Oda do młodości

Oda do młodości — rękopis z 1820

Oda do młodości – wiersz Adama Mickiewicza napisany 26 grudnia 1820 roku. Uznawany jest za entuzjastyczną pochwałę młodości w duchu filomackim.

Jest to pierwszy w historii literatury polskiej utwór poświęcony młodości – która nie jest tu potraktowana jako zjawisko sfery biologicznej czy socjologicznej, lecz raczej ukazana jako "potęga kreacyjna o boskiej mocy, składnik uniwersalnego porządku świata". Świadczą o tym m.in. stałe porównania Boga i młodości jako mocy powoływania stworzeń do istnienia.

Wielu współczesnych Mickiewiczowi widziało w tekście Ody do młodości jawne nawiązania do poematu Fryderyka Schillera An die Freundschaft oraz innych hymnów jego autorstwa. Wyraźne są też liczne odwołania do haseł filomatów i "do zbiorowego heroizmu w walce z przeciwnikiem, oświeceniowo (...) nazywanym: z samolubami, przesądami i nieczułym światem (...)".

Forma utworu

Autor wybrał odę, czyli gatunek bliski stylowi klasycystycznemu; zbliżył w ten sposób formę utworu do epoki oświecenia. Styl wiersza jest wysoki, patetyczny, a sam język wypowiedzi podniosły.

Treść wiersza

Główną osią konstrukcyjną utworu jest ukazanie kontrastu, jaki jest widoczny pomiędzy dwoma pokoleniami – "młodych" i "starych". Ci drudzy nazywani są szkieletami bez serc i ducha, ukazani są też jako płazy skorupy, zamknięci w sobie. Są to więc osoby niewykazujące zdolności do romantycznych uniesień, a ponadto zamknięte na rady i poglądy innych. To reprezentanci świata który musi zginąć i – co więcej – nic po nich nie pozostanie, przyszłość bowiem należy do pokolenia młodych. To młodość dodaje skrzydeł i wykreuje nowy świat, nowe realia.

Pomiędzy oświeceniem a romantyzmem

Cechy oświeceniowe

• odwołania do mitologii (Herakles, Hebe)
• hasło jedności, solidarności, braterstwa
• utylitaryzm
• wiara w możliwości udoskonalenia świata przez człowieka
• forma utworu (gatunek, styl)

Cechy romantyczne

• wzmianki o sięganiu, gdzie wzrok nie sięga i łamaniu, czego rozum nie złamie, czyli odwoływanie się do sfery emocji, zachęcanie do kierowanie się nimi
• pojęcie świata ducha
• skontrastowanie dwóch światów – pokolenia starych i świata młodych
• wzywanie do rewolucyjnej przemiany
• motyw młodości jako potęgi
• nawoływania do czynu, heroizmu, zapału
• użycie nowego obrazowania poetyckiego

Bibliografia

• Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Warszawa: 2000. ISBN 83-01-12108-4. 
• Aneta Fijołek: Oda do młodości – analiza i interpretacja (pol.). [dostęp 23 grudnia 2008].

Linki zewnętrzne

• Oda do młodości w serwisie Wolne Lektury