Otmuchów (hist. również Odmuchów, Odmachów[2], niem. Ottmachau) – miasto w woj. opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Otmuchów.
Miasto położone jest historycznie na Dolnym Śląsku[3], natomiast geograficznie na Przedgórzu Sudeckim, w Obniżeniu Otmuchowskim w południowej części województwa opolskiego nad Nysą Kłodzką między sztucznymi zbiornikami wodnymi Jeziorem Otmuchowskim i Nyskim, przy drodze krajowej nr 46, którą na tym odcinku biegnie też droga łącząca Górny Śląsk z ziemią kłodzką. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego.
Miejscowość nosiła nazwę historyczną Odmuchów, Odmachów. Nazwę tą wymienia w pruskim urzędowym dokumencie z 1750 roku wydanym języku polskim w Berlinie Fryderyk Wielki[5] oraz Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany pod koniec wieku XIX[6]. Niemiecka nazwa Ottmachau jest zgermanizowaną formą pierwotnej nazwy miejscowości i stała się urzędową nazwą miasta w Prusach po trzech wojnach śląskich między państwem pruskim oraz Austrią[potrzebne źródło]. Po roku 1945 miasto zostało nazwane Otmuchów.
Jeden z najstarszych grodów kasztelańskich na Śląsku. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1155 r., znajdował się wówczas (i aż do 1810 r.) w posiadaniu biskupstwa wrocławskiego. W XIV wieku otoczony murami. Niszczony wojnami tracił swe znaczenie na rzecz rozwijającej się w sąsiedztwie Nysy, ówczesnej stolicy księstwa biskupiego.
Do zabytków Otmuchowa należy zamek, wzniesiony na miejscu dawnego grodu, na szczycie górującego nad okolicą wzgórza. Na sąsiednim wzgórzu znajduje się barokowy kościół z końca XVII w., na rynku XVI-wieczny ratusz.
Powstanie herbu miasta datuje się na rok 1347. W herbie znajduje się otwarta brama miejska w kolorze białym na niebieskim polu. Od XIV wieku używana jako pieczęć miejska.
W czasie II wojny światowej w miejscowości Niemcy utworzyli jeden z obozów koncentracyjnych dla Polaków na Śląsku tzw. Polenlager 86.[7]
Kościół pw. św. Mikołaja i Franciszka Ksawerego w Otmuchowie
W Otmuchowie corocznie od 1973 obchodzone jest Lato Kwiatów. Pierwotnie była to plenerowa wystawa kompozycji i konstrukcje z kwiatów zakładów zieleni z województwa opolskiego, obecnie jako impreza o charakterze wystawienniczo-festynowym. Zazwyczaj jest ono obchodzone w pierwszy pełny weekend lipca[8].
W mieście działa klub piłkarski - Czarni Otmuchów, występujący obecnie w V lidze.
Według danych z 30 czerwca 2008 miasto liczyło 5181 mieszkańców[9].
[edytuj] Gospodarka
Większe zakłady (wg liczby zatrudnionych):
- Zakład Przemysłu Cukierniczego Otmuchów S.A. (ZPC Otmuchów) – spółka akcyjna średniej wielkości zatrudniająca około 550 osób[10].
- Südzucker - Cukrownia Otmuchów S.A.– (zatrudniała około 100 osób) zakład produkujący cukier i syrop z buraków cukrowych. Pod koniec lutego 2009 właściciel zakładu ogłosił zaprzestanie produkcji i likwidację zakładu[11] W czerwcu 2009 roku zakład zamknięto i stoi nieczynny.
- Eko Vimar Orlański – producent kotłów centralnego ogrzewania[12].
[edytuj] Cukrownia Otmuchów
Najstarszy zakład produkcyjny, którego budowę rozpoczęto w roku 1881. Budowie sprzyjała budowa szosy na trasie Nysa - Kłodzko i linii kolejowej w 1875 r. W roku 1893 głównie na potrzeby cukrowni zbudowano linię kolejową do cukrowni i Dziewiętlic. W okresie przedwojennym cukrownia przerabiała około 1400 ton buraków na dobę i produkowała cukier surowy. Pierwszą ważniejszą inwestycją po II wojnie światowej była budowa w roku 1948 pieca wapiennego. W latach 1956-59 wybudowano hotele robotnicze, magazyn nawozów i nasion, w roku 1957 melaśnik na 750 ton melasy. Zakład włączono do w skład Ślaskiej Spółki Cukrowej z siedzibą we Wrocławiu, następnie przejętej przez grupę Südzucker AG. W kampanii 2007/2008 zakład przerobił przeszło 300 tysięcy ton buraków cukrowych i wyprodukował 43 tysiące ton cukru. Po 130 latach działalności w 2009 ogłoszono zaprzestanie produkcji i likwidację zakładu[11]. W czerwcu 2009 roku zakład zamknięto i stoi nieczynny. W 2012 roku zakład został sprzedany firmie BRAVET, obecnie trwają prace wyburzeniowe i remontowe.
[edytuj] Jezioro Otmuchowskie
Pierwsze plany budowy jeziora na Nysie Kłodzkiej powstały w 1913 roku, jednak w wyniku komplikacji związanych w wybuchem I wojny światowej zrezygnowano z realizacji projektu. Sytuacja zmieniła się w roku 1926, rozpoczęto modernizację otwartej w 1874 roku linii kolejowej w kierunku Kłodzka (jej fragment przebiegał przez obszar planowanego jeziora). Spowodowało to rozpoczęcie prac nad planem budowy zbiornika retencyjnego, którego zadaniem miało być zatrzymanie fali powodziowej na Nysie Kłodzkiej spływającej z Sudetów. W roku 1928 zaczęto budowę zbiornika i wszystkich pozostałych z nim związanych obiektów (m.in. nowe mosty). Przy budowie zbiornika zatrudniono ponad 2000 osób. Podczas budowy dochodziło czasami do wypadków śmiertelnych, np. w lipcu 1931 roku doszło do poważnego wypadku jednej z lokomotyw, w wyniku którego w wyniku ciężkich poparzeń zginęły dwie osoby - maszynista i palacz. Budowę zbiornika ukończono w roku 1933. Jezioro ma obszar około 2 tys. hektarów i pojemność 143 milionów m³ wody[13]. Na obszarze jeziora znajdowały się trzy wsie. Obecnie obszar 29 ha[13] tuż poniżej tamy jeziora jest objęty rezerwatem Czapla siwa otoczonym starodrzewem (brzoza i dąb). Jezioro i tereny wokół niego należą do Otmuchowsko-Nyskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
[edytuj] Komunikacja
- droga krajowa nr 46 - Kłodzko – Opole - Lubliniec - Częstochowa
- kolej – stacja PKP, od 2008 nie kursują pociągi osobowe.
- autobus - przystanek PKS
- Zamek biskupi - Wzniesiony prawdopodobnie w XIII w. na miejscu drewnianego grodu kasztelańskiego (sprzed 1155 roku). Dwukrotnie zniszczony w czasie wojen husyckich w latach 1430 i 1443. W 1484 roku został przebudowany przez biskupa Rotha. W latach 1585-1596 przebudowano go ponownie w stylu renesansowym. Z tego okresu pochodzi m.in. zwieńczenie wieży zamkowej i sgraffitowe obramowanie okien. W roku 1646 zamek został zajęty przez Szwedów. Na dziedzińcu zamkowym mieściły się zabudowania gospodarcze oraz kaplica zamkowa, znana z przekazów od 1470 roku. Według opisu z roku 1666 była to budowla kamienna, sklepiona o ceglastej posadzce i kryta dachówką. Na wieżyczce kapicy znajdował się zegar słoneczny. W centralnej części dziedzińca jest studnia, która przetrwała do dnia dzisiejszego. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów zamku są schody, zwane końskimi. Schody zostały wzniesione na polecenie biskupa Filipa von Sinzendorf, który w wyniku choroby poruszał się w lektyce. Rezydencja obejmowała także Zamek Dolny - obecnie budynek urzędu miejskiego w Otmuchowie.
- Kościół św. Mikołaja - Okazała, barokowa budowla z 1693 r., wzniesiona na miejscu istniejącego dawniej kościoła, pełni obecnie funkcję kościoła parafialnego. W kościele tym, znajdują się cztery obrazy pędzla Michała Leopolda Willmanna, a także seria 38 fresków, które na zlecenie biskupa wrocławskiego Franciszka Ludwika wykonał Karol Dankwart (twórca m.in. prac w Kościele św. Anny w Krakowie czy na Jasnej Górze). Kościół jest siedzibą parafii.
- Ratusz - W stylu renesansowym, prawdopodobnie zbudowany został około 1538 roku. Swój obecny wygląd zawdzięcza odbudowie w 1817 r. Fasadę ratusza zdobi późnorenesansowa dekoracja sgraffitowa. Na ścianach ratusza zachował się XVI-wieczny zegar słoneczny. Zegar ten często nazywa się "Zegarem Paracelsusa", na cześć legendy (mało wiarygodnej, ale jakże romantycznej), według której ów słynny medyk miał zawitać do Otmuchowa podczas swoich podróży, i wybawić miasto od zarazy.
- Pałac (Zamek Dolny) - Zbudowany w latach 1706-1707 przez nyskiego architekta M. Kleina w stylu barokowym. Obecnie siedziba Urzędu Miasta i Gminy.
- Pozostałości murów miejskich - Pozostałością po murach miejskich jest zachowana do naszych czasów gotycka wieża bramna zwana Bramą Nyską lub Wieżą Wróblą zwieńczona renesansową attyką – niegdyś miejskie więzienie, a także odcinki murów w różnych częściach miasta.
- Kościół św. Anny - Neogotycka budowla, pochodząca z drugiej połowy XIX wieku. W miejscu tym istniał od średniowiecza szpital miejski i kaplica pw. N. M. Panny, fundacji biskupów wrocławskich.
W Otmuchowie kręcono część plenerów do filmu Yesterday (1984) w reżyserii Radosława Piwowarskiego.
[edytuj] Współpraca międzynarodowa
|
|
Ta sekcja od 2011-09 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Miasta i gminy partnerskie:
[edytuj] Ludzie związani z Otmuchowem
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.)
- ↑ Odmuchów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII (Netrebka – Perepiat) z 1886 r.
- ↑ Granicą jest Nysa Kłodzka – R. Pysiewicz-Jędrusik, A. Pustelnik, B. Konopska, Granice Śląska, Wrocław 1998, ISBN 83-911532-0-7
- ↑ Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – "Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750"
- ↑ Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – "Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750"
- ↑ Odmuchów - Słownik geograficzny Królestwa Polskiego
- ↑ Polenlager Ottmachau, Bundesarchiv
- ↑ Lato Kwiatów w Otmuchowie. [dostęp 8.04.2009].
- ↑ Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2008 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118. (pol.)
- ↑ Zakłady Przemysłu Cukierniczego "Otmuchów". [dostęp 8.04.2009].
- ↑ 11,0 11,1 Upadła Cukrownia Otmuchów. [dostęp 7.04.2009]..
- ↑ EKO - VIMAR ORLAŃSKI. [dostęp 8.04.2009].
- ↑ 13,0 13,1 Jezioro Otmuchowskie
[edytuj] Bibliografia
- B.Guerquin, Zamki Śląskie, Warszawa 1957, s.66.
- B.Steinborn, Otmuchów,Paczków, Wrocław-Warszawa-Kraków 1961, s.28-35.
- Wypisy do dziejów ziemi nyskiej, red. F.Hawranek, Opole 1980.
Przypisy
- ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.)
- ↑ Odmuchów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII (Netrebka – Perepiat) z 1886 r.
- ↑ Granicą jest Nysa Kłodzka – R. Pysiewicz-Jędrusik, A. Pustelnik, B. Konopska, Granice Śląska, Wrocław 1998, ISBN 83-911532-0-7
- ↑ Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – "Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750"
- ↑ Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – "Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750"
- ↑ Odmuchów - Słownik geograficzny Królestwa Polskiego
- ↑ Polenlager Ottmachau, Bundesarchiv
- ↑ Lato Kwiatów w Otmuchowie. [dostęp 8.04.2009].
- ↑ Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2008 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118. (pol.)
- ↑ Zakłady Przemysłu Cukierniczego "Otmuchów". [dostęp 8.04.2009].
- ↑ 11,0 11,1 Upadła Cukrownia Otmuchów. [dostęp 7.04.2009]..
- ↑ EKO - VIMAR ORLAŃSKI. [dostęp 8.04.2009].
- ↑ 13,0 13,1 Jezioro Otmuchowskie
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
Gmina Otmuchów |
|
| Siedziba gminy: Otmuchów |
|
| Sołectwa |
|
 |
|
Miejscowości
niesołeckie |
|
|
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Polska
Multimedia w Wikimedia Commons
.jpg&filetimestamp=20071119223248)
