Oblężenie Wrocławia (1945)

Oblężenie Wrocławia II wojna światowa, front wschodni
Niemieccy parlamentariusze udają się na rozmowy z dowództwem radzieckim w celu poddania Wrocławia, 6 maja 1945 roku
Czas	13 lutego – 6 maja 1945
Miejsce	Wrocław i okolice
Terytorium	III Rzesza
Przyczyna	ofensywa radziecka 1945 roku
Wynik	zwycięstwo Armii Czerwonej kapitulacja załogi twierdzy
Strony konfliktu III Rzesza ZSRR Dowódcy Hans von Ahlfen Hermann Niehoff Władimir Głuzdowski Paweł Rybałko Siły 80 000 (w mieście) Straty 6000 zabitych 23 000 rannych 45 000 jeńców 170 000 zabitych cywilów
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Niemieccy żołnierze we Wrocławiu w dniu 2 lutego 1945 roku. Pojazd widoczny na zdjęciu, ciągnący armatę przeciwpancerną PaK 40, to Sd.Kfz.10

Schematyczny plan przebiegu oblężenia

Oblężenie Wrocławia (1945) − bitwa stoczona w dniach od 13 lutego do 6 maja 1945 roku we Wrocławiu i jego okolicach, pomiędzy wojskami ZSRR a III Rzeszy. Jedna z ostatnich bitew II wojny światowej w Europie.

W sierpniu 1944 roku miasto zostało ogłoszone twierdzą (niem. Festung Breslau). 19 stycznia 1945 roku, na rozkaz gauleitera Śląska Karla Hankego, dokonano przymusowej pieszej ewakuacji większości pozostającej jeszcze w mieście ludności cywilnej. Jak się ocenia, podczas ewakuacji z zimna i przemęczenia zginęło aż 90 tys. osób. Pozostali zapełnili ulice Drezna na krótko przed nalotami dywanowymi. Słynne bombardowania dywanowe RAF-u i USAAF-u, które doprowadziły Drezno do zniszczenia w stopniu porównywalnym z Warszawą, spowodowane zostały naciskami Stalina na zachodnich aliantów, by utrudnić Niemcom obronę Wrocławia. Przez trzy miesiące, od 22 lutego do 6 maja 1945 roku, Wrocław był oblegany przez wojska 1. Frontu Ukraińskiego, dowodzone przez marszałka Koniewa. Podczas ciężkich walk obie strony podpalały całe kwartały domów, a załoga twierdzy, siłami robotników przymusowych i cywili, wyburzyła połowę dzielnicy w okolicach dzisiejszego pl. Grunwaldzkiego, by zbudować lotnisko zapasowe. Od 15 lutego do 1 maja Luftwaffe utrzymywała most powietrzny z III Rzeszą. Przez 76 dni wykonano niemal 2 tysiące lotów i przewieziono do oblężonego miasta 1638 ton zapasów.

Dowódca twierdzy, generał Hermann Niehoff, po negocjacjach z generałem Głuzdowskim podpisał kapitulację 6 maja 1945 roku. Wrocław skapitulował jako jedno z ostatnich miast niemieckich, cztery dni po zdobyciu Berlina, dwa dni przed podpisaniem przez Niemcy ogólnej kapitulacji. Warunkiem kapitulacji były gwarancje godnego traktowania udzielone przez Rosjan. Generał Głuzdowski gwarantował jeńcom opiekę medyczną, zachowanie własności osobistej oraz natychmiastową repatriację po zakończeniu wojny. Żadna z obietnic nie została spełniona. Większość jeńców trafiła do sowieckich gułagów, skąd wielu z nich (być może nawet połowa) nigdy nie wróciła. Bilans strat we Wrocławiu to szacowana na ponad 700 tysięcy liczba cywilów zmuszonych przez władze niemieckie do opuszczenia miasta; zginęło 6 tys. żołnierzy (23 tys. zostało rannych); wśród dziesiątek tysięcy cywilów, którzy zginęli podczas ewakuacji lub ostrzału miasta było też 3 tys. samobójców. Zniszczone w mieście budynki obróciły się w 18 milionów metrów sześciennych gruzu.

Kalendarium

• noc z 15 na 16 lutego – okrążenie Wrocławia przez wojska radzieckie
• 17-21 lutego – zajęcie peryferyjnych osiedli: Żernik, Złotnik, Kleciny, Oporowa, Partynic, Ołtaszyna i Brochowa
• 22 lutego – początek szturmu Wrocławia, natarcie 22. Korpusu 6. Armii w południowych rejonach miasta
• 23 lutego – rozpoczyna się wyburzanie budynków pod budowę lotniska w rejonie placu Grunwaldzkiego
• 8 marca – odwołanie von Ahlfena ze stanowiska dowódcy twierdzy, powołanie na to stanowisko Hermanna Niehoffa
• 10 marca – Hans von Ahlfen opuszcza miasto samolotem
• 14 marca – przeniesienie siedziby dowództwa twierdzy z bunkra na Wzgórzu Liebicha do piwnic biblioteki na Piasku
• 29 marca – przybycie 2. Armii Wojska Polskiego w okolice Wrocławia
• 1 kwietnia – drugi szturm Wrocławia, natarcie 74. Korpusu w zachodnich rejonach miasta, zdobycie lotniska na Gądowie Małym.
• noc z 1 na 2 kwietnia – 750 samolotów radzieckich rozpoczyna masowe bombardowania Wrocławia
• 4 kwietnia – przegrupowanie 2. Armii Wojska Polskiego spod Wrocławia nad Nysę Łużycką
• 12 kwietnia – rozkaz Hitlera nakazujący obronę Wrocławia do ostatniego człowieka
• 30 kwietnia – w podziemnym bunkrze w Berlinie samobójstwo popełnia Adolf Hitler
• 4 maja – pierwsze wstępne rozmowy przedstawicieli walczących stron w sprawie zakończenia walk
• 5 maja – radziecka artyleria intensywnie ostrzeliwuje Śródmieście Wrocławia. W tym dniu Rosjanie wystosowali ultimatum do dowództwa twierdzy w sprawie bezwarunkowej kapitulacji
• 6 maja o świcie – ucieczka gauleitera Hanke z miasta
• 6 maja 8.00 – pierwsze spotkanie parlamentariuszy
• 6 maja 15.00 – Niehoff przyjmuje radzieckich oficerów w podziemiu obecnej Biblioteki Uniwersyteckiej na Piasku i rozpoczyna z nimi rozmowy
• 6 maja 18.30 – podpisanie bezwarunkowej kapitulacji Wrocławia w willi Colonia na Krzykach

Zobacz też

• bitwa o Poznań
• operacja königsbergska

Bibliografia

• Ryszard Majewski: Wrocław godzina "0". Wrocław: Spółka Autorska Z.K. Garbaczewscy, 2000. ISBN 83-913457-1-8.  (pol.)

Linki zewnętrzne

• Artykuły i zdjęcia Festung Breslau w serwisie Wratislaviae Amici