| Odrowąż | |
| Alternatywne nazwy | Odrzywąs |
| Pierwsza wzmianka | 1350 (pieczęć) |
| Herbowni |
Razem 362 nazwiska
|
| Miasta | Opoczno, Ozorków, Sędziszów Małopolski, Szydłowiec |
| Wsie | Chlewiska, Chocicza, Górno, Iwanowice, Mirów, Odrowąż, Słupia |
| Gminy | Nowy Targ |
| Powiaty | ropczycko-sędziszowski, skarżyski, szydłowiecki |
| Miasta czeskie | Bílovec, Fulnek, Humpolec, Hustopeče nad Bečvou, Krawarze, Kvasice, Moravský Krumlov, Nowy Jiczyn, Plumlov, Štramberk, Tlumačov |
Odrowąż (Odrzywąs) – herb szlachecki pochodzący prawdopodobnie z Moraw.
Spis treści |
Kasper Niesiecki w swoim Herbarzu opisuje herb następująco[1]:
| „ | ” |
Herb powstał najprawdopodobniej ze znaku kreskowego, czyli tamgi. Ten znak to rogacina na zawiasie kotłowej. W herbie jest on użyty jako godło barwy białej/srebrnej, umieszczone w tarczy czerwonej.
| „ |
[...] mąż jeden sławny w Morawie, w cudzej ziemi z poganami o sztukę strzelał z łuku, potem z nim i za pasy chodził i dziwnych sztuk rycerskich z sobą próbowali. On Poganin widząc, że nań szczęścia z mocy niemiał, przed monarchą krainy onej, znając łaskę Pańską; dla tego, że mu się z każdym nieprzyjacielem fortunnie w potrzebach zdarzało, chcąc i nad onym górę otrzymać, o szczudłki[2] z nim przed Cesarzem czynić chciał. On z gniewu, mając to sobie za zelżywość, uchwycił go za gębę, którą mu z wąsem i nosem oderwawszy, na strzałę wetknął i ukazał Panu, który wzgardziwszy onym oszpeconym Poganinem, dał temu za wieczny upominek, onej jego zwierzchności nad nim, strzałę przez wąs przewleczoną, i nazwał go Odrzywąs, aż per corruptionem sermonis [przez skażenie mowy wymawiają] Odrowąż po ten wiek. |
” |
| — Kasper Niesiecki, Herbarz, VII, s. 24 | ||
Wizerunki pieczętne: 1350 (kasztelan dobrzyński Piotr), 1352 (Jakub z Dębna). W wyniku unii horodelskiej w 1413 przeniesiony na Litwę (herb przyjął bojar litewski Wyszegerd, adoptował kasztelan lubelski Jan ze Szczekocin).
Herb również, obok Pomiana, wspomina Włodzimierz Wolski w libretcie Halki:
| „ |
W jedno godło dziś się wiążą Pomian, panie, z Odrowążą. |
” |
Jan Długosz - BITWA GRUNWALDZKA
Wyliczenie chorągwi polskich biorących udział w wojnie pruskiej
...
Czterdziesta dziewiąta, pana z Moraw Jana Jenczykowica, miała za znak na czerwonym polu białą, napiętą strzałę na końcach zakrzywioną, którą Polacy nazywają odrowążem. Jej dowódcą był Morawianin Helm, a walczyli w niej sami Morawianie. Wspomniany Jan Jenczykowic przysłał ją na pomoc królowi polskiemu Władysławowi pomny dobrodziejstw wyświadczonych przez króla Władysława jego ojcu Jenczykowi.
...
Mowa o herbie morawskim "Benesz": cyt. miała za znak na czerwonym polu białą, napiętą strzałę na końcach zakrzywioną, którą Polacy nazywają odrowążem
Lista nazwisk znajdująca się w artykule pochodzi z Herbarza polskiego Tadeusza Gajla[3]. Jest to dotychczas najpełniejsza lista herbownych, uzupełniana ciągle przez autora przy kolejnych wydaniach Herbarza. Najnowsze na chwilę obecną wydanie (z roku 2007) wymienia 362 nazwiska.
|
|||||
|
|||||||||||||||||||||||