Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Operacja königsbergska Bitwa o Królewiec II wojna światowa, front wschodni, część operacji wschodniopruskiej |
|||||||||||||||||
 Żołnierze niemieccy uzbrojeni w Panzerfausty na pozycjach w pobliżu Königsberga, styczeń 1945
|
|||||||||||||||||
| Czas | koniec stycznia – początek kwietnia ostatnie uderzenie 6–9 kwietnia 1945 |
||||||||||||||||
| Miejsce | Królewiec i okolice | ||||||||||||||||
| Terytorium | obwód kaliningradzki | ||||||||||||||||
| Wynik | zwycięstwo ZSRR | ||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||||||||||||||
Operacja königsbergska (znana także jako Bitwa o Królewiec) – jedna z ostatnich operacji Armii Czerwonej podczas operacji wschodniopruskiej w czasie II wojny światowej. Podczas czterech dni zaciętych walk ulicznych wojska radzieckich frontów 1. Nadbałtyckiego i 3. Białoruskiego zdobyły niemieckie miasto Królewiec (obecnie Kaliningrad). Oblężenie rozpoczęło się pod koniec stycznia 1945 roku, kiedy Rosjanie początkowo otoczyli miasto. Podczas bitwy rozegrały się bardzo ciężkie walki o lądowe połączenie pomiędzy Królewcem a portem w Piławie, ale w marcu 1945 Królewiec znajdował się setki kilometrów za główną linią frontu. Bitwa zakończyła się kapitulacją niemieckiego garnizonu w dniu 9 kwietnia po trzech dniach natarcia, który spowodował niemożliwość kontynuowania obrony.
Spis treści |
Po tym jak radziecka ofensywa w 1944 roku przybliżyła wojnę do niemieckiego terytorium, Królewiec został zamieniony na miasto-twierdzę (niem. Festung), razem z wieloma innymi miastami w środkowej i wschodniej Europie, między innymi: Budapeszt, Wiedeń, Wrocław i Warszawa. Jednym z powodów do wybrania Królewca na miasto-twierdzę była bliskość do morza z portem w Piławie.
Radziecką ofensywę w celu zdobycia Berlina, rozpoczęto 12 stycznia 1945 roku z przyczółku mostowego nad Wisłą koło Baranowa Sandomierskiego w Polsce, który zdobyto latem 1944 i później z innych przyczółków na całej długości frontu. Od 15 stycznia nie istniała już żadna zorganizowana niemiecka linia obrony. Głównym celem ofensywy w Prusach Wschodnich było zapewnienie obrony flanki centralnego ataku na Berlin. Pierścień okrążenia wokół Królewca został zamknięty 25 stycznia, kiedy radzieckie wojska dotarły do Morza Bałtyckiego w pobliżu Elbląga[1] .
Po niemieckiej kontrofensywie 19 lutego otworzył się mały korytarz między Królewcem, a portem w Piławie, i od tego momentu miasto utrzymywało się aż do rozpoczęcia szturmu na początku kwietnia.
Radziecka końcowa ofensywa przeciwko rejonowi obronnemu, gdzie znajdował się Królewiec miała składać się z trzech uderzeń: zneutralizowania niemieckich pozycji wokół Świętomiejsca na południowy zachód od miasta, szturmu na Królewiec i tym samym eliminacji wszystkich sił niemieckich na półwyspie Sambijskim na północny zachód od miasta. Sztab marsz. Wasilewskiego szacował, że niemiecka armia dysponowała 19 dywizjami, z których 11 było rozmieszczonych w lub wokół samego miasta i na półwyspie Sambijskim[2]. Pierwotne siły Wasilewskiego składały się z 3. Frontu Białoruskiego, którym on sam dowodził i wcześniej z 1. Frontu Nadbałtyckiego niosącego nazwę Grupa Sambijska pod dowództwem Iwana Bagramiana. Bagramian był tym, który niósł odpowiedzialność za planowanie operacji sambijskiej, prawdopodobnego kryptonimu do głównego ataku na Królewiec.
Pierwszym krokiem ataku, było uderzenie na Świętomiejsce, które rozpoczęło się 13 marca i po zaciętych walkach 25 marca zajęto miasto. Resztki 4. Armii, które broniły rejonu wycofały się na półwysep Bałga, który rozpościera się do Zalewu Wiślanego. Adolf Hitler odmówił w całej rozciągłości zgody na ewakuację i 29 marca niemiecki przyczółek mostowy na południe od Królewca przestał istnieć.
Królewiec był silnym miastem-twierdzą, dobrze uzbrojonym i z dużymi zapasami prowiantu. Wokół miasta przebiegały trzy linie obronne z umocnieniami, polami minowymi i rowami przeciwczołgowymi, gdzie najbardziej wewnętrzna linia obrony rozciągała się przez samo miasto. Wokół miasta rozmieszczono 5 dywizji, około 130 000 ludzi. Dowódcą Festung Königsberg był niemiecki generał piechoty Otto Lasch[2].
Radzieckie siły atakujące składały się z czterech armii i 137 250 ludzi, co mniej więcej odpowiadało niemieckim jednostkom obronnym. Z drugiej strony Armia Czerwona miała decydującą przewagę w sile ognia, z 5000 dział i moździerzy, 538 czołgami i 2444 samolotami. Radziecka armia skoncentrowała olbrzymie ilości artylerii, na niektórych odcinkach frontu przypadało jedno działo na 4 metry frontu. Około połowę siły ognia artylerii stanowiła artyleria ciężka, włączając w to artylerię oblężniczą z kalibrem powyżej 305 mm, artylerię pociągów pancernych (130 i 203 mm), moździerze kalibru 106 mm i 400 katiusz[3].
Po czterodniowym bombardowaniu artyleryjskim, 6 kwietnia 1945 rozpoczął się szturm, który trwał przez prawie 4 dni po którym garnizon miasta po ciężkich walkach miejskich skapitulował 9 kwietnia o godz. 21:30. Według radzieckich źródeł straty niemieckie wyniosły 42 000 zabitych i 92 000 wziętych do niewoli (w tym 1800 oficerów) wraz z dużą ilością broni oraz sprzętu. Straty wśród cywilów były znaczne, około 25 tys. ze 100 000 tych, którzy nie zostali ewakuowani z miasta zginęło podczas bitwy[4].
