Palazzo in fortezza

Rekonstrukcja typowego Palazzo in forteca – Zamku Krzyżtopór

Palazzo in fortezza – specyficzny rodzaj pałacu, posiadający cechy obronne. Zazwyczaj był to budynek pałacowy otoczony umocnieniami typu bastejowego, bastionowego, a w oszczędniejszych realizacjach parkanem i fosą. Idea tego typu budowli narodziła się w okresie renesansu we Włoszech (stąd włoska nazwa) i rozpowszechniła się w Europie.

Na obszarze I Rzeczypospolitej rozkwit tego typu budownictwa przypada na koniec XVI-XVII wieku, a najbardziej znane przykłady na obszarze Rzeczypospolitej to:

• • Zamek w Baranowie Sandomierskim (1591-1606)
  • Zamek w Podhorcach (dziś Ukraina)
  • Zamek w Ćmielowie (przebudowany w tym duchu w XVII w.)
  • Zamek Krzyżtopór w Ujeździe
  • Zamek w Łańcucie
  • Zamek w Rzeszowie
  • Zamek w Wiśniowcu (obecnie Ukraina)
  • Zamek w Nowym Wiśniczu
  • Zamek w Zbąszyniu (przebudowany przez Zbąskich i Ciświckich w XVII w.)
  • Zamek w Zbarażu (obecnie Ukraina)
• na świecie:
  • Zámek Bučovice, Czechy.

Wg tej idei fortyfikowane były też klasztory i kościoły, np. klasztor na Jasnej Górze.