PZL MD-12

PZL MD-12
MD-12 w Muzeum Lotnictwa Polskiego
Dane podstawowe
Państwo	Polska
Producent	PZL
Załoga	2
Historia
Data oblotu	21 lipca 1959
Wycofanie ze służby	1965 (MD-12P), 1967 (MD-12F)
Egzemplarze	1
Dane techniczne
Napęd	4× WN-3C
Wymiary
Rozpiętość	21,36 m
Długość	15,87 m
Wysokość	5,8 m
Powierzchnia nośna	55 m²
Masa
Własna	4950 kg
Osiągi
Prędkość maks.	320 km/h
Pułap	3500 m
Zasięg	650 km

PZL MD-12 – polski, czterosilnikowy samolot komunikacyjny bliskiego i średniego zasięgu.

Konstrukcję samolotu opracowali w latach 1958-1959 prof. Franciszek Misztal i prof. Leszek Dulęba. Zbudowano 3 prototypy, pierwszy do prób statycznych, drugi prototyp był w wersji pasażerskiej (posiadał 20 miejsc pasażerskich) i wykonał 120 regularnych lotów na trasie Warszawa – Rzeszów – Warszawa, a trzeci powstał w wersji fotogrametrycznej. Pomimo dobrych osiągów i mniejszych kosztów w eksploatacji od samolotów Li-2 i Ił-14, samolot pasażerski MD-12 nie wszedł do seryjnej produkcji. Egzemplarz fotogrametryczny MD-12F jest eksponatem w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.

Przyczyny niepowodzenia

Do zasadniczych przyczyn niepowodzenia w konstrukcji samolotu należy zaliczyć:

• brak możliwości ustawienia śmigła w chorągiewkę – co powodowało znacznego stopnia utratę zapasu stateczności kierunkowej w razie awarii skrajnego silnika
• dość niska sprawność zespołu silnik-śmigło z uwagi na brak reduktora w silniku (śmigło o małej średnicy, szybkoobrotowe, generujące dodatkowo duży hałas)
• zbyt małe wydłużenie płata, co skutkowało (przy zastosowanym zespole napędowym) stosunkowo niskim pułapem lotu. Kwestia ta została poprawiona w MD-12F, gdzie dodano końcówki do płata powiększając rozpiętość i wydłużenie.
• błąd w konstrukcji usterzenia poziomego – co spowodowało największą w Polsce katastrofę podczas badań w locie – 17 września 1963 roku samolot o rejestracji SP-PAL uległ katastrofie rozbijając się o ziemię w niekontrolowanym locie (po utracie usterzenia poziomego) – zginęło wówczas 5 osób będących na pokładzie – w tym dwóch pilotów doświadczalnych którymi byli: Mieczysław Miłosz (z PZL) i Aleksander Wąsowicz (z I.L.) oraz trzech obserwatorów doświadczalnych, którymi byli: Jerzy Żupański, Jerzy Hołowienko i Jadwiga Sajewska.

W efekcie katastrofy, mimo, że poznano jej przyczynę i ją usunięto – to poprzez długi proces rozwoju konstrukcji i dodatkowy brak zainteresowania potencjalnego użytkownika w zakupie serii – doszło do zamknięcia projektu MD-12.