Okręg Kraków AK

Okręg Kraków Służby Zwycięstwu Polski - Związku Walki Zbrojnej - Armii Krajowej "Gobelin", "Godło" "Muzeum"

Komendzie Głównej AK podlegały 3 obszary oraz 8 okręgów, takich jak np. Kraków (wraz z podokręgami, np. Podokręg Rzeszowski) obejmujących teren województwa, podzielony na obwody w granicach powiatu. Obwodowi podlegały placówki obejmujące jedną lub kilka gmin.

Organizacja okręgu

Inspektoraty Rejonowe:

• Inspektorat Kraków AK,
• Inspektorat Miechów AK,
• Inspektorat Nowy Sącz AK,
• Inspektorat Tarnów AK,
• Podokręg Rzeszów AK, któremu podlegały od 1943 Inspektoraty Rejonowe:
  • Inspektorat Jasło AK, Obwód Jasło AK
  • Inspektorat Krosno OP-15
  • Inspektorat Łańcut
  • Inspektorat Sanok OP-23
  • Inspektorat Przemyśl AK
  • Inspektorat Rzeszów AK
  • Inspektorat Tarnobrzeg.
  • Inspektorat Mielec AK.

W ramach odtworzenia Sił Zbrojnych w czasie Akcji Burza:

• 21 Dywizja Piechoty AK Okręg Kraków 1 Pułk Strzelców Podhalańskich AK
• 6 Dywizja Piechoty AK Ziemi Krakowskiej "Odwet" Okręg Kraków AK; 12 Pułk Piechoty AK Ziemi Bocheńskiej i 16 Pułk Piechoty AK
• Krakowska Brygada Kawalerii Zmotoryzowanej AK
• 5 Pułk Strzelców Podhalańskich AK
• 6 Pułk Strzelców Pieszych AK,
• 8 Pułk Ułanów AK.
• dla Podokręgu Rzeszów AK:
• 24 Dywizja Piechoty AK "Rzeszowska" 17 Pułk Piechoty AK oraz
• 22 Dywizja Piechoty AK "Jarosławska" 38 Pułk Piechoty AK

Komendanci okręgu (kolejno)

• płk dypl. Julian Filipowicz "Róg",
• płk dypl. Zygmunt Miłkowski "Wrzos"
• płk dypl. Józef Spychalski "Luty",
• ppłk dypl. Wojciech Wayda "Odwet",
• płk dypl. Edward Godlewski "Garda",
• płk Przemysław Nakoniecznikow-Klukowski "Kruk II"

"Burza" w okręgu

"Burzę" w okręgu krakowskim cechowała duża dynamika działań rozciągniętych zarówno w czasie jak i w przestrzeni. W podokręgu rzeszowskim zmobilizowano oddziały 24 Dywizji Piechoty AK płk. Kazimierza Putka "Zwornego", w inspektoratach przemyskim i rzeszowskim oddziały 22 Dywizji Piechoty AK mjr. Łukasza Świtalskiego "Grzywacza". W inspektoracie jasielskim, rzeszowskim i mieleckim walczyły oddziały 10 Brygady Kawalerii AK. W zachodniej części okręgu krakowskiego działały: oddziały 6 DP płk. Wojciecha Waydy "Odweta" w inspektoracie tarnowskim i krakowskim, oddziały 106 Dywizji Piechoty AK ppłk. Bolesława Nieczui-Ostrowskiego "Tysiąca" i oddziały Krakowskiej Brygady Kawalerii Zmotoryzowanej. W inspektoracie miechowskim Batalion Partyzancki "Skała" mjr. Jana Pańczakiewicza "Ziemowita". Ostatnie cztery jednostki tworzyły Grupę Operacyjną "Kraków" pod dowództwem płk. Edwarda Godlewskiego "Gardy".

Bibliografia

• Grzegorz Ostasz: Podziemna armia. Podokręg AK Rzeszów. Rzeszów: Wydawnictwo Libra, 2010, s. 57–67. ISBN 978-83-89183-57-6. 
• Franciszek Sagan: Podokręg Armii Krajowej Rzeszów. Rzeszów: Resprint, 2009, s. 191–269. ISBN 978-83-60942-44-4. 
• Rafał Wnuk: Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944-1956 = The atlas of the independence underground in Poland 1944-1956. Warszawa: Lublin : Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2007. ISBN 978-83-60464-45-8.