Olsza

Olsza
olsza czarna
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Gromada	okrytonasienne
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	rośliny nasienne
Rząd	bukowce
Rodzina	brzozowate
Rodzaj	olsza
Nazwa systematyczna
Alnus Mill. Gard. Dict. Abridg. ed. 4, 1754
Zdjęcia i grafiki w Commons

Młode kotki i liście

Olsza, olcha (Alnus Mill.) – rodzaj drzew z rodziny brzozowatych. Pospolite drzewo europejskie strefy klimatu umiarkowanego. Gatunkiem typowym jest Alnus glutinosa (L.) Gaertn.. Olsze mają brodawki korzeniowe, w których żyją promieniowce z rodzaju Actinomycetes, mające zdolność asymilowania wolnego (atmosferycznego) azotu.

Olsza czarna, wraz z innymi gatunkami drzew, tworzy olsy.

Systematyka

Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001...)

Rodzaj z rodziny brzozowate z rzędu bukowców, należącego do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych. W obrębie rodziny zaliczany do podrodziny Betuloideae Arnott, jako takson siostrzany rodzaju brzoza Betula.

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa oczarowe (Hamamelididae Takht.), nadrząd Juglandanae Takht. ex Reveal, rząd leszczynowce (Corylales Dumort.), rodzina brzozowate (Betulaceae Gray), podrodzina Betuloideae Rich. ex Arn., plemię Alneae (Spach) Ledeb., rodzaj olsza (Alnus Mill.).

Gatunki flory Polski

• olsza czarna (Alnus glutinosa (L.) Gaertn.)
• olsza pomarszczona (Alnus rugosa (Du Roi)Spreng.) – antropofit zadomowiony
• olsza szara (Alnus incana (L.) Moench.)
• olsza zielona (Alnus viridis (Chaix) DC. in Lam. & DC.)

Zastosowanie

• W przemyśle do produkcji sklejki. Jest to doskonałe drewno w obróbce.
• W lutnictwie olszę nazywa się "olchą", jest to również potoczna nazwa rodzaju. Idealnie nadaje się do np. stworzenia afrykańskiego bębna djembe. Ma dobre właściwości akustyczne i dobrze się suszy (nie pęka). Stosowana w budowie korpusów gitar elektrycznych, przede wszystkim gitary Fendera.
• Drewno używane jest do budowy stępek łodzi i jachtów drewnianych.
• Olsza jest odpowiednim drzewem do zalesiania nieużytków o niskiej zawartości azotu w glebie.

Obecność w kulturze i symbolice

• W mitologii greckiej była drzewem poświęconym Foroneusowi – wynalazcy ognia.
• W tradycji niemieckiej pojawia się Olchowa Kobieta (Else, Elsa, Elise), która najpierw kusi, a później karze mężczyzn zmieniając się we włochate stworzenie.
• Ballada Johanna Wolfganga von Goethego zatytułowana jest "Król Olch", chociaż tytuł ten jest dyskusyjny, gdyż jej duński pierwowzór mówi o królu elfów.

Bibliografia

1. Frank Hageneder: Magia drzew. Warszawa: Świat Książki, 2006. ISBN 978-83-247-0273-2. 

Linki

• Instytut Techologii Drewna: Użytkowe gatunki drewna - olcha