Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Polski Kontyngent Wojskowy w Operacji Organizacji Narodów Zjednoczonych Przywrócenia Zaufania w Chorwacji (do 1995 Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Ochronnych Organizacji Narodów Zjednoczonych) POLBATT |
|
 ONZ UNPROFOR (do 1995) ONZ UNCRO (od 1995) |
|
 |
|
| Republika Serbskiej Krajny na tle Chorwacji | |
| Historia | |
| Państwa wystawiające |  Polska |
| Państwa mandatowe |  Chorwacja(  Republika Serbskiej Krajiny) |
| Postanowienie o użyciu | 11 maja 1992 |
| Rozpoczęcie misji | 15 kwietnia 1992 |
| Zakończenie misji | 14 grudnia 1995 |
| Liczba zmian | 7 |
| Dowódcy | |
| Pierwszej zmiany | płk Wiesław Kurzyca |
| Ostatniej zmiany | płk Krzysztof Kajdas |
| Konflikt zbrojny | |
| Wojna w Chorwacji | |
| Organizacja | |
| Typ | operacyjny |
| Podporządkowanie | Sektor Północny |
| Liczebność | 874 żołnierzy (1992) 1227 żołnierzy (1995) |
| Skład | Batalion Piechoty |
| Dyslokacja | Slunj |
Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Ochronnych Organizacji Narodów Zjednoczonych, od 1995 Polski Kontyngent Wojskowy w Operacji Organizacji Narodów Zjednoczonych Przywrócenia Zaufania w Chorwacji (PKW UNPROFOR, PKW UNCRO, PKW Chorwacja) - wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, przeznaczony do udziału w ONZ-owskich siłach pokojowych na terytorium b. Jugosławii, głównie w Chorwacji, w latach 1992-1995. W szczytowym okresie liczył on ponad 1200 żołnierzy, co czyni go trzecim co do wielkości polskim kontyngentem wojskowym w historii.
Spis treści |
Rozpad Jugosławii w 1991 doprowadził do wybuchu wojny między armiami nowych państw a siłami serbskimi. Aby zapobiec eskalacji walk i uchronić ludność cywilną przed czystkami ONZ postanowiło utworzyć w lutym 1992 Siły Ochronne ONZ (UNPROFOR).
Jednym z 12 zaproszonych do udziału w nich państw była Polska, która w marcu 1992 zaaprobowała prośbę i rozpoczęła formowanie batalionu, którego kadrę wystawiło Wojskowe Centrum Szkolenia dla potrzeb Sił Pokojowych ONZ w Kielcach a resztę 10 Dywizja Zmechanizowana w Opolu (jednakże stosowna uchwała Rady Ministrów, powołująca także Polską Grupę Policyjną, została podpisana 11 maja - miesiąc po rozpoczęciu misji). Podczas tworzenia kontyngentu napotkano wiele komplikacji - Polska pierwszy raz wystawiała batalion operacyjny (POLBATT), więc nie posiadała na tym polu żadnych doświadczeń, pojawiły się problemy ze skompletowaniem kadry (żołnierze służby zasadniczej często rezygnowali w wyjazdu pod wpływem docierających informacji o wojnie) i sprzętu. Mimo to już 11 kwietnia wyruszył pierwszy transport kolejowy z kontyngentem, a za nim 4 kolejne.
14 kwietnia POLBATT rozpoczął działania operacyjne. Polegały one na:
Polski kontyngent został rozlokowany w Slunju w Sektorze Północnym (w latach 1993-1994 dowodził nim gen. bryg. Józef Chmiel), gdzie swoją bazę miały oddziały obsadzające 26 posterunków. W wyniku pogarszającej się sytuacji ich liczbę zwiększono do 42, w każdym stacjonowało kilku żołnierzy i BRDM-2 (w przypadku 1. kompanii były to BMP-1), mogących wykonywać swoje zadania tylko za dnia, ponieważ nocą następowała serbsko-chorwacka wymiana ognia, zmuszająca Polaków do wycofania się do schronu (przepisy oenzetowskie kategorycznie zabraniały błękitnym hełmom jakąkolwiek ingerencję zbrojną, a jedynie rozdzielanie walczących sił).
Działania UNPROFOR-u nie przynosiły pożądanych skutków i na początku 1993 konflikt w Krajnie zaognił się. Początkowo POLBATT swobodnie patrolował wyznaczoną strefę, lecz w styczniu Serbowie zajęli kilka posterunków na głównych drogach. Obniżało to morale Polaków, sfrustrowanych rutyną, problemami kadrowymi i wszechobecnymi minami (jeszcze przed II zmianą do Polski musiało wrócić 81 żołnierzy). Po raz pierwszy polski kontyngent miał styczność z prawdziwą wojną (podobna sytuacja nastąpiła w PKW Kambodża) i nie zostały wypracowane odpowiednie procedury. Jednak nie przeszkodziło to żołnierzom we wzorowym wypełnianiu rozkazów.
W sierpniu 1994 V Korpus BiH (czasowo) zlikwidował tzw. Zachodnią Bośnię i do strefy POLBATT-u przybyli serbscy uchodźcy. Zmusiło to polskie władze do wzmocnienia batalionu dodatkową kompanią piechoty, przez co PKW łącznie obsadzało 59 posterunków i punktów kontrolnych oraz ochraniało 2 obozy bośniackich Serbów.
W marcu 1995 zakończył się mandat UNPROFOR-u na terenie Chorwacji, którego po naciskach rządu w Zagrzebiu nie odnowiono. Wynikiem był znaczny wzrost napięcia w Krajnie, wymuszający powołanie zastępującej Siły Ochronne Operacji ONZ Przywrócenia Zaufania w Chorwacji (UNCRO). POLBATT także odczuł skutki kryzysu - w rejonie odpowiedzialności nastąpił wielokrotny wzrost incydentów zbrojnych i niemożliwe stało się stanie na straży przestrzegania porozumienia rozejmowego.
Zawieszenie broni formalnie zostało zerwane chorwacką operacją Błysk, rozpoczętą 1 maja 1995. Polegała ona na wkroczeniu do stref separacji i nawiązaniu kontaktu bojowego z oddziałami serbskimi, którego odpowiedziały ogniem. Żadna ze stron nie uczyniła agresywnego gestu w stosunku do Polaków, lecz w wyniku walk Bośniaków z najemnikami Abdića POLBATT opuścił dwa zniszczone posterunki.
Podjęte próby negocjacji nie doprowadziły do zakończenia walk, bo 4 sierpnia 1995 Chorwaci ruszyli z kolejną ofensywą (Operacja Burza), podczas której zajęli bez walki polski posterunek (regulamin ONZ nakazywał siłom pokojowym unikanie konfrontacji), dwa zostały ostrzelane przez artylerię, a 22 inne zmusili do ewakuacji (żaden z polskich żołnierzy nie został zabity, 3 zostało rannych). Natomiast Serbowie rozbroili i uprowadzili załogi dwóch posterunków (zostały one potem przekazane siłom ONZ w Bośni, skąd Polacy wrócili do kontyngentu).
8 sierpnia 1995 upadła Republika Serbskiej Krajny i wojna domowa w Chorwacji została zakończona - tym samym siły pokojowe ONZ w tym kraju przestały być potrzebne i rozpoczęto ich wycofywanie. PKW zakończył je 14 grudnia, gdy ostatnie oddziały POLBATT-u opuściły Krajnę. Współcześnie jego tradycje kontynuuje Centrum Szkolenia na Potrzeby Sił Pokojowych.
Dowódcy PKW:
