Oceanografia

Batymetria Oceanu Atlantyckiego. Widoczny Grzbiet Śródatlantycki (od Islandii na południe)

Oceanografia (od greckiego Ωκεανός 'ocean' + γράφειν 'pisać', także oceanologia) – interdyscyplinarna nauka z pogranicza biologii, meteorologii, fizyki, geofizyki, zajmująca się badaniem zjawisk i procesów zachodzących w oceanach.

Działy oceanografii

• biologia morza – zajmuje się roślinami i zwierzętami żyjącymi w oceanie;
• oceanografia chemiczna – badanie chemii oceanu;
• geologia morza – zajmuje się badaniem tektoniki i geologii dna oceanów;
• oceanografia fizyczna – zastosowanie fizyki do opisu zjawisk oceanograficznych takich jak ogólna cyrkulacja oceanu, prądy oceaniczne, pływy, struktura pionowa oceanu, fale.

Historia oceanografii

• 1577 – Francis Drake opływa Ziemię;
• 1683 – Isaac Newton opisuje pływy;
• 1766 – Louis de Bougainville – trzyletnia wyprawa na Południowy Pacyfik;
• 1818 – Savannah – pierwszy parowiec przepływa Atlantyk;
• 1831 – Charles Darwin – wyprawa na Beagle;
• 1840 – Sir James Clark Ross – pierwszy sondaż oceanu;
• 1842 – Charles Darwin opisuje strukturę rafy koralowej i powstawanie atoli;
• 1849 – Odkrycie szelfu kontynentalnego;
• 1850 – Matthew Fontaine Maury – opisuje pierwsze grzbiety oceaniczne;
• 1857 – James Alden odkrywa pierwszy kanion w oceanie (Monterey Canyon);
• 1872 – William Thomson przyczynia się do poprawienia sondaży oceanicznych;
• 1873 – Pierwsza światowa wyprawa oceanograficzna (Sir Charles Wyville Thomson na statku HMS „Challenger”);
• 1913 – Albert Michelson – pomiary pływów;
• 1914 – Pierwsze akustyczne pomiary głębokości morza;
• 1921 – Międzynarodowe Biuro Hydrografii (ang. International Hydrographic Bureau) założone w Monaco;
• 1925 – Niemiecki statek "Meteor" rozpoznaje Grzbiet Śródatlantycki (ang. Mid-Atlantic Ridge) używając sonaru;
• 1937 – Spilhaus – termometr głębokowodny (ang. bathythermograph);
• 1951 – Odkrycie najgłębszego punktu na ziemi (Głębia Challengera) w Rowie Mariańskim;
• 1953 – Maurice Ewing and Bruce Heezen odkrywają głęboki kanion (ang. Great Global Rift) koło Grzbietu Śródatlantyckiego;
• 1960 – Jacques Piccard i Don Walsh opuszczają się na dno Rowu Mariańskiego obok Głębi Challengera w batyskafie Trieste;
• 1982 – Konwencja Prawa Morza ONZ, która częściowo kodyfikuje wcześniejsze normy zwyczajowe, a częściowo wprowadza nowe rozwiązania zwłaszcza dotyczące zanieczyszczania oceanów;
• 1982 – Boje pomiarowe (tzw. siatka TOGA-TAO) zainstalowane w równikowym Oceanie Spokojnym, co umożliwiło lepsze zrozumienie zjawiska El Niño.

Studia

Jedynymi uczelniami w Polsce, na których można studiować oceanografię jest Uniwersytet Gdański (Wydział Oceanografii i Geografii) oraz Uniwersytet Szczeciński (Wydział Nauk o Ziemi). Ponadto Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie (Wydział Nauk o Żywności i Rybactwa) prowadzi kierunek Rybactwo, na którym jedną ze ścieżek kształcenia jest Biologia Morza i Oceanografia. Także na Politechnice Gdańskiej (Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa) oraz na Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym w Szczecinie (Wydział Techniki Morskiej) jest kierunek oceanotechnika, lecz nie jest on pokrewny z oceanografią (zajmuje się budową i konstrukcją urządzeń technicznych służących eksploatacji zasobów morskich: platform wiertniczych i wydobywczych, statków, pojazdów podwodnych itp.).

Zobacz też

• Ocean
• Morze
• Instytut Oceanologii PAN
• Instytut Morski w Gdańsku

Linki zewnętrzne

Informacje w siostrzanych projektach

 Ilustracje i media  w Wikimedia Commons
 Definicje słownikowe  w Wikisłowniku

• Strona edukacyjna - wirtualny podręcznik do oceanografii. Źródło informacji o środowisku mórz i oceanów (ang.) [dostęp 2010-05-24]