Odolanów

Odolanów
Herb Odolanowa Flaga Odolanowa
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	ostrowski
Gmina	Odolanów gmina miejsko-wiejska
Burmistrz	Ewa Dziubka
Powierzchnia	4,76 km²
Ludność (2009) • liczba • gęstość	5019 1054 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 62
Kod pocztowy	63-430
Tablice rejestracyjne	POS
Położenie na mapie Polski Odolanów
51°34′27.01″N 17°40′25″E
TERC (TERYT)	4304017034
SIMC	0937110
Urząd miejski Rynek 1 63-430 Odolanów
Strona internetowa

Odolanów (niem. Adelnau) - miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie ostrowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Odolanów.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 5019 mieszkańców.

W mieście co roku pod koniec lipca odbywa się największa tego typu impreza w południowej Wielkopolsce^{[potrzebne źródło]} "Dni Odolanowa".

Geografia

Miasto leży około 10 km na południowy zachód od Ostrowa, na skrzyżowaniu dróg wojewódzkich:

• nr 444 Ostrzeszów-Krotoszyn,
• nr 445 Ostrów-Odolanów, oraz przy linii kolejowej Ostrów-Odolanów-Oleśnica-Wrocław ze stacją Odolanów. Umiejscowione jest w dolinie nad rzekami Barycz i Kuroch oraz kanałem Świeca.

Części miasta: Śródmieście, Biadaszki, Górka, osiedle Wojska Polskiego, Przedmieście Zamkowe, Opłotki, Bloki, Olesiny (niezamieszkane), Borki (niezamieszkane), Golina (niezamieszkana).^{[potrzebne źródło]}

Historia

Nazwę miasta wyprowadza się od imienia legendarnego założyciela - Odolana. Przypuszcza się, że w XII wieku istniał w miejscu Odolanowa gród. W 1301 w Odelnove istniał już zamek. Między 1370, a 1372 stał się siedzibą możnowładcy Bartosza Wezenborga z rodu Nałęczów, który prawdopodobnie w 1373 roku samowolnie lokował miasto. Wojska Ludwika Węgierskiego dwukrotnie próbowały zdobyć gród - bez powodzenia. W latach 1381-1382 toczyła się tu wojna między Nałęczami, a Grzymalitami, podczas której Odolanów był ponownie oblegany jako siedziba Bartosza z Nałęczów.

W 1832 roku rozebrano mury obronne. W XVIII i XIX wieku kilkarotnie okolice miasta były miejscami bitew i potyczek. Mieszkańcy aktywnie uczestniczyli w Wiośnie Ludów 1848 roku. Mimo prowadzonej przez państwo niemieckie polityki germanizacyjnej, powiat odolanowski zachował polski charakter. W 1890 mieszkało tutaj 92,9% Polaków, a w 1912 - 91,2% co klasyfikowało go do jednego z najbardziej polskich powiatów w całej ówczesnej Rzeszy Niemieckiej.

Zakończenie okupacji hitlerowskiej w Odolanowie nastąpiło 22 stycznia 1945 roku. Odkrycie, po wojnie, złóż gazu ziemnego pozwoliło na przyspieszenie rozwoju miasta (w latach 1973-2003 liczba mieszkańców wzrosła o 38%)^{[potrzebne źródło]}.

Do 1793 r. Odolanów znajdował się w powiecie kaliskim. W roku 1793, po przyłączeniu części ziem Polski do Prus, utworzono osobny powiat odolanowski. W 1815 r. siedziba powiatu została przeniesiona do Ostrowa. Wróciła ona do Odolanowa w roku 1887 po wydzieleniu powiatu ostrowskiego. Oba powiaty połączono w powiat ostrowski w roku 1932. W latach 1975-1998 administracyjnie należało do woj. kaliskiego, natomiast od r. 1999 ponownie do powiatu ostrowskiego.

Gospodarka

Lokalny ośrodek przemysłowy, handlowy i usługowy w Kalisko-Ostrowskim Okręgu Przemysłowym

• Oddział PGNiG S.A. w Warszawie (znany jako "Krio") - odazotownia gazu ziemnego, produkcja gazu wysokometanowego, skroplonego metanu - LNG, ciekłych azotu, helu(największa wytwórnia w Europie), tlenu, Instytut Niskich Temperatur PAN
• odwierty gazu ziemnego - Tarchały Wielkie, Garki, Bogdaj - Uciechów
• palarnia kawy "Woseba"
• fabryka mebli łazienkowych "Deftrans"
• producent maszyn i urządzeń rolniczych "M-ROL"
• producent maszyn i urządzeń rolniczych "Dozamech"
• przedsiębiorstwo "DE-FACTO" (pokrywanie metali warstwą ochronną w procesie kataforezy)
• przedsiębiorstwo "SKOPLAST" produkcja rur pcv
• przedsiębiorstwo "SOLARBUD" sprzedaż materiałów budowlanych, zakładanie kostki brukowej

Zabytki

Fragment krzyża Pawła Brylińskiego przeniesiony z Gliśnicy do kościoła św. Marcina

• ratusz z 1898 roku, neogotycki, z wieżą zegarową wbudowaną w pierzeję, siedziba Urzędu Gminy i Miasta
  • tablica ku czci powstańców z czasów Wiosny Ludów, umieszczona na elewacji
• kościół farny św. Marcina z 1794 roku, barokowy, fundacji starościny Eleonory z Cetnerów-Sułkowskiej, rozbudowany w latach 1912-1913 w stylu neobarokowym (projekt - Roger Sławski), nad portalem znajduje się kartusz z herbem Sułkowskich i datą 1794
  • obrazy św. Jadwiga i Matka Boska Pocieszenia z końca XVIII wieku
  • w kaplicy ołtarz z końca XVIII wieku z rzeźbami św. Piotr i św. Paweł autorstwa Ignacego Schulza z Rawicza oraz piaskowcowe epitafium naddzierżawcy odolanowskiego Jana Lizaka z początku XIX wieku
  • ołtarze boczne z około 1800 roku
  • fragmenty krzyża Pawła Brylińskiego, przeniesione z Gliśnicy
  • wieża, dwukondygnacyjna, z pilastrami, zwieńczona barokowym hełmem
• dawna synagoga z 1835 roku
• figura ludowa świętego Floriana, przy kościele farnym, z 1875 roku
• figura świętego Jana Nepomucena z 1736 roku
• ludowy krzyż przydrożny z rzeźbą Pawła Brylińskiego z 1846 roku
• szkoła, we frontowej ścianie fragment murów dawnego zamku z przełomu XIII i XIV wieku
• dawny kościół ewangelicki z końca XVII wieku
• dawna pastorówka z końca XIX wieku
• poczta z 1906 roku
• budynek Muzeum Regionalnego z 1909 roku
• zespół kamienic z XIX wieku, jedno- lub dwukondygnacyjnych z dwuspadowymi dachami, głównie klasycyzujące^{[potrzebne źródło]}

Górka

Powstała w 1629 roku jako miasto Konstancja (od imienia drugiej żony Zygmunta III), dla polskich luteran ze Śląska

• kaplica z figurą świętej Barbary z 1784 roku
• kościół św. Barbary z 1784 roku, drewniany, oszalowany, wzmocniony lisicami, po II wojnie światowej otynkowany, wewnątrz bogato polichromowany, z dachem krytym gontem i wieżą na słup z 1928 roku
  • ołtarz główny z obrazem św. Barbara malowanym na desce w roku 1618 oraz rzeźbami z XVIII wieku
  • dwa ołtarze boczne z XVII wieku
  • wyposażenie z XVIII wieku
  • krużganek z dwiema rzeźbami w tym jedną (św. Barbara) wykonaną przez Pawła Brylińskiego w 1876 roku
  • portal z dwiema drewnianymi rzeźbami ludowymi apostołów^{[potrzebne źródło]}

Przyroda

Pomnik świętego Marcina w Odolanowie

• Park Krajobrazowy Dolina Baryczy, Łąki Odolanowskie
• Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórza Ostrzeszowskie i Kotlina Odolanowska
• pomniki przyrody
• Park 600-lecia Odolanowa z pomnikiem świętego Marcina (patrona Odolanowa)
• Park Natury

Współpraca międzynarodowa

Miasta i gminy partnerskie:

• Heringen/Helme Niemcy
• Saulkrasti Łotwa
• Nieśwież Białoruś
• La Mézière Francja

Osoby związane z Odolanowem

• Bartosz Wezenborg z Łęczyców - wojewoda poznański
• Paweł Bryliński - rzeźbiarz ludowy
• Tadeusz Gaworzewski - artysta plastyk
• Fryderyk Koebcke - astronom,członek Komitetu Astronomicznego PAN, prorektor UAM w Poznaniu
• Kazimierz Glabisz - generał, prezes PZPN, przewodniczący PKOl
• Marian Janicki - poseł X kadencji i IV kadencji
• Franciszek Kociński - duchowny katolicki, dziekan dekanatu koźmińskiego
• Stanisław Leszczyński - król Polski, dziedzic lotaryński, starosta odolanowski
• Jan Mertka - pierwszy poległy powstaniec wielkopolski
• Józef Mertka - działacz społeczny
• Arthur Rhode - duchowny ewangelicko-augsburski, superintendent diecezji ostrzeszowskiej, historyk protestantyzmu, doktor honoris causa ewangelickiego fakultetu teologicznego Uniwersytetu Eberharda-Karola w Tybindze
• Zbigniew Trybuła - fizyk, senator (wybory 2005, PiS)
• Jan Zborowski - hetman nadworny koronny, sekretarz królewski, kasztelan gnieźnieński, starosta odolanowski, starosta grudziądzki

Z miastem związana jest również Kapela znad Baryczy.

Zobacz też

• Cmentarz żydowski w Odolanowie

Linki zewnętrzne

• Oficjalny serwis Odolanowa

• Odolanów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII (Netrebka – Perepiat) z 1886 r.