Obóz harcerski

Obóz harcerski w Worochcie, ok. 1934

Obóz harcerski w Otłoczynie, sierpień 1946

Obóz harcerski – forma wypoczynku dzieci i młodzieży, wyjazd zorganizowanej grupy harcerzy, najczęściej drużyny, trwający powyżej 5–6 dni, przeciętnie 3 tygodnie. Jest podstawową formą pracy harcerskiej.

Rodzaje obozów

Wyróżnia się następujące rodzaje obozów harcerskich:

• obozy stałe (najczęściej spotykane) – takie obozy harcerskie organizuje się w środku kompleksów leśnych, z daleka od miast i większych skupisk ludzkich, niekiedy w stałej bazie obozowej (stanicy obozowej, ośrodku); harcerze nocują zwykle w wojskowych namiotach (popularnych "dziesiątkach"), pod którymi samodzielnie budują prycze (rodzaj łóżka), półki, szafki i inne meble z drewna;
• zgrupowania obozów – są większą formą obozu stałego, dla większej liczny uczestników, np. drużyn całego hufca; harcerze podzieleni są na oddzielne podobozy, działające według własnego programu, zwykle podobóz taki wystawia drużyna lub szczep; jest też część wspólna – zgrupowanie (z komendą zgrupowania), wypełniająca zadania organizacyjno-gospodarcze (transport, zaopatrzenie, żywienie, służba zdrowia, kąpielisko itp.);
• obozy wędrowne – organizowane dla harcerzy posiadających przygotowanie turystyczne i kondycyjne; noclegi odbywają się pod namiotami, w bazach i schroniskach turystycznych;
• obozy żeglarskie, spływy kajakowe, obozy górskie itp. – dla harcerzy z przygotowaniem specjalistycznym;
• obozy zagraniczne.

Wyjazdową formą wypoczynku podobną do obozu, ale przeznaczoną dla młodszych – zuchów, jest kolonia zuchowa. Formą krótszą niż obóz, trwającą do 5 dni, jest biwak.

W Związku Harcerstwa Polskiego wszystkie obozy i inne formy wypoczynku letniego przyjęto określać mianem Harcerskiej Akcji Letniej (HAL), a zimowego – Harcerskiej Akcji Zimowej (HAZ). Wyróżnia się także Nieobozową Akcję Letnią (NAL) i Nieobozową Akcję Zimową (NAZ) – organizowane w miejscu zamieszkania.

Wartość obozu w pracy harcerskiej

Dzięki temu, że obóz trwa średnio 21 dni, instruktor może zorganizować podczas nich zajęcia będące odpowiednikiem ponad 100 zbiórek harcerskich. Harcerze zdobywają więc większość doświadczenia na obozie.

„	Otwarta, świeża atmosfera i koleżeństwo, wyrobione przez stałe ogniska, stwarzają najlepszy nastrój wśród chłopców i dają drużynowemu okazję daleko lepszą, niż jakakolwiek inna do ujęcia mocno swoich chłopców i wywarcia na nich osobistego wpływu.	”
— Robert Baden-Powell, twórca scoutingu, Wskazówki dla skautmistrzów

Przebieg obozu

Na kilka dni przed obozem rozpoczyna się "kwaterka". Polega na przygotowaniu miejsca na obóz, zbudowaniu podstawowych obiektów obozu np. kuchni czy świetlicy. W kwaterce zwyczajowo bierze udział kadra oraz starsi harcerze. Potem następuje część właściwa obozu. Na zakończenie, podczas "depionierki" (rozpionirki), wszystkie obiekty zostają rozbite i teren wraca do pierwotnej postaci.

Rodzaje zajęć obozowych

• gry terenowe
• ogniska
• zwiady
• chatki
• podchody
• szlifowane technik harcerskich
• biegi na orientację

Zwyczaje obozowe

Większość środowisk posiada własne zwyczaje, związane z historią drużyny, szczepu bądź hufca. Jednak część utrwaliła się w wielu środowiskach harcerskich. Do najpopularniejszych należą:

• odcinanie linki z masztu podczas ostatniego apelu i przyczepianie jej do munduru
• budowanie totemów przez każdy z zastępów, który staje się ich symbolem

Zobacz też

• Wypoczynek dzieci i młodzieży