci (niewykonanymi), między innymi dla części z tych członków załogi, którzy powrócili. Ówczesne władze uznały nazwę „Żuraw” za zhańbioną i okręt przemianowano na ORP „Kompas”. Przez następne dwudziestolecie służył jako okręt hydrograficzny.
W latach 1959-1963 ORP „Kompas” został gruntownie przebudowany w Stoczni Marynarki Wojennej, otrzymując dobudowaną nadbudówkę na pokładzie dziobowym, ciągnącą się od stewy dziobowej do sterówki, osłoniętą w przedniej części podwyższonymi burtami, co zmieniło sylwetkę okrętu. Zlikwidowano przy tym nadbudówkę – „domek” na rufie i usunięto wystającą osłonę pomostu nawigacyjnego. Okręt otrzymał także nowy trójnożny maszt[2]. Z końcem grudnia 1971 roku został wycofany ze służby, po czym przekształcony na barkę koszarową BK-4 w Gdyni[2]. W 1977 został przeznaczony do skasowania. W czasie sztormu w noc sylwestrową[potrzebne źródło] 1978-79 zerwał się z cum i został wyrzucony na brzeg przy orkiestrze w X basenie, po czym został ostatecznie wycofany z eksploatacji. 16 lipca 1981 został odholowany na Hel (przez holownik H-12) i tam poddany złomowaniu.
|
||||||||||||||||
