Powszechna Spółdzielnia Spożywców "Społem" – sieć handlowa spółdzielni spożywców założona w 1907 roku w Łodzi. W okresie międzywojennym rozszerzyła działalność na cały kraj.
W 1938 roku miała 92 sklepy, 3 masarnie i 2 sklepy tekstylne. W czasie II wojny światowej majątek spółdzielni został rozgrabiony przez hitlerowców. Działalność spółdzielni była ograniczana w okresie powojennym do 1956 roku, kiedy pozwolono na rozwój spółdzielczości. Spółdzielnia skonsolidowała majątek i tworzyła domy towarowe oraz sklepy samoobsługowe. Po 1970 majątek nieruchomy spółdzielni został upaństwowiony. Po roku 1990 spółdzielnia podzieliła się na wiele regionalnych i lokalnych spółdzielni, z których wiele zbankrutowało, a majątek został wyprzedany. Obecnie istnieje Krajowy Związek Rewizyjny Spółdzielni Spożywców "Społem", zrzeszający oddziały na terenie całego kraju.
Społem posiada ponad 4 tysiące sklepów detalicznych, 175 magazynów, 210 placówek gastronomicznych, 330 zakładów przetwórstwa spożywczego, 7 hoteli o łącznej liczbie 900 miejsc hotelowych, zrzesza ponad 90 tysięcy członków, zatrudnia ponad 50 tysięcy pracowników[1].
Spis treści |
Pierwszą siecią sklepów w Poznaniu były sklepy "Społem". Ich historia zaczyna się 29 sierpnia 1919 roku po powstaniu Spółdzielni Spożywców "Zgoda". Została ona zawiązana przez 105 poznaniaków chcących stworzyć dobrze prosperującą sieć sklepów. Początkowo spółdzielnia dysponowała tylko dwoma placówkami handlowymi, zlokalizowanymi przy ulicach Górna Wilda i Łazarskiej[2].
Dwadzieścia lat później (w 1939 roku) sieć ta liczyła już 56 sklepów i blisko 40 tysięcy członków[2].
W I połowie 1948 roku połączono 6 działających w Poznaniu spółdzielni w Powszechną Spółdzielnię Spożywców, a w 1957 roku zmieniono jej nazwę na Poznańską Spółdzielnię Spożywców[2].
W 1959 roku powstały w Poznaniu pierwsze spółdzielcze sklepy samoobsługowe (samy, supersamy i megasamy)[2].
W grudniu 1975 roku spółdzielnia uruchomiła megasam "Meteor", który był największym sklepem w mieście (2 850 m² powierzchni). Placówka ta spłonęła w pożarze we wrześniu 1997 roku[2].
W 1983 roku sieć handlowa zmieniła nazwę na "Społem" Poznańską Spółdzielnię Spożywców. Zrzeszała ona wówczas 61 860 członków i dysponowała 676 sklepami. Była monopolistą na poznańskim rynku (jedynym konkurentem były państwowe sklepy Miejskiego Handlu Detalicznego Artykułami Spożywczymi). Spółdzielnia miała wyłączność na handel takimi artykułami, jak Pepsi-Cola, kubańskie pomarańcze, ocet, czy pasta BHP do rąk[2].
W ciągu dziewięciu lat (1984 - 1993) liczba placówek sieci spadła do 166, a liczba członków - do 3 329[2].
W lutym 2010 roku spółdzielnia posiadała 69 sklepów i zrzeszała 1 024 udziałowców. Wśród placówek handlowych sieci było 8 supermarketów funkcjonujących w miejscu dawnych super- i megasamów: Bartek, Beta, Iwa, Jowisz, Kasia, Kącik, Newa i Słowianin[2].