Orański Order Domowy

Orański Order Domowy Huisorde van Oranje
Awers Krzyża Kawalerskiego Orderu Orańskiego
Awers Orderu Korony V klasy
Baretka Orańskiego Orderu Domowego
Baretka Orderu Korony
Ustanowiono	19 marca 1905

Orański Order Domowy (nl.: De Huisorde van Oranje) – odznaczenie Królestwa Niderlandów za zasługi dla dynastii orańskiej nadawane od 1905.

Historia

Ustanowiony 19 marca 1905 roku przez królową Niderlandów Wilhelminę order od początku posiadał charakter orderu domowego (dynastycznego) i nadawany był zarówno obywatelom niderlandzkim, jak cudzoziemcom za szczególne zasługi wobec domu panującego. Statuty z roku powstania odznaczenia, które zachowały ważność do roku 1969, dzieliły order na pięć klas według znanego schematu Legii Honorowej, od Wielkiego Krzyża do Krzyża Kawalerskiego, przy czym Krzyż Kawalerski posiadał dwa stopnie, Kawalera I. i II. klasy. Z orderem związane były: Krzyż Zasługi (złoty i srebrny) i następujące medale: Zasług dla Nauki i Sztuki, Wynalazców (złote i srebrne), Medal Honorowy (złoty, srebrny i brązowy) oraz Medal za Ratowanie Życia (srebrny).

Zmiana statutów w dniu 30 listopada 1969 podzieliła dawny Order Orański na trzy kategorie:

• 1. Orański Order Domowy (De Huisorde van Oranje) z trzema klasami:

• Wielki Krzyż (Grootkruis) - tzw. Wielka Wstęga z Gwiazdą

• Wielki Krzyż Honorowy (Groot Erekruis) - komandoria

• Krzyż Honorowy (Erekruis) - noszony na piersi

• 2. Order Wierności i Zasługi (De Orde van Trouw en Verdienste) z dwiema klasami noszonymi na piersi, krzyże złoty i srebrny.
• 3. Order Korony (De Kroonorde) z pięcioma tradycyjnymi klasami oraz trójstopniowymi medalami

Dawne krzyże i medale związane z orderem domowym zostały zachowane bez zmian.

Insygnia

Insygnia Orderu Orańskiego i jego odmian to oznaka oraz gwiazdy I. i II. klasy (Order Korony, obecny Order Orański posiada tylko jedną gwiazdę dla I. klasy). Oznaka to emaliowany na czerwono (Order Orański), niebiesko (Order Wierności) lub biało (Order Korony) krzyż łaciński z nieco rozszerzonymi zakończeniami ramion, z herbem dynastii orańskiej w medalionie środkowym awersu, otoczonym dewizą dynastii "Je maintiendrai" ("Zachowam" (prawa i swobody ludności Niderlandów). Medalion rewersu ukazuje koronowany monogram założycielki "W". Między ramionami krzyży wszystkich odmian orderu znajduje się wieniec laurowy. Gwiazda I. klasy jest srebrna, ośmiopromienna, i nosi w medalionie środkowym ukoronowany monogram założycielki, podobnie jak czteropromienna gwiazda II. klasy.

Order jest noszony: przy Orderze Orańskim na pomarańczowej wstędze, przy Orderze Wierności na takiej samej wstędze, przy Orderze Korony na pomarańczowej wstędze z obustronnymi pomarańczowo-biało-niebieskimi bordiurami (barwy flagi Holandii). Kollany Order Orański nie posiada w żadnej z odmian.

Bibliografia

• Paul Hieronymussen, Orders, Medals and Decorations of Britain and Europe in Colour, London 1970
• Huisorde van Oranje (niderl.). onderscheidingen.nl. [dostęp 31 stycznia 2012].