Osobowość anankastyczna

Osobowość anankastyczna
ICD-10 F60.5
Obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości
DSM-IV 301.4
MeSH	D003193

Osobowość anankastyczna (osobowość obsesyjno-kompulsyjna) – zaburzenie osobowości, w którym występuje wzorzec zachowań zdominowany dbałością o porządek, perfekcjonizmem, kontrolą umysłową i w kontaktach interpersonalnych, kosztem elastyczności, otwartości i efektywności.

Kryteria diagnostyczne (objawy)

Kryteria diagnostyczne ICD-10

Światowa Organizacja Zdrowia umieszcza anankastyczne zaburzenie osobowości w grupie F60.5 klasyfikacji ICD-10.

Do rozpoznania zaburzenia spełnione muszą być co najmniej trzy spośród poniższych warunków:

• nadmiar wątpliwości i ostrożności,
• pochłonięcie przez szczegóły, regulaminy, inwentaryzowanie, porządkowanie, organizowanie lub schematy postępowania,
• perfekcjonizm (przeszkadza w wypełnianiu zadań),
• nadmierna sumienność z zaniedbaniem przyjemności i relacji interpersonalnych,
• pedanteria, uległość wobec konwencji społecznych,
• sztywność i upór,
• irracjonalne sądzenie, że inni dokładnie podporządkują swe działania sposobom działania pacjenta lub nieracjonalna niechęć do przyzwalania innym na działanie,
• natarczywe, niechciane myśli i impulsy.

Kryteria diagnostyczne DSM-IV

• zaabsorbowanie szczegółami, regułami, porządkiem, organizacją lub harmonogramami do stopnia, w którym tracony jest podstawowy sens działalności,
• okazywanie perfekcjonizmu kolidującego z finalizowaniem zadań (np. niezdolność do dokończenia projektu, ponieważ nie zostały spełnione nasze wygórowane i ścisłe standardy),
• nadmierne poświęcenie się pracy i wydajności ze szkodą dla wolnego czasu oraz przyjaźni, które nie jest spowodowane oczywistą koniecznością ekonomiczną,
• zbytnia sumienność, skrupulatność i mała elastyczność w kwestiach moralnych, etycznych oraz dotyczących wartości, niewynikająca z kulturowej czy religijnej tożsamości,
• niezdolność do wyrzucania zużytych lub bezwartościowych przedmiotów, nawet jeżeli nie mają wartości sentymentalnej,
• niechęć do delegowania zadań lub pracy na innych, jeśli nie poddadzą się w pełni narzuconym przez nas sposobom ich wykonania,
• skąpy styl wydawania pieniędzy na siebie i na innych; pieniądze są postrzegane jako dobro, które ma być gromadzone z myślą o przyszłych katastrofach,
• okazywanie sztywności i uporu.

Zobacz też

• zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Przypisy

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.