Tworzenie książki (wyłącz)
 Dodaj tę stronę do książki Pokaż książkę (0 stron) Proponowane strony

Olsztynek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Olsztynek
Rynek w Olsztynku z ratuszem, przed remontem rynku w 2010
Rynek w Olsztynku z ratuszem, przed remontem rynku w 2010
Herb
Herb Olsztynka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Olsztynek
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1359
Burmistrz Artur Wrochna
Powierzchnia 7,69 km²
Ludność (2008)
• liczba
• gęstość

7622
991,2 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 89
Kod pocztowy 11-015
Tablice rejestracyjne NOL
Położenie na mapie Polski
Poland location map.svg
"Olsztynek"
Olsztynek
53°35′00″N 20°17′00″E / 53.58333, 20.28333Na mapach: 53°35′00″N 20°17′00″E / 53.58333, 20.28333
TERC
(TERYT)
6283614094
Urząd miejski
ul. Ratuszowa 1
11-015 Olsztynek
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Olsztynek (do 1945 niem. Hohenstein, prus. Likuta Alnāsteini) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Olsztynek, położone w północnej Polsce, 28 km na południe od Olsztyna.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.

Według danych z 31 grudnia 2008 miasto miało 7622 mieszkańców[1].

Mieszkaniec Olsztynka to olsztynetczanin, a mieszkanka – olsztynetczanka.

Spis treści

[edytuj] Dane ogólne

Ośrodek przemysłowo-usługowy i turystyczno-krajoznawczy. Na terenie miasta zlokalizowane są zakłady przemysłu: spożywczego, drzewnego i paszowego.

[edytuj] Historia

Zamek krzyżacki w Olsztynku

Niemiecka nazwa zamku, a później miasta pochodzi od jego założyciela, komtura ostródzkiego Güntera von Hohensteina. W źródłach polskich już w XV w. występuje nazwa zbliżona znaczeniem do obecnej – "Parvum Olstin" – "Mały Olsztyn", lub Olsztynek.

Pierwsza wzmianka o Olsztynku pochodzi z 1351 roku, a prawa miejskie nadane zostały przez wielkiego mistrza Winricha von Kniporde w 1359 roku. Miasto założono na planie zbliżonym do wielu innych miast krzyżackich. Centralnym punktem był obszerny rynek z kościołem i ratuszem, od którego wychodziły dwie, prostopadłe ulice. Miasto było obwiedzione murami miejskimi o długości 245 × 170 m i wysokości ok. 10 m. Ludność pod koniec średniowiecza liczyła ok. 450 mieszkańców.

W 1410 r. zamek opanowali mieszczanie, którzy uznali władzę króla polskiego, w 1414 r. w czasie wojny głodowej miasto ucierpiało od wojsk polskich. Dopiero w czasie wojny polsko-krzyżackiej w 1520 roku Olsztynek został zdobyty przez wojska polskie, a hetman wielki koronny Mikołaj Firlej potwierdził przywileje miasta. W 1656 r. miasto splądrowały wojska szwedzkie i tatarskie. Miasto w 1740 r. miało 728 mieszkańców, a w 1811 r. 778 mieszkańców. W 1764 urodził się tutaj Krzysztof Celestyn Mrongowiusz, wybitny filolog i badacz polskości. Olsztynek w 1888 r. otrzymał połączenie kolejowe z Działdowem, a w 1891 r. z Ostródą. Miasto było zniszczone w okresie dwóch wojen światowych.

W okresie od października 1939 do 1945 roku w mieście zlokalizowany był niemiecki obóz jeniecki Stalag IB Hohenstein. W latach 1927-1945 w pobliżu miasta znajdował się ogromny monument upamiętniający bitwę pod Tannenbergiem – tzw. Tannenberg-Denkmal. W roku 1934 spoczęły w nim doczesne szczątki prezydenta Rzeszy Paula von Hindenburga.

W 1945 r. Olsztynek został znacznie zniszczony przez wojska sowieckie, podobny los spotkał Tannenberg-Denkmal, który został wysadzony przez wojska niemieckie, a po wojnie jego resztki całkowicie usunięto (do dziś na Rynku stoi monumentalny, granitowy lew pochodzący z tego miejsca). W 1945 roku Olsztynek znalazł się w granicach Polski.

25 sierpnia 2001 roku w Skansenie w Olsztynku odbył się Festiwal Międzynarodowego Obozu "Tęczowy Most" ("Rainbow Bridge"), organizowany przez Jolantę Kwaśniewską. Na festiwalu tym wśród zaproszonych gości pojawili się m.in. prezydent Aleksander Kwaśniewski, brazylijski pisarz Paulo Coelho i izraelski polityk Szimon Peres[2].

[edytuj] Zabytki

Zamek krzyżacki
Kościół ewangelicki przy rynku
Ulica miasta
Pomnik Mrongowiusza przy rynku
Wieża ciśnień

Zabytkami godnymi uwagi są: gotycki kościół z XIV wieku i pozostałości murów miejskich z basztami z XV w. (budowane po 1415 roku), a przede wszystkim zamek krzyżacki, wybudowany w latach ok. 1350-1360. Zamek w końcu XVIII wieku popadł w ruinę i został częściowo rozebrany, odbudowano go w latach 1847-1849 w stylu neogotyckim i przekształcono na gimnazjum, którego dyrektorem był m.in. historyk Max Toeppen, a uczyli się m.in. Herman Pełka i Emil Behring, pierwszy laureat nagrody Nobla w dziedzinie medycyny z 1901 r. za odkrycie działania antytoksyn (tablica pamiątkowa na dziedzińcu gimnazjum). Godny uwagi jest też układ urbanistyczny Starego Miasta, oraz pojedyncze domy z początku XX wieku. W mieście znajduje się skansenMuzeum Budownictwa Ludowego – Park Etnograficzny.

Według rejestru zabytków KOBiDZ[3] na listę zabytków wpisane są obiekty:

nr rej.: A-2625 z 17.01.2000

[edytuj] Struktury wyznaniowe

Na terenie miasta działalność prowadzi Kościół Rzymskokatolicki, trzy wspólnoty protestanckie: Kościół Ewangelicko-Augsburski, Kościół Ewangelicko-Metodystyczny i Kościół Chrześcijan Baptystów oraz zbór Świadków Jehowy[4].

[edytuj] Transport

Ważny węzeł drogowy, przez miasto przechodzi też linia kolejowa OlsztynDziałdowo ze stacją Olsztynek.

W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

Droga krajowa 7 jest w trakcie przebudowy odcinka w okolicy Olsztynka[5]

[edytuj] Sport

W Olsztynku działa klub sportowy Olimpia powstały w 1946 roku. Aktualnie gra w IV lidze .

[edytuj] Trasy rowerowe

Olsztynek jest miastem bogatym w trasy rowerowe. Przez miasto prowadzą m.in.: Szlak rowerowy czerwony.svg trasa rowerowa czerwona:

Szlak rowerowy czarny.svg trasa rowerowa czarna

Szlak rowerowy żółty.svg trasa rowerowa żółta

Szlak rowerowy zielony.svg trasa rowerowa zielona

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2008 – stan na 31 grudnia 2007
  2. Kalendarium ważniejszych wydarzeń w dziejach miasta. 2004-10-06. [dostęp 2009-11-16].
  3. KOBiDZ: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo warmińsko-mazurskie. [dostęp 22 października 2008].
  4. A. Kopiczko, Panorama wyznaniowa województwa olsztyńskiego po II wojnie światowej, ss. 63, 64
  5. Opis Zadania. [dostęp 2010-04-04].

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Olsztynek&oldid=31405708
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach

Polecamy: Pozycjonowanie, wózki dziecięce, Kino domowe, Viagra, Kredyty