Odznaka Zasłużony dla Energetyki

Odznaka "Zasłużony dla Energetyki"
Awers trzech stopni odznaki (sprzed 1996, na wstążce)
Awers odznaki jednostopniowej z 1998
Baretka odznaki złotej (sprzed 1996)
Baretka odznaki srebrnej (sprzed 1996)
Ustanowiono	18 sierpnia 1976 (trzystopniowa) 10 lutego 1998 (jednostopniowa)
Wielkość	ø 30 mm

Odznaka "Zasłużony dla Energetyki" – polskie odznaczenie resortowe, nadawane przez Ministra Energetyki i Energii Atomowej, później Ministra Gospodarki, w okresie 1976-1996 i 1998-2001.

Odznaka "Zasłużony dla Energetyki" została ustanowiona uchwałą Rady Ministrów z dnia 18 sierpnia 1976 jako zaszczytne wyróżnienie zawodowe, w celu uznania zasług za wieloletnią i ofiarną pracę w energetyce oraz szczególnych osiągnięć w rozwoju energetyki. Odznaka posiadała trzy stopnie: złota, srebrna i brązowa. Wzór odznaki ustalono zarządzeniem Ministra Energetyki i Energii Atomowej z 19 sierpnia 1976.

Uchwała o ustanowieniu odznaki została uchylona 11 maja 1996 uchwałą Rady Ministrów nr 48 z 10 kwietnia 1996 i tym samym nadawanie jej zakończono.

Rozporządzeniem z dnia 10 lutego 1998 ustanowiono kolejną, tym razem jednostopniową odznakę honorową "Zasłużony dla Energetyki", nadawaną przez Ministra Gospodarki. Bez formalnego uchylenia przepisów, odznaka ta została zastąpiona w 2001 przez nową odznakę "Za zasługi dla Energetyki".

Zasady nadawania

Według pierwotnych unormowań, odznakę "Zasłużony dla Energetyki" nadawano:

• pracownikom energetyki zawodowej, przemysłowej i komunalnej zatrudnionym w elektrowniach, elektrociepłowniach i ciepłowniach, zakładach przesyłających i rozdzielających energię elektryczną i cieplną, zakładach zaplecza produkcyjno-remontowego i usługowego energetyki, pracownikom kierownictwa i dozoru technicznego energetyki za osiągnięcia w pracy zawodowej i szczególny wkład w rozwój energetyki,
• pracownikom instytutów naukowo-badawczych, ośrodków badawczo-rozwojowych i innych jednostek naukowo-badawczych za szczególne osiągnięcia w zakresie nowych rozwiązań technicznych w energetyce oraz prac badawczych i wdrożeniowych w zakresie zastosowań energii jądrowej,
• pracownikom zatrudnionym w zakładach, których działalność stanowi bazę paliwową dla energetyki, za szczególny wkład w opracowywanie i wdrażanie nowych technologii przygotowywania paliw dla energetyki, rozszerzanie bazy surowcowej paliw przez stosowanie nowych paliw w procesie produkcji energii elektrycznej i cieplnej,
• pracownikom biur projektowych oraz przedsiębiorstw budowlanych i budowlano-montażowych realizujących inwestycje energetyczne, pracownikom zakładów wytwórczych urządzeń dla energetyki za szczególne osiągnięcia we wdrażaniu najnowszych osiągnięć techniki światowej w zakresie realizacji budów energetycznych i produkcji urządzeń oraz unowocześniania i rozwoju energetyki,
• pozostałym pracownikom resortu energetyki i energii atomowej za osiągnięcia w długotrwałej pracy zawodowej i społecznej w dziedzinie energetyki,
• innym osobom szczególnie zasłużonym dla rozwoju energetyki,
• obywatelom państw obcych za zasługi położone w rozwoju i umacnianiu współpracy międzynarodowej w dziedzinie energetyki i energii atomowej.

Odznaka brązowa mogła być nadana pracownikowi po 5 latach, a odznaka srebrna po 10 latach nieprzerwanej i nienagannej pracy w resorcie energetyki i energii atomowej. Odznaka złota mogła być nadana nie wcześniej niż po upływie 2 lat od otrzymania odznaki srebrnej. W uzasadnionych wypadkach oraz za szczególne osiągnięcia w dziedzinie energetyki i energii atomowej odznaka mogła być nadana mimo niespełnienia tych warunków.

Pracownicy wyróżnieni odznaką mieli pierwszeństwo przy przedstawianiu do orderów i odznaczeń, w awansowaniu, w kierowaniu na szkolenie i doskonalenie zawodowe oraz w korzystaniu z wszelkiego rodzaju świadczeń socjalnych.

Odznakę nadawał Minister Energetyki i Energii Atomowej. Mógł on także pozbawić odznaki w razie stwierdzenia, że jej nadanie nastąpiło wskutek wprowadzenia w błąd, lub że osoba wyróżniona stała się niegodna posiadania odznaki. Koszty odznaki oraz wydatki związane z jej nadawaniem były pokrywane z budżetu Ministerstwa Energetyki i Energii Atomowej.

Rozporządzenie z 1998 określało jedynie, że odznaka jest zaszczytnym honorowym wyróżnieniem i może być nadawana pracownikom energetyki, członkom organizacji zawodowych i społecznych, cudzoziemcom oraz innym osobom fizycznym za szczególne osiągnięcia w zakresie nowych rozwiązań technicznych, prac badawczych, we wdrażaniu najnowszych osiągnięć techniki światowej, w zakresie realizacji budów i produkcji urządzeń energetycznych. Nadawał ją jednokrotnie Minister Gospodarki; brak było już uregulowań dotyczących stażu pracy, przywilejów ani trybu odbierania.

Opis odznaki

Odznaka ma kształt krążka średnicy 30 mm, wykonana jest z tombaku. Zewnętrzne obrzeże odznaki stanowią stylizowane łopatki turbiny w kolorze złotym, srebrnym lub brązowym, odpowiednio do stopnia. Na środku odznaki pokrytym białą emalią jest osadzona stylizowana litera "E" w kolorze niebieskim. Środkową część odznaki otacza po całym obwodzie napis ZASŁUŻONY DLA ENERGETYKI w kolorze złotym, srebrnym lub brązowym, wtopiony w tło z białej emalii.

Odznaka początkowo była zawieszona na prostokątnej metalowej baretce z nałożoną na niej rzeźbą liści laurowych, w kolorze złotym, srebrnym lub brązowym. Szerokość baretki wynosi 25 mm, wysokość – 8 mm. Później wprowadzono odznakę na wstążce.

Baretki Odznaki "Zasłużony dla Energetyki" (do 1996)
Odznaka Złota	Odznaka Srebrna	Odznaka Brązowa

Rozporządzenie z 1998 określiło odznakę jako wykonaną z metalu w kolorze złotym, o kształcie okrągłego medalu o średnicy 30 mm w formie stylizowanej turbiny. W środku medalu w biało emaliowanym kole jest umieszczona ciemnoniebieska, stylizowana litera "E", otoczona napisem ZASŁUŻONY DLA ENERGETYKI. Medal jest przymocowany do prostokątnej zawieszki o długości 30 mm i szerokości 10 mm, przedstawiającej godło Rzeczypospolitej Polskiej na biało-czerwonej wstędze.

Odznakę noszono na prawej piersi.

Zobacz też

• Odznaka honorowa "Za zasługi dla Energetyki"
• Polskie odznaczenia resortowe