Oskar Kolberg

Henryk Oskar Kolberg
Data i miejsce urodzenia	22 lutego 1814 Przysucha
Data i miejsce śmierci	3 czerwca 1890 Kraków
Multimedia w Wikimedia Commons
Oskar Kolberg w Wikicytatach

Lud.., seria XXIII Kaliskie, Kraków 1890

Grób Oskara Kolberga na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie

Oskar Kolberg, właśc. Henryk Oskar Kolberg (ur. 22 lutego 1814 w Przysusze, zm. 3 czerwca 1890 w Krakowie) – polski etnograf, folklorysta i kompozytor.

Życie

Był synem Juliusza, profesora miernictwa i geodezji na Uniwersytecie Warszawskim, ewangelika i Fryderyki Mercoeur oraz młodszym bratem Wilhelma Kolberga. W domu rodzinnym stykał się z ważnymi przedstawicielami środowiska kulturalnego Warszawy – Samuelem Bogumiłem Linde, Mikołajem Chopinem (ojcem Fryderyka Chopina), Kazimierzem Brodzińskim. Kształcił się w Liceum Warszawskim i Akademii Handlowej w Berlinie. Zdobył także wykształcenie muzyczne, m.in. pod kierunkiem Józefa Elsnera.

W życiu dorosłym pracował jako prywatny nauczyciel muzyki, księgowy, urzędnik bankowy i w dyrekcji Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Publikował hasła z dziedziny muzyki i muzykologii w Encyklopedii powszechnej Samuela Orgelbranda. Dzięki uzyskanemu za pośrednictwem Kasy Mianowskiego sfinansowaniu edycji przez Witolda Zglenickiego opublikował pięciotomową pracę pt. Mazowsze. W 1875 został uhonorowany członkostwem Akademii Umiejętności (AU).

Główną dziedziną jego działalności była etnografia. Jako pierwszy w polskiej etnografii zebrał i usystematyzował według regionów rodzimą kulturę ludową w monumentalnym dziele zatytułowanym Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce oraz "Obrazy Etnograficzne". W latach 1857–1890 wydał 33 tomy "Ludu...". Niedługo po śmierci wydano jeszcze 3 tomy z jego spuścizny.

Publikacja ta spowodowała przyznanie Kolbergowi członkostwa Krakowskiego Towarzystwa Naukowego. Trudności finansowe zahamowały jednak wydawanie dalszych tomów "Ludu". Po wielu staraniach, w roku 1870 Krakowskie Towarzystwo Naukowe postanowiło częściowo subsydiować badania uczonego, co spowodowało, że Kolberg opuścił Warszawę i korzystając z zaproszenia Józefa Konopki przeniósł się w okolice Krakowa, najpierw do Mogilan, a następnie do Modlnicy. W tamtejszych dworach pracował nad kolejnymi częściami swojego dzieła. Działał też w komisji archeologicznej i antropologicznej Akademii Umiejętności. Wyrazem uznania dla jego dorobku naukowego było przyznanie mu członkostwa Towarzystwa Etnograficznego w Moskwie i Towarzystwa Geograficznego w Petersburgu. Po śmierci Józefa Konopki przeniósł się na stałe do Krakowa. Mieszkał najpierw przy ul. Pędzichów nr 3, a później przy ul. Długiej nr 3. Dn. 31 maja 1889 roku urządzono Kolbergowi jubileusz, który odbył się w sali Towarzystwa Strzeleckiego. Uczestniczyli w nim przedstawiciele władz, świata nauki i środowiska literackiego oraz przybyli z okolicznych wsi chłopi.

W 1880 roku był współorganizatorem wielkiej wystawy etnograficznej w Kołomyi, która rozsławiła Karpaty Wschodnie w Europie. Udział w niej wziął sam cesarz Franciszek Józef.

Oskar Kolberg pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. W jego rodzinnej miejscowości, Przysusze znajduje się muzeum jego imienia poświęcone kulturze Polski, a w szczególności powiatu przysuskiego.

Dzieła literackie

Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce – tomy wydane współcześnie (po 1945 r.)

Kursywą oznaczone prace w przygotowaniu.

• Pieśni ludu polskiego – t. 1 Suplement do t.1 – t. 70
• Sandomierskie – t. 2; Suplement do t.2 – t. 71
• Kujawy – t. 3, 4; suplement do t.3-4 – t. 72
• Krakowskie – t. 5 – 8; Suplement do t.5-8 cz. I – t. 73
• Poznańskie – t. 9 – 15; Suplement do t.9-15 – t. 74
• Lubelskie – t. 16, 17; Suplement do t.16-17 – t. 75
• Kieleckie – t. 18, 19; Suplement do t.18-19 – t. 76
• Radomskie – t. 20, 21; suplement do t.20-21 cz. I – t. 77
• Łęczyckie t. 22; Suplement do t.22 – t. 78
• Kaliskie – t. 23; suplement do t.23 – t. 79
• Mazowsze – t.24 – 28, 41,42, suplement do t.24-28 – t. 80
• Pokucie – t. 29 – 33, suplement do t.29 – 32 – t. 81
• Chełmskie cz.II t. 34; suplement do t.33-34 – t. 82
• Przemyskie t. 35; suplement do t.35 – t. 83
• Wołyń – t. 36; suplement do t.36 – t. 84
• Miscellanea – t. 37 – 38
• Pomorze – t. 39
• Mazury Pruskie – t. 40
• Śląsk – t. 43
• Góry i Podgórze – t. 44, 45
• Kaliskie i Sieradzkie – t. 46
• Podole – t. 47
• Tarnowskie-Rzeszowskie – t. 48
• Sanockie-Krośnieńskie – t. 49 – 51
• Białoruś-Polesie t. 52
• Litwa – t. 53
• Ruś Karpacka t. 54, 55
• Ruś Czerwona t. 56, 57
• Materiały do etnografii Słowian wschodnich – t. 58
• Materiały do etnografii Słowian zachodnich i południowych cz.I Łużyce t. 59/I
• Materiały do etnografii Słowian zachodnich i południowych cz.II Czechy, Słowacja – t. 59/II
• Materiały do etnografii Słowian zachodnich i południowych cz.III Słowiańszczyzna południowa – t. 59/III
• Przysłowia – t. 60
• Pisma muzyczne – t. 61-62
• Studia, rozprawy i artykuły t. 63
• Korespondencja Oskara Kolberga – t. 64 – 66
• Pieśni i melodie ludowe w opracowaniu fortepianowym – t. 67
• Kompozycje wokalno-instrumentalne – t. 68
• Kompozycje fortepianowe – t. 69
• Biografia Oskara Kolberga – t. 85
• Indeksy – t. 86

Twórczość kompozytorska

Jego kompozycje to m.in.: 2 obrazki sceniczne "Król pasterzy" (tekst napisał Teofil Lenartowicz) i "Janek spod Ojcowa" (tekst napisał Jan Kanty Gregorowicz), opera "Wiesław" (tekst napisała Seweryna Pruszakowa) oraz liczne pieśni solowe i utwory na fortepian (etiudy, kujawiaki, mazurki).

• Pieśni na głos do tekstów Seweryny Duchińskiej-Pruszakowej, Teofila Lenartowicza, Józefa Bohdana Zaleskiego, Stefana Witwickiego
• Kompozycje fortepianowe: polonezy, mazury, obertasy, kujawiaki, kontredanse
• Etiudy, marsze, wariacje, sonata, fantazja
• 'Trois etudes' op. 14
• Opera sielska Król pasterzy do libretta Teofila Lenartowicza
• 'Scena w karczmie czyli Powrót Janka' do tekstu Jana Kantego Gregorowicza
• Opera 'Wiesław' do tekstu Seweryny Pruszakowej
• 'Pielgrzymka do Częstochowy' (libretto Kolberga opracowane według tekstu S. Pruszakowej)

Upamiętnienia

• Instytut im. Oskara Kolberga,
• od 1974 r. przyznawana jest przez Ministerstwo Kultury i Sztuki Nagroda Kolberga za działalność i wybitne osiągnięcia w dziedzinie kultury ludowej,
• kilka szkół podstawowych oraz muzycznych ma za patrona Oskara Kolberga.

Linki zewnętrzne

• Kurpie u Oskara Kolberga
• Muzeum Oskara Kolberga w Przysusze
• Muzeum Oskara Kolberga w Przysusze – podstrona Muzeum Wsi Radomskiej
• Instytut Wydania Dzieł Wszystkich Oskara Kolberga