Obwodnice Krakowa – historyczne, współczesne, jak i projektowane ciągi ulic i dróg pierścieniowo otaczających centrum Krakowa. Stanowią one zespół czterech koncentrycznych obwodnic miasta.
Na chwilę obecną jedynie obwodnice I i II zostały w całości domknięte, skutecznie wyprowadzając ruch samochodowy z centralnych części miasta. Projekt wszystkich czterech obwodnic uznawany jest za koncepcyjnie wzorowy, gdyż docelowo będzie służył całemu miastu[1].
Spis treści |
Mianem pierwszej obwodnicy określa się w Krakowie ciąg ulic otaczających Stare Miasto wzdłuż plant. Ruch na obszarze wewnątrz pierwszej obwodnicy jest wysoce ograniczony – uprawnionymi do wjazdu są tu jedynie mieszkańcy, służby miejskie oraz w ograniczonym zakresie zaopatrzenie sklepów. Również sama obwodnica charakteryzuje się licznymi ograniczeniami ruchu, głównie tranzytowego, a w planach miasta jest dodatkowe zaostrzenie tych ograniczeń. Wzdłuż większości ulic obwodnicy poprowadzone są liczne linie tramwajowe, a także autobusowe, usprawniające komunikację w tym miejscu.
Obwodnica ta, podobnie jak krakowskie planty, powstała w miejscu dawnych murów obronnych miasta i przylegających do nich fos.
Wykaz ulic składających się na pierwszą obwodnicę (zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara):
Druga obwodnica Krakowa otacza przede wszystkim większość dzielnicy I Stare Miasto, ale także stare Podgórze oraz częściowo Grzegórzki. Jej najbardziej charakterystycznym odcinkiem są Aleje Trzech Wieszczów. Stanowi ona podstawową arterię komunikacyjną w centrum miasta, będąc jednocześnie jedyną w pełni przejezdną obwodnicą. Domknięcie jej miało miejsce w grudniu 2004 r. wraz z otwarciem ul. Wita Stwosza obok Krakowskiego Centrum Komunikacyjnego. Składa się ona z ciągu ulic co najmniej dwupasmowych, często z wytyczonym dodatkowym pasem dla komunikacji zbiorowej.
Znaczna część tej obwodnicy na północ od Wisły powstała w miejscu dawnych linii fortyfikacyjnych Twierdzy Kraków z XIX wieku.
Wykaz ulic składających się na drugą obwodnicę (zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara):
Głównym zadaniem trzeciej obwodnicy Krakowa jest usprawnienie komunikacji pomiędzy wszystkimi dzielnicami miasta. Obecnie istnieje zaledwie około połowa z planowanych 30 km tej obwodnicy. Istniejący odcinek na północy Krakowa składa się głównie z ciągu ulic trójpasmowych połączonych ze sobą estakadami. Odcinek na południu to ulica dwupasmowa z równolegle przeprowadzonym torowiskiem tramwajowym.
W listopadzie 2011 zakończyła się przebudowa Ronda Ofiar Katynia[2], które dzięki niej stało się trójpoziomowym skrzyżowaniem z estakadą w relacji Conrada – Radzikowskiego oraz tunelem w relacji Jasnogórska – Armii Krajowej.
Najbardziej kosztownym brakującym elementem jest kilkukilometrowy tunel pod Wzgórzem św. Bronisławy. Planowana jest też budowa innego tunelu w okolicy Sanktuarium w Łagiewnikach, estakady w rejonie stacji kolejowej Kraków Płaszów oraz dwóch mostów na Wiśle.
Wykaz ulic składających się na trzecią obwodnicę (zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara):
Czwarta obwodnica znana jest pod nazwą obwodnicy autostradowej Krakowa, gdyż większość jej istniejącego odcinka stanowi autostrada A4. Odcinek ten na zachodnich obrzeżach miasta to autostrada dwupasmowa, a na południowych – trójpasmowa. Obecnie trwa budowa odcinka wschodniego (jako droga ekspresowa), a następnie planowana jest także rozbudowa odcinka północnego (jako droga główna przyspieszona)[4]. Obecnie istnieje około połowa[5] z planowanych 60km tej obwodnicy, przez którą docelowo ma przebiegać cały ruch tranzytowy.
W latach 2007-2008 trwał remont odcinka od węzła opatkowickiego do węzła Balice I mający na celu podniesienie standardu drogi[6].
Od listopada 2008 r. do listopada 2010 r.[7] trwała budowa pierwszego odcinka wschodniej obwodnicy Krakowa od węzła Bieżanów do węzła Rybitwy. Odcinek ten ma długość 2,7 km i tymczasowo zakończony jest zjazdem zamiast docelowego węzła Rybitwy.
W ramach budowy odcinka autostrady A4 Kraków-Szarów powstał odcinek obwodnicy od węzła wielickiego do węzła bieżanowskiego[8], otwarty 29 października 2009.
Przetarg dwustopniowy na budowę drugiego odcinka wschodniej obwodnicy (o długości 4,4 km) łączącego węzeł Rybitwy z węzłem Igołomska wraz z budową mostu na Wiśle został ogłoszony we wrześniu 2009 roku[9]. Po ogłoszeniu listy wykonawców dopuszczonych do drugiego etapu zaprotestowało konsorcjum, które zdaniem GDDKiA nie spełniało wymaganych warunków[10]. Pod koniec 2010 roku zaistniało niebezpieczeństwo cofnięcia rządowego finansowania w roku 2011 budowy tego odcinka[11]. Decyzja o przyznaniu pieniędzy na rozpoczęcie budowy wciąż nie zapadła[12].
8 czerwca 2011 otwarto nowo wybudowany odcinek północnej obwodnicy od węzła Radzikowskiego do węzła Modlniczka.
Wykaz węzłów drogowych na trasie czwartej obwodnicy (zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara):