Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Ove Høegh-Guldberg (1 września 1731 - 8 lutego 1808) był duńskim mężem stanu, politykiem i teologiem, a także historykiem i de facto premierem Danii w latach 1772-1784.
Spis treści |
Był synem biednego handlarza z Jutlandii. Dzięki pomocy krewnych został teologiem, później został też historykiem, a w roku 1761 profesorem. Jak wielu innych naukowców swojej epoki, wywodzących się z klasy średniej, był po części zdroworozsądkowym patriotą, a po części ortodoksyjnym rojalistą.
W 1764 wszedł w towarzystwo królowej Juliany Marii jako nauczyciel jej syna Fryderyka. W 1771 został sekretarzem gabinetu. Jako rojalista i konserwatysta zrobił wszystko, by zjednoczyć elity polityczne przeciwko reformom, jakie zamierzał wprowadzić Johann Friedrich Struensee. Upadek Struensee'go (i jego egzekucja w 1772) dały początek wielkiej karierze politycznej Guldberga.
Rządy Guldberga znaczyła polityka neutralności i finansowa prosperity. Popierał on język duński kosztem niemieckiego (duński język w armii - rok 1773) i wprowadził ustawę o obywatelstwie z 1776, która wykluczała cudzoziemców ze sprawowania wysokich funkcji publicznych). Guldberg popierał duńskich pisarzy i poetów. Choć z pewnością był nacjonalistą, używał tej powszechnej o nim opinii również w celach propagandowych.
Guldberg nie wiedział niestety, jak walczyć z korupcją i nie rozumiał konieczności polepszenia warunków życia wieśniaków. Jak stwierdził: "...nie można zrzucić jarzma z chłopów nie narażając się na niebezpieczeństwo wstrząśnięcia podwalinami państwa...". Odwołał wszystkie reformy Struensee'go, które uważał za niepotrzebne. Choć sam był prowincjuszem, faworyzował stolicę kosztem prowincji. Zwolnienie wielu ministrów (Heinrich Carl von Schimmelmann, Andreas Peter Bernstorff) zwiększyło jego władzę, lecz odsłoniło go na atak krytyki.
Pozycji Guldberga zagroziła niechęć syna króla Chrystiana VII- następcy tronu Fryderyka, który był rozgoryczony, że jego macocha Juliana Maria nie dopuszcza go do polityki. Andreas Peter Bernstorff udzielił spiskowi swego ostrożnego poparcia. Swą rolę odegrało też niezadowolenie wynikające ze zmniejszenia obrotów handlowych w porównaniu do okresu wojny Brytyjczyków z amerykańskimi koloniami.
14 kwietnia 1784 zamach stanu przeprowadzony przez księcia i ustanowienie przezeń regencji pozbawiły Guldberga władzy. Fryderyk pojawił się na posiedzeniu tajnej rady i odczytał rozporządzenie przywracające stan rzeczy sprzed rządów hrabiego Struensee, tzn. rządy osobiste monarchy. Guldberg i jego pomocnicy nie stawiali oporu. Znajdujący się na sali król-schizofrenik podpisał stosowne papiery nie wiedząc, co robi. Bezskutecznie protestowali Julianna Maria i wuj Fryderyka, również Fryderyk. Wówczas zdegradowano go do stopnia prefekta (amtmand) miasta Århus. Funkcję te pełnił do 1802.
Dziś Gulberg uważany jest za porządnego i skromnego człowieka, którego rządy przyniosły stabilizację, lecz jednocześnie nieco ciasno myślącego biurokratę, nie pojmującego sensu przeprowadzania reform. Ambasador brytyjski Ralph Woodford powiedział o nim: "...Jest uczonym i napisał doskonałą historię powszechną, zna jednak świat i sprawy państwowe z książek".
| Poprzednik Andreas Peter Bernstorff |
 |
Minister Spraw Zagranicznych Danii - prezes Tyske Kancelli 1780-1784 |
|
Następca Andreas Peter Bernstorff |
