Pałac Tarnowskich w Warszawie

Pałac Tarnowskich to obecnie nieistniejący pałac w Warszawie, zlokalizowany na rogu ulic Krakowskie Przedmieście 42/44 i Karowej, w miejscu którego stoi obecnie Hotel Bristol.

Pałac wzniesiony został dla starosty tczewskiego Franciszka Andraulta w roku 1655. Później przechodzi w ręce księcia Kazimierza Czartoryskiego, od 1758 własność Stanisława Lubomirskiego, następnie Ignacego Potockiego i ostatecznie od 1802 własność Tarnowskich.

Początkowo parterowy, przebudowywany kilkakrotnie w XVIII wieku, w latach 1856-1861 mieści Resursę Obywatelską, która przenosi się do nowego gmachu. Później mieści się tu Bank Dyskontowy, który przenosi się do własnej siedziby na ul. Aleksandra Fredry przed rozbiórką pałacu. W 1897 w pałacowych ogrodach powstaje Panorama, a w 1898 pałac ulega rozbiórce pod nowo budowany Hotel Bristol.

Powstałe w r. 1800 Towarzystwo Przyjaciół Nauk prowadziło sesje powołanych w 1804 r. wydziałów: matematycznego, filozoficznego oraz historii, literatury i języka m.in. w pałacu wówczas należącym do hr. Rafała Tarnowskiego.

W roku 1809 od czasu bitwy raszyńskiej do końca maja Warszawa była okupowana przez wojska austriackie, a pałac Tarnowskich zajęto na kwaterę głównodowodzącego w mieście gen. Maiersfelda, podczas gdy z pokoju pani Peszke na końcu długiej oficyny zachodzącej aż na tyły ogrodu Józef Krasiński (mjr. warszawskiej gwardii narodowej) porozumiewał się dzięki teleskopowi z mjr. Józefem Hornowskim dowódcą garnizonu wojsk napoleońskich na Pradze mającym kwaterę w nadbrzeżnej kamienicy dokładnie po przeciwnej stronie Wisły, co mogło wpłynąć na przekazanie władzy nad miastem temuż mjr. Krasińskiemu w nocy z 31V na 1VI 1809 przez wycofujące się wojska austriackie.

W czasie powstania listopadowego przyjął tam mieszkanie wódz naczelny generał Jan Skrzynecki (mieszkał o ile nie był z wojskiem) z żoną Amelią i dziećmi. Wieczorem 15 VIII 1831 r. wobec unikania walki przez gen. Skrzyneckiego na hasło „Wieszać zdrajców!” zebrany tłum próbował wedrzeć się do pałacu w celu samosądu na rodzinie gen. Skrzyneckiego pod jego nieobecność, do czego jednak ostatecznie dzięki staraniu dowódcy Gwardii Narodowej gen. Antoniego Ostrowskiego oraz gubernatora Warszawy Jana Krukowieckiego nie doszło.

Dekoracja Sali(zapewne sypialni) z pałacu Tarnowskich, była eksponowana w Muzeum Narodowym w Warszawie, a obecnie, gdy odbudowano Zamek Królewski w Warszawie jest prezentowana na I piętrze w południowym skrzydle Zamku, jako wyposażenie pokoju towarzyskiego w apartamencie księcia Stanisława Poniatowskiego, którego dekoracja nie zachowała się.

Bibliografia

• Aleksander Jełowicki „Moje wspomnienia” Aleksander Jełowicki i Spółka, Paryż, 1839; cytat za: Henryk Żaliński „Stracone Szanse. Wielka emigracja o powstaniu listopadowym”, Wydawnictwo ministerstwa Obrony Narodowej, 1982.
• Juliusz Chrościński, Andrzej Rottermund „Atlas architektury Warszawy”, Arkady, 1977.
• Christian Parma, Marek Kwiatkowski „Królewskie rezydencje Warszawy”, Parma Press, 2001.
• Jan Kosim „Pod pruskim zaborem. Warszawa w latach 1796-1806.”, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 1980.
• Wspomnienia Józefa Krasińskiego za fragmentami w zbiorach: J. Falkowskiego „Obrazy z życia kilku ostatnich pokoleń w Polsce.”, tom III, Poznań, 1884, str. 78-115; oraz Roberta Bieleckiego i Andrzeja Tyszki „Dał nam przykład Bonaparte. Wspomnienia i relacje żołnierzy polskich 1796-1815.”, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1984, str. 338.