Płońsk

Płońsk
Herb Płońska
Państwo	Polska
Województwo	mazowieckie
Powiat	płoński
Gmina	gmina miejska
Prawa miejskie	1400
Burmistrz	Andrzej Pietrasik
Powierzchnia	11,6 km²
Ludność (VI 2010) • liczba • gęstość	22 500 1936,3 os./km²
Kod pocztowy	09-100
Tablice rejestracyjne	WPN
Położenie na mapie Polski Płońsk
52°38′N 20°23′E
TERC (TERYT)	1141820011
Urząd miejski ul. Płocka 39 09-100 Płońsk
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Płońsk – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim. Położony jest 66 km na północny zachód od centrum Warszawy, na Wysoczyźnie Płońskiej nad rzeką Płonką. Według danych z 2010 miasto miało 22 500 mieszkańców.

Etymologia

Nazwa Płońsk pochodzi od nazwy rzeki, nad którą leży miasto lub od płonnych, czyli nieurodzajnych ziem, na których znajduje się Płońsk.

Demografia

Dane z 30 czerwca 2005:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	22 252	100	11 689	52,5	10 563	47,5
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1957,4		1028,9		928,5

Historia

Jezioro Rutki

Grodzisko w Płońsku

Rynek w Płońsku

Płoński ratusz

Stary dom w Płońsku

Dwór w Poświętnem

Tablica upamiętniająca Henryka Sienkiewicza na ścianie dworu w Poświętnem

Stacja kolejowa w Płońsku

• 997 – badania archeologiczne wskazują, że pod koniec tego roku ścięto drzewa do budowy konstrukcji warownego grodu znajdującego się w okolicy ul. 19 stycznia w Płońsku.
• 1065 – pierwsza, nieoficjalna wzmianka o płońskim grodzie w dokumentacjach książęcych, tzw. falsyfikat mogieński, gdzie Plonzch zostaje wymieniony na równi z innymi osadami Mazowsza
• 1155 – pierwsza, oficjalna, historyczna wzmianka źródłowa o Płońsku jako grodzie książęcym w przywileju uposażeniowym księcia mazowieckiego Bolesława Kędzierzawego.
• 1384-1399 – Płońsk został pod zarządem zakonu krzyżackiego (pod niemiecką nazwą: Landkreis Plöhnen).
• 1400 – uzyskanie praw miejskich od księcia mazowieckiego Siemowita IV
• 1417 – ufundowanie kościoła i klasztoru przez Siemowita IV i jego żonę Aleksandrę, siostrę Władysława Jagiełły; sprowadzenie Karmelitów Trzewiczkowych
• 1446 – w Płońsku osiedlają się pierwsi Żydzi
• 1495 – przyłączenie do Polski
• 1525 – król Zygmunt I wziął miasto w obronę przed rabunkową gospodarką zastawnika i przed prześladowaniem przez niego płońskich mieszczan
• 1527 – król Zygmunt I potwierdził prawa miejskie, herb oraz pieczęć Płońska
• 1545 – król Zygmunt I nadał mieszczanom przywilej na ściąganie opłat mostowych
• 1573 – król Stefan Batory potwierdził nowe prawa i przywileje
• 1612 – miasto uzyskało prawo do odbywania drugiego targu
• 1670 – król Michał Korybut Wiśniowiecki nadał miastu przywilej, na mocy którego Żydzi mogą budować domy, synagogi i produkować piwo; wzniesienie pierwszej synagogi w Płońsku
• 1677 – król Jan III Sobieski potwierdził nowe prawa i przywileje
• 1720 – król August II potwierdził nowe prawa i przywileje
• 1749 – król August III potwierdził nowe prawa i przywileje
• 1767 – król Stanisław August potwierdził nowe prawa i przywileje
• 1789 – udział przedstawicieli władz miejskich Płońska: Wojciecha Majorkiewicza i Bonawentury Kierzkiewicza w tzw. czarnej procesji z udziałem delegatów miast królewskich
• 1795 – Płońsk przechodzi pod panowanie Prus (III rozbiór Polski)
• 1807 – Płońsk zostaje włączony do Księstwa Warszawskiego
• 1815 – Płońsk zostaje włączony do Królestwa Polskiego
• 1826 – pożar rynku
• 1865-1866 – Henryk Sienkiewicz pracował jako guwerner u rodziny Weyherów
• 1867 – Płońsk zostaje miastem powiatowym
• 1872 – Jan Walery Jędrzejewicz zaczął prowadzić stację meteorologiczną oraz obserwatorium astronomiczne
• 1880 – powstanie Ochotniczej Straży Ogniowej
• 1886 – urodził się Dawid Ben Gurion, w latach 1948-1953 i 1955-1963 premier i minister obrony Izraela
• 1905 – w listopadzie za organizowanie bojówek do walki z caratem został aresztowany i osadzony na Pawiaku dr Leon Rutkowski
• 1915 – Płońsk zostaje zajęty przez wojska niemieckie
• 1917 – dzięki inicjatywie obywateli Płońska skupionych w Polskiej Macierzy Szkolnej, w Płońsku powstała najstarsza placówka szkolnictwa średniego na ziemi płońskiej – Gimnazjum Koła Polskiej Macierzy Szkolnej
• 1918 – rozbrojenie Niemców przez Komitet Obywatelski
• 1920 16 sierpnia – doszło pod Płońskiem do bitwy z Bolszewikami, o której losach przesądził 1 Pułk Szwoleżerów pod dowództwem mjr Jerzego Grobickiego; w trzy godziny po bitwie na pole walki przybył gen. Władysław Sikorski, który udekorował wyróżniających się szwoleżerów Krzyżami Virtuti Militari
• 1920/1921 – oddano do użytku hotel miejski
• 1924 – Płońsk został włączony do sieci kolejowej
• 1925 – budowa elektrowni
• 1930 – zakończenie budowy i oddanie do użytku szpitala z udziałem prezydenta Ignacego Mościckiego
• 1931 – rozbudowa łaźni miejskiej
• 1932 – Stefan Kotarski założył Koło Literackie
• 1935-1936 – uregulowano rzekę Płonkę
• 1935 – powstała Publiczna Szkoła Dokształcenia Zawodowego
• 1938 – oddano do użytku nowe targowisko
• 1939 – II wojna światowa. Płońsk zajmują wojska niemieckie (miasto zostało wcielone do Niemiec pod nazwą Plöhnen)
• 1941 – w Płońsku w rejonie ul. Warszawskiej i Zielonego Rynku hitlerowcy założyli getto (zlikwidowane jesienią 1942)
• 1945
  • 16 stycznia – hitlerowcy dokonali masowej egzekucji 78 mieszkańców Płońska i powiatu płońskiego na płońskich Piaskach
  • 19 stycznia – Płońsk zostaje wyzwolony spod okupacji niemieckiej przez wojska 65 Armii 2 Frontu Białoruskiego pod dowództwem gen. Pawła Batowa
• do 1954 – siedziba wiejskiej gminy Wójty Zamoście.
• 1966 – powstaje Zespół Szkół Zawodowych
• 1981 – powstała parafia św. Maksymiliana Kolbe
• 1994 – biskup Zygmunt Kamiński dokonał uroczystej konsekracji nowego kościoła pw. św. Maksymiliana Kolbe
• 1997 – uzyskanie przez Płońsk tytułu Miasto-Orędownik Pokoju podczas X Zgromadzenia Generalnego Międzynarodowego Stowarzyszenia Miast Pokoju w Abidżanie (Wybrzeże Kości Słoniowej)
• 1999 – Płońsk został ponownie miastem powiatowym

Zabytki

• Układ urbanistyczny miasta wraz ze znajdującą się na tym terenie zabudową i wylotami ulic
• Zespół pokarmelicki: Kościół parafialny pw. św. Michała, dawniej klasztor, mur – XVI, XVIII w., dzwonnica, mur – II poł. XIX w. oraz całe wyposażenie wnętrz
• Wczesnośredniowieczne grodzisko pozostałość XI-wiecznego grodu o wymiarach 75 × 80 m, zwanego dawniej Górą Szwedzką lub Górą Łysą, obecnie nazywane Górą Kawałkowskiego ewentualnie Górą Kabana
• Zespół podworski: dwór, mur – I poł. XIX/XX w, oficyna, mur – koniec XIX w., budynek gospodarczy, mur, pozostałości parku – koniec XIX w.
• Więzienie, obecnie Areszt Śledczy, ul. Warszawska 49, mur – koniec XIX w.
• Zespół cmentarza parafialnego: cmentarz rzymskokatolicki (1779), kaplica grobowa małżeństwa Grobickich, mur (1876)
• Dom, ul. Rynek 4a – XIX w.
• Dom, pl. 15 sierpnia 21, 21a (dawniej ul. Rynek 21) – XIX w.

Życie kulturalne

• Kino Kalejdoskop
• Dom Kultury
• Galeria P
• Pracownia Dokumentacji Dziejów Miasta Płońska
• Stowarzyszenie Twórców Ziemi Płońskiej Art Płona (od 2005 r.)
• Młodzieżowa Orkiestra Dęta
• Ludowy Zespół Artystyczny Płońsk
• Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej
• Kupalnocka – Międzynarodowe Spotkania Folklorystyczne, które odbywają się z udziałem zespołów ludowych z różnych stron świata (od 1991)
• Ogólnopolski Konkurs Jednego Wiersza O Płońską Różę (od 1994)
• Zbliżenia – Europejski Festiwal Sztuki (od 2000)
• Perły i Perełki – promocja talentów – program dla utalentowanych dzieci i młodzieży;
• Mazowiecka Pyza (od 2002)
• Europejska Parada Orkiestr Dętych (od 2003)
• Grupa taneczna przy Młodzieżowej Orkiestrze Dętej Mażoretki
• Jednostka strzelecka 1006 Płońsk
• Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej
• Związek Harcerstwa Polskiego
• Zawiszacy

Edukacja

• Szkoła Podstawowa nr 2
• Szkoła Podstawowa nr 3 im. St. Wyspiańskiego

• Gimnazjum Publiczne nr 1 im. Papieża Jana Pawła II
• Gimnazjum Publiczne nr 2 im. Bolesława Chrobrego
• Powiatowe Gimnazjum Publiczne im. Henryka Sienkiewicza (ZSO)

• Zespół Szkół nr 1 im. Stanisława Staszica
• Zespół Szkół nr 2 im. Leona Rutkowskiego
• Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Henryka Sienkiewicza
• I Społeczne Liceum Ogólnokształcące
• Centrum Kształcenia Praktycznego w Płońsku

• Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie, Wydział Zamiejscowy w Płońsku

• Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia

Sport

Kompleks obiektów sportowych należących do MCSiR zlokalizowany jest przy ul. Kopernika 3.

W jego skład wchodzą:

• hala sportowa (54 m x 22 m), sala do ćwiczenia fitness oraz treningów sekcji bokserskiej, siłownia,
• pływalnia – basen sportowy (25 m x 12,5 m), basen do nauki pływania (10 m x 6 m), basen rekreacyjny, zjeżdżalnia o długości 106 m, 2 solaria, sauna, łaźnia parowa, gabinet masażu,
• bieżnia cegiełkowa z trzema skoczniami w dal, rzutniami do pchnięcia kulą, rzutu dyskiem i oszczepem,
• boiska do gry w piłkę nożną, siatkówkę plażową,
• teren do organizowania imprez plenerowych (okolice akwenu „Rutki”), korty tenisowe.

Kluby sportowe:

• KS „Tęcza 34” Płońsk – piłka nożna,
• MKS Płońsk – lekkoatletyka,
• Budowlani Inżynieria – boks,
• Sportowy Klub Tańca Towarzyskiego „START”
• Klub Strzelectwa Sportowego „SOKÓŁ”
• WMKS Płońsk
• UKS Karate-dō

Wydarzenia:

• Mistrzostwa Polski w Boksie
• Mistrzostwa Polski w Kulturystyce i Fitness
• 64. Tour de Pologne (2007)
• Idea Mazovia Tour
• Puchar Syrenki – międzynarodowy turniej piłkarski reprezentacji juniorskich
• Ogólnopolska Olimpiada Młodzieży w sportach halowych (2010)

Media

• Tygodnik Ciechanowski
• Tygodnik Wirtualny Płońsk
• Tygodnik „Płońszczak”
• Portale:
  • Plonszczak.pl
  • Wirtualny Płońsk.pl
  • Płońsk24.pl
  • Płońsk online.pl
• Telewizja
  • Płońsk TV

Współpraca międzynarodowa

Miasta i gminy partnerskie:

• Wołgograd
• Ramat HaNegew
• Čakovec
• Crépy-en-Valois
• Soleczniki
• Bachczysaraj
• Notaresco
• Mosciano Sant'Angelo

Urodzeni w Płońsku

• Dawid Ben Gurion
• Jacek Dobaczewski
• Tadeusz Gierymski
• Igor Gołaszewski
• Marian Gołębiewski
• Czesław Klarner
• Joanna Mucha
• Ewa Konieczna Pilachowska
• Helena Sławińska
• Ludwik Sztyrmer

Honorowi Obywatele Płońska

• Stanisław Ryszard Dobrowolski – poeta i prozaik, żołnierz Armii Krajowej, w okresie okupacji pisał pieśni i wiersze patriotyczne, np. Warszawskie dzieci
• Witold Grzebski – profesor, od 1944 r. zastępca komendanta Obwodu Płońsk Armii Krajowej, o pseudonimie Motor
• Jan Ossowski – inżynier, prawdopodobnie autor projektu dzielnicy przemysłowej
• Shmuel Rifman – przewodniczący zaprzyjaźnionego okręgu Ramat – Negev
• Barbara Wachowicz – pisarka, związana głównie ze śladami życia i twórczością wybitnych polskich pisarzy, np. Henryka Sienkiewicza
• Szewach Weiss – politolog izraelski, w latach 1999-2004 ambasador Izraela w Polsce, odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi
• Stefan Wesołowski – profesor, urolog, członek Towarzystwa Chirurgów Polskich, odznaczony m.in. dwukrotnie Krzyżem Walecznych
• Jerzy Wierzchowski – były Wojewoda Ciechanowski

Sąsiednie gminy

Baboszewo, Dzierzążnia, Joniec, Naruszewo, Płońsk, Sochocin, Załuski

Ciekawostki

• 7 IX 1383 książę mazowiecki Siemowit III nadał w Płońsku miejskie prawo chełmińskie osadzie targowej Szreńsk oddalonej o 45 km na północny zachód od Płońska (zbiory Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie)
• Na przełomie XVII i XVIII wieku Płońsk był jednym z największych ośrodków polowań na czarownice w Polsce.
• Król Władysław IV zjeżdżał często na łowy do okolicznych lasów, spędzając dwa lub więcej tygodni w Płońsku.
• W Płońsku urodził się i spędził swoją młodość Dawid Ben Gurion – współtwórca nowożytnego państwa Izrael i jego pierwszy premier.
• W II poł. XIX w. w Płońsku działał astronom Jan Walery Jędrzejewicz. Założył on obserwatorium astronomiczne i był autorem podręcznika astronomii Kosmografia (1886). Po jego śmierci prace kontynuował Leon Rutkowski.
• Henryk Sienkiewicz spędził rok swego życia w Poświętnem k. Płońska, gdzie napisał swoją pierwszą nieopublikowaną powieść Ofiara.
• Miasto Płońsk od 1997 należy do Międzynarodowego Stowarzyszenia Miast Orędowników Pokoju, od 2004 Płońsk jest również członkiem Komitetu Wykonawczego tej organizacji.
• Płońsk posiada Pracownię Dokumentacji Dziejów Miasta – dokumentującą przeszłość i teraźniejszość ziemi płońskiej.
• Pierwszym klubem sportowym Tomasza Majewskiego był WMKS Płońsk.

Zobacz też

• Hejnał Płońska
• Synagoga w Płońsku
• Cmentarz żydowski w Płońsku

Linki zewnętrzne

• Płońsk – oficjalna strona miasta
• Płońsk – interaktywny plan miasta
• Starostwo Powiatowe w Płońsku
• Miejskie Centrum Kultury w Płońsku