Oznaczenia pochodzenia geograficznego produktów rolnych w Unii Europejskiej - system ochrony regionalnych produktów rolnych w Unii Europejskiej, mający na celu ochronę nazw tych produktów i zapewnienie ich autentyczności. Dotyczy wyrobów wytwarzanych na określonym obszarze w sposób tradycyjny. Ustawodawstwo unijne w tym względzie wzoruje się na francuskim systemie Appellation d'Origine Contrôlée oraz włoskim Denominazione d’Origine Controllata i stosowane jest od 1992 r.
Spis treści |
Rolne produkty regionalne i tradycyjne mogą zostać zarejestrowane przez Komisję Europejską jako:
(ang. Protected Designation of Origin, PDO) - jest kategorią produktów wytwarzanych w konkretnym regionie, miejscu lub (wyjątkowo) w państwie. Nazwa tego miejsca lub regionu (np. Miód kurpiowski) zastrzeżona jest dla konkretnego produktu chronionego, i nie może być używana jako nazwa produktów wytwarzanych gdzie indziej lub wg innych receptur.
(ang. Protected Geographical Indication, PGI) - jest również kategorią produktów wytwarzanych w konkretnym regionie, miejscu lub (wyjątkowo) w państwie. Związek produktu z regionem nie musi być jednak tak ścisły jak w wypadku produktu z Chronioną Nazwą Pochodzenia. W wypadku produktu CH.O.G.:
(ang.Traditional Speciality Guaranteed, TSG) – to kategoria produktów chronionych ze względu na tradycyjny sposób produkcji, skład lub wykonanie z tradycyjnych surowców. W przeciwieństwie do dwóch powyższych kategorii, produkt G.T.S. może być produkowany na całym terenie kraju składającego wniosek o rejestrację. Ten typ ochrony produktu nie obejmuje jego nazwy, która w niektórych przypadkach może nadal być używana do nazywania produktów nie odpowiadających chronionej recepturze. Produkty chronione odróżniają się od zwykłych napisem "Gwarantowana Tradycyjna Specjalność" oraz znakiem unijnym na etykiecie. Produkt G.T.S. powinien:
Nazwa produktu musi być sama w sobie specyficzna lub wyrażać specyficzny charakter produktu rolnego lub środka spożywczego. Nazwa musi być tradycyjna i zgodna z przepisami krajowymi lub być przyjęta zwyczajowo[2].
Przykładem produktu z chronionym oznaczeniem geograficznym jest francuski ser roquefort, który musi być wytwarzany z mleka pewnego gatunku owiec, dojrzewać może wyłącznie w piwnicach znajdujących się w okolicach miejscowości Roquefort-sur-Soulzon (departament Aveyron), gdzie w procesie dojrzewania sera uczestniczy charakterystyczny gatunek grzyba Penicillium roqueforti. Ochrona produktów rolnych dotyczy wyłącznie rynków unijnych, zatem w USA można bez problemu kupić amerykańskiego szampana czy wyprodukowane w tym kraju sery typu roquefort, gruyère bądź camembert.
| Nazwa produktu | Rodzaj ochrony | Kategoria produktu |
|---|---|---|
| Bryndza podhalańska | Chroniona Nazwa Pochodzenia | kl. 1.3: Sery |
| Oscypek | kl. 1.3: Sery | |
| Redykołka | kl. 1.3: Sery | |
| Podkarpacki miód spadziowy | kl. 1.4: Inne produkty pochodzenia zwierzęcego | |
| Fasola Piękny Jaś z Doliny Dunajca | kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża | |
| Wiśnia nadwiślanka | kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża | |
| Karp zatorski | kl. 1.7: Świeże ryby, małże i skorupiaki | |
| Kiełbasa lisiecka | Chronione Oznaczenie Geograficzne | kl. 1.2: Produkty wytworzone na bazie mięsa |
| Wielkopolski ser smażony | kl. 1.3: Sery | |
| Miód drahimski | kl. 1.4: Inne produkty pochodzenia zwierzęcego | |
| Miód kurpiowski | kl. 1.4: Inne produkty pochodzenia zwierzęcego | |
| Miód wrzosowy z Borów Dolnośląskich | kl. 1.4: Inne produkty pochodzenia zwierzęcego | |
| Fasola korczyńska | kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża | |
| Jabłka grójeckie | kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża | |
| Jabłka łąckie | kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża | |
| Truskawka kaszubska lub Kaszëbskô malëna | kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża | |
| Suska sechlońska | kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża | |
| Śliwka szydłowska | kl. 1.6: Owoce, warzywa i zboża | |
| Andruty kaliskie | kl. 2.4: Wyroby piekarskie | |
| Kołocz śląski/Kołacz śląski | kl. 2.4: Wyroby piekarskie | |
| Obwarzanek krakowski | kl. 2.4: Wyroby piekarskie | |
| Rogal świętomarciński | kl. 2.4: Wyroby piekarskie | |
| Chleb prądnicki | kl. 2.4: Wyroby piekarskie | |
| Kabanosy | Gwarantowana Tradycyjna Specjalność | kl. 1.2: Produkty wytworzone na bazie mięsa |
| Kiełbasa jałowcowa | kl. 1.2: Produkty wytworzone na bazie mięsa | |
| Kiełbasa myśliwska | kl. 1.2: Produkty wytworzone na bazie mięsa | |
| Olej rydzowy | kl. 1.5: Oleje i tłuszcze | |
| Staropolski miód pitny „półtorak” | kl. 1.8: Inne produkty | |
| Staropolski miód pitny „dwójniak” | kl. 1.8: Inne produkty | |
| Staropolski miód pitny „trójniak” | kl. 1.8: Inne produkty | |
| Staropolski miód pitny „czwórniak” | kl. 1.8: Inne produkty | |
| Pierekaczewnik | kl. 2.3: Wyroby piekarskie |