Okręg Radom-Kielce AK

Okręg Samodzielny Radom-Kielce AK lub Okręg Radomsko-Kielecki AK (włśc. Okręg Kielecki AK, zwany ze względu na okupacyjny dystrykt w jakim się znajdował Okręg Radom AK) - kryptonim Jodła, Rolnik, Maliny.
Jeden z okręgów organizacyjnych Armii Krajowej w okupowanej Polsce. Istniał w latach 1939-1944. Obszar ZWZ AK Jodła w chwili powstania obejmował województwo kieleckie oraz powiaty miechowski i olkuski. Później odłączono od niego te dwa powiaty, następnie przyłączono powiat radomszczański, a odłączono powiat opoczyński i w takim kształcie istniał do rozwiązania.

Organizacja Komendy Okręgu

Siedziba Komendy Okręgu Kielce-Radom była zmieniana kilkakrotnie ze względu na warunki bezpieczeństwa. W początkowym okresie od października 1939 r. do października 1940 r., jeszcze w strukturach Związku Walki Zbrojnej, siedzibą komendy były Kielce, później Radom do sierpnia 1942 r., od sierpnia 1942 r. do marca 1944 w Skarżysku, następnie Kielce do października 1944 r. i później Częstochowa do stycznia 1945 r.

Komendanci Okręgu (kolejno):

• płk dypl. Leopold Endel-Ragis "Wiesław", "Śląski", "Lipiński";
• p.o. - płk Feliks Jędrychowski "Ostroga";
• płk dypl. Stanisław Dworzak "Daniel", "Przemysław", "Tęcza";
• płk Jan Zientarski "Mieczysław", "Lin".

Komenda Okręgu

Jan Piwnik "Ponury" na Wykusie, 1943 r.

Sztabem okręgu kierował szef sztabu, który był jednocześnie zastępcą Komendanta Okręgu. Szefami sztabu byli: ppłk Jan Stencel "Jan", "Rawicz" - od marca 1943 r. p.o. szefa sztabu , mjr/ppłk dypl. Wojciech Borzobohaty "Wojan" - od 1 grudnia 1943 do stycznia 1945 r.

W strukturze organizacyjnej Okręgu Kielecko-Radomskiego AK (1943/1944) znajdowały się następujące oddziały sztabu i samodzielne referaty:

• Oddziały
  • Oddział I Organizacyjny - kpt. Adam Szajna "Kruk", "Roztoka" (od czerwca 1943 do września 1944)
  • Oddział II Wywiadu i kontrwywiadu - por./mjr Zygmunt Szewczyk "Bartek"
  • Oddział III Organizacyjno-wyszkoleniowy - por. Bolesław Czerwiński "Wir" (lipiec 1942 - maj 1944)
  • Oddział IV Kwatermistrzowski - mjr/płk int. dypl. Mieczysław Wolski "Radek"
  • Oddział V Łączności- kpt./mjr Jan Dąbrowski "Olszyna" (sierpień 1943 - styczeń 1945)
    • Oddział V-O Łączności operacyjnej
    • Oddział V-K Łączności konspiracyjnej
  • Oddział VI Propagandy BIP (współpracował z BIP Komendy Głównej AK) - Bronisława Łozińska "Rozmaryna" (1943-1944)
  • Oddział VII Lotniczy - kpt Stanisław Krzymowski "Kostka" (marzec 1941 - czerwiec 1944)
  • Oddział VIII Kedywu - por. Jan Piwnik "Ponury" (czerwiec 1943 - październik 1943), por./kpt. Marian Kłosiński "Bełt" (maj 1944 - lipiec 1944)
• Samodzielne referaty
  • Wojskowa Służba Ochrony Powstania - kpt. Franciszek Blicharski "Krzem"
  • Wojskowa Służba Kobiet
  • Referat mobilizacyjny
  • Wojskowy Sąd Specjalny - kpt. Józef Okińczyc "Sławomir"
  • Saperów
  • Artylerii
  • Przerzutów powietrznych
  • Przemysłu wojennego
  • Kolejnictwa
  • Uzbrojenia
  • Sanitarny
  • Duszpasterstwa

Struktury terenowe

W latach 1943-1944 w skład Okręgu Kielce-Radom AK wchodziły następujące inspektoraty i obwody:

• Inspektorat A Radom
  • 1 Obwód Radom AK (kryptonimy) "Cholewa", "Ogrody", "Agawa" i "Marian"
  • 2 Obwód Kozienice AK "Puszcza", "Krzaki", "Jeżyny", "Bławatek" i "Ludwik"
• Inspektorat B Starachowice
  • 3 Obwód Iłża AK "Strzała", "Lipy", "Baszta", "Cykoria" i "Konrad".
  • 4 Obwód Końskie AK "Strzemię", "Bezdroża", "Dalia" i "Konrad".
• Inspektorat C Sandomierz
  • 5 Obwód Sandomierz AK "Ziarno", "Wyżyny", "Eukaliptus" i "Henryk".
  • 6 Obwód Opatów AK "Strumień", "Fiołek" i "Grzegorz".
• Inspektorat D Kielce
  • 7 Obwód Kielce AK "Stal", "Wykopy", "Lipiec", "Geranium" i "Florian".
  • 8 Obwód Busko AK "Letnisko", "Hiacynt", "Edmund", "Śmietana".
  • 9 Obwód Jędrzejów AK "Błota", "Torfowiska", "Łata", "Wrzesień", "Irys" i "Daniel".
• Inspektorat E Częstochowa
  • 10 Obwód Włoszczowa AK "Hetman", "Wapno", "Kaktus" i "Cyprian".
  • 11 Obwód Częstochowa AK "Tkalnia", "Lilia", "Listopad" i "Bartosz".
  • 12 Obwód Radomsko AK "Heblarnia", "Rzeki", "Macierzanka" i "Andrzej".

Podane wyżej kryptonimy używane były w kontaktach zewnętrznych. W kontaktach na terenie obwodów posługiwano się innymi kryptonimami.

Bibliografia

• Wojciech Borzobohaty: "Jodła" : okręg Radomsko-Kielecki ZWZ-AK 1939-1945. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1988. ISBN 83-211-0901-2. 

Zobacz też

• Akcja Burza w Okręgu Radom-Kielce AK