Pamięć Świata

Pamięć Świata (ang. Memory of the World International Register) – międzynarodowy projekt sygnowany przez UNESCO, którego celem jest zgromadzenie najbardziej wartościowych dokumentów (rękopisów, książek, nagrań, filmów, itp.), które obrazują historię świata. Pierwsze obiekty zostały wpisane na listę w 1997, lista uzupełniana jest na specjalnych sesjach co 2 lata.

Od 2005 UNESCO przyznaje nagrodę Jikji dla instytucji, które najlepiej realizują idee tego projektu.

[edytuj] Lista według krajów

Obecnie na liście znajdują się następujące obiekty (w nawiasie podano rok wpisania na listę i ich lokalizację):

[edytuj] Albania

Codex Purpureus Beratinus (2005)

[edytuj] Arabia Saudyjska

najstarsza inskrypcja islamska (2003)

[edytuj] Argentyna

dokumenty Wicekrólestwa La Platy (1997; Archiwum Narodowe, Buenos Aires)

[edytuj] Armenia

kolekcja starych rękopisów im. Mesropa Masztoca (1997; Instytut Dawnych Rękopisów Matenadaran, Erewan)

[edytuj] Australia

dziennik wyprawy Jamesa Cooka (2001; National Library of Australia, Canberra)
zapiski Edwarda Koiki Mabo, aborygeńskiego aktywisty oraz historyczne dokumenty z procesu przez Sądem Najwyższym o uznanie praw Aborygenów do ziemi (2001; National Library of Australia, Canberra)

[edytuj] Austria

Dioskuryd wiedeński, pochodząca z VI wieku kopia dzieła Pedaniosa Dioskurydesa De Materia Medica (1997; Austriacka Biblioteka Narodowa, Wiedeń)
ostateczny dokument kongresu wiedeńskiego (1997; Austriackie Archiwum Państwowe, Wiedeń)
kolekcje historyczne (1899-1950) (1999; Phonogrammarchiv, Austriacka Akademia Nauk, Wiedeń)
papirus arcyksięcia Rainera (2001; Austriacka Biblioteka Narodowa, Wiedeń)
kolekcja dzieł Schuberta (2001, Wiedeńska Biblioteka Miejska, Wiedeń)
Atlas Blaeu-Van der Hem (2003, Austriacka Biblioteka Narodowa, Wiedeń)
kolekcja dzieł Brahmsa (2005)
kolekcja rysunków architektury gotyckiej (2005)

[edytuj] Azerbejdżan

średniowieczne rękopisy z zakresu medycyny i farmacji (2005)

[edytuj] Barbados

piśmiennictwo niewolników karaibskich (2003)

[edytuj] Belgia

archiwa finansowe Officina Plantiniana (2001; Museum Plantin-Moretus, Antwerpia

[edytuj] Benin

archiwa kolonialne (1997; Archiwum Narodowe, Porto Novo)

[edytuj] Brazylia

kolekcja cesarza zawierająca brazylijskie i zagraniczne fotografie z XIX wieku (2003)

[edytuj] Chile

archiwa obrońców praw człowieka tzw. archiwa terroru (2003)
dokumentacja działalności jezuitów na terenie całej Ameryki (2003; Archivo Nacional de Chile)

[edytuj] Chiny

archiwa dźwięków muzyki tradycyjnej (1997; Instytut Muzykologii Chińskiej Akademii Nauk, Pekin)
zapiski Wielkiego Sekretariatu dynastii Qing (1999; Pierwsze Archiwum Historyczne Chin, Muzeum Pałacowe, Pekin)
stare rękopisy literatury ludu Naxi zapisane pismem Dongba (2003)
"złote listy" cesarskich wizytacji z czasów dynastii Qing (2005)

[edytuj] Dania

archiwa duńskich zamorskich kompanii handlowych (1997; Duńskie Archiwum Narodowe, Kopenhaga)
kolekcja Linneusza (1997; Duńska Biblioteka Narodowa Nauk i Medycyny, Kopenhaga)
rękopisy i listy Andersena (1997; Dział Rękopisów Biblioteki Królewskiej, Kopenhaga)
archiwum Kierkegaarda (1997; Dział Rękopisów Biblioteki Królewskiej, Kopenhaga)

[edytuj] Egipt

zbiór dokumentów "Pamięć Kanału Sueskiego" (1997; ambasada Egiptu w Paryżu)
spisane na papierze i pergaminie zarządzenia sułtanów i książąt (2005)

[edytuj] Etiopia

skarby Archiwum i Biblioteki Narodowej (1997; Archiwum i Biblioteka Narodowa, Addis Abeba)

[edytuj] Filipiny

tabliczki zapisane pismem sylabicznym z X wieku (1999, Muzeum Narodowe, Manila)
nagrania radiowe z okresu rewolucji różańcowej 1986 (2003)

[edytuj] Finlandia

kolekcja Nordenskiölda (1997; Biblioteka Uniwersytecka, Helsinki)

[edytuj] Francja

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela

Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela 1789-1791 (2003)
apel de Gaulle'a z 18 czerwca 1940 nadany do Francuzów przez radio z Londynu (2005)
filmy braci Lumière (2005)
dokumenty ilustrujące wprowadzenie dziesiątkowego systemu metrycznego, 1790-1837 (2005)

[edytuj] Holandia

Biblioteka Ets Haim – Livraria Montezinos, posiadająca duży zbiór z zakresu judaistyki (2003)
archiwa Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej (2003)

[edytuj] Indie

kolekcja tamilskich rękopisów z dziedziny medycyny (1997; Instytut Studiów Azjatyckich, Tamil Nadu
manuskrypty świętych tekstów śaiwizmu (2005; Puducherry)

[edytuj] Kolumbia

kolekcja Negros y Esclavos (2005; Generalne Archiwum Państwowe, Bogota)

[edytuj] Kuba

kolekcja José Martí Pérez (2005)

[edytuj] Kazachstan

kolekcja manuskryptów Jasawiego w języku tureckim (2003)
zbiór dokumentów audiowizualnych ruchu antynuklearnego Nevada-Semipałatyńsk (2005)

[edytuj] Korea Południowa

rękopis Hunmin Chongum z pierwszym zapisem w alfabecie hangul (1997; Muzeum Sztuki Kansong, Seul)
roczniki dynastii Choson (1997; Chongjoksan Sagobon, Seul)
Seungjeongwon Ilgi zapiski sekretariatu królewskiego dynastii Joseon (2001, Biblioteka Gyujanggak i Uniwersytet Narodowy w Seulu)
Buljo jikji simche yojeol, antologia tekstów buddyzmu zen, wydrukowana w 1377, najstarsza książka drukowana z użyciem ruchomych czcionek (2001; Bibliotheque nationale de France, Paryż)

[edytuj] Liban

pamiątkowe stele z Nahr al-Kalb w górach Libanu, opisujące historię kraju od starożytności po dzień dzisiejszy (2005)
alfabet fenicki (2005)

[edytuj] Luksemburg

Family of Man, kolekcja fotografii Edwarda J. Steichena przedstawiających ludzi żyjących w połowie XX wieku (2003)

[edytuj] Łotwa

Dainu skapis, kolekcja ludowych pieśni łotewskich (2001; Archiwum Łotewskiego Folkloru, Ryga)

[edytuj] Malezja

korespondencja sułtana Kedah z lat 1882-1943 (2001, Narodowe Archiwum Malezji, Alor Setar)
Hikayat Hang Tuah, malezyjski epos narodowy (2001; Narodowa Biblioteka Malezji, Kuala Lumpur)
Sejarah Melayu, kronika sułtanatu Malezji x XV i XVI wieku (2001; Insytut Języka i Literatury, Kuala Lumpur

[edytuj] Mauritius

zapiski z okresu francuskiej kolonizacji wyspy (1997; Archiwum Mauritiusa, Port Louis)

[edytuj] Meksyk

Colección de Códices Originales Mexicanos, kolekcja pre-hiszpańskich kodeksów z terenu Meksyku (1997; Narodowa Biblioteka Antropologii i Historii, Meksyk)
kodeksy z doliny Oaxaca (1997; Archiwum Narodowe, Meksyk)
Codex Techaloyan z Cuajimalpaz (1997; Archiwum Narodowe, Meksyk)
film Zapomniani Buñuela (2003; Filmoteca de la UNAM, Meksyk)
Biblioteca Palafoxiana, najstarsza biblioteka publiczna w Ameryce, zawiera kolekcje książek z okresu europejskiej kolonizacji tego obszaru (2005, Puebla)

[edytuj] Namibia

dzienniki Hendrika Witbooi (2005)

[edytuj] Niemcy

wczesne nagrania na cylindrach tradycyjnej muzyki z różnych stron świata, 1893-1952 (1999; Phonogramm-Archiv; Muzeum Etnologii, Berlin)
rękopis Symfonia Nr 9 d-moll, op.125 Beethovena (2001; Biblioteka Państwowa, Berlin
spuścizna literacka Goethego (2001; Archiwum Goethego i Schillera, Weimar)
Biblia Gutenberga (2001; Biblioteka Uniwersytecka Dolnej Saksonii, Getynfa
film Metropolis (2001; Fundacja Friedricha Wilhelma Murnaua, Wiesbaden)
iluminowane rękopisy z okresu ottońskiego pochodzące z klasztoru Reichenau (2003)
Kinder- und Hausmärchen braci Grimm (2005)

[edytuj] Norwegia

archiwum leprozorium w Bergen (2001, Archiwum Miejskie i Regionalne w Bergen)
Dom lalki Ibsena (2001; Biblioteka Narodowa Norwegii, Oslo)
dokumenty z wyprawy Amundsena na biegun południowy, 1910-1912 (2005)

[edytuj] Nowa Zelandia

traktat z Waitangi (1997, Archiwum Narodowe, Wellington)
petycja sufrażystek z 1893 (1997, Archiwum Narodowe, Wellington)

[edytuj] Pakistan

pisma Muhammada Ali Jinnah, założyciel Pakistanu (1999; Archiwum Narodowe, Islamabad

[edytuj] Polska

dzieło Mikołaja Kopernika De revolutionibus (1999; Biblioteka Jagiellońska, Kraków)
podziemne archiwum getta warszawskiego (Archiwum Ringelbluma) (1999, Żydowski Instytut Historyczny, Warszawa)
kolekcja dzieł Chopina (1999; Biblioteka Narodowa, Towarzystwo Fryderyka Chopina, Warszawa)

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Akt konfederacji warszawskiej

konfederacja warszawska (2003)

Zobacz w Wikiźródłach tekst
21 postulatów Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego

21 postulatów Solidarności, (2003, Gdańsk)
Kodeks supraski (2007, Biblioteka Ordynacji Zamojskiej, Biblioteka Narodowa, Warszawa)
Archiwa Komisji Edukacji Narodowej (2007, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Biblioteka PAN w Krakowie, Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie oraz Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie)
Archiwum Instytutu Literackiego i Archiwum Radziwiłłów (2009)
Archiwum Biura Odbudowy Stolicy (2011)^[1]

[edytuj] Portugalia

list Pero Vaz de Caminha z 1500, pierwszy opis Brazylii (2005)

[edytuj] Republika Południowej Afryki

kolekcja Bleeków, dokumentująca badania nad językiem i folkorem Buszmenów prowadzonych przez tę rodzinę (1997; Uniwersytet w Kapsztadzie, Biblioteka Południowoafrykańska, Kapsztad)

[edytuj] Rosja

Archangel Gospel z 1092 (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
Khitrovo Gospel (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
druki cyrylicą z XV i XVI wieku (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
kolekcja gazet (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
mapy Imperium Rosyjskiego oraz kolekcja map z XVIII wieku (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
kolekcja plakatu rosyjskiego z końca XIX i początku XX wieku (1997; Rosyjska Biblioteka Państwowa, Moskwa)
zbiór historycznych nagrań z zakresu etnomuzykologii, etnolingwistyki i filologii z lat 1889-1955 Archiwum Fonograficznego z Sankt Petersburga (2001; Instytut Literatury Rosyjskiej, Rosyjska Akademia Nauk, Sankt Petersburg)
Kodeks supraski (2007); Sankt Petersburg
Archiwum Radziwiłów (2009); Sankt Petersburg, Moskwa

[edytuj] Senegal

zbiory dokumentujące historię Francuskiej Afryki Zachodniej (1997; Archiwum Narodowe, Dakar)

[edytuj] Serbia i Czarnogóra

archiwum Tesli (2003)
rękopis Miroslav Gospel(?) z 1180 (2005)

[edytuj] Słowacja

iluminowane kodeksy średniowieczne (1997; Archiwum Narodowe, Bratysława)
kolekcja muzułmańskich rękopisów Bašagića (1997; Biblioteka Uniwersytecka, Bratysława)

[edytuj] Stany Zjednoczone

Universalis cosmographia secundum Ptholomaei traditionem et Americi Vespucii aliorumque Lustrationes - mapa świata przygotowana pod kierunkiem Martina Waldseemüllera, na której po raz pierwszy pojawia się nazwa "Ameryka" (2005, Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych, Waszyngton)

[edytuj] Szwecja

archiwum Astrid Lindgren (2005)
kolekcja Emanuela Swedenborga (2005)

[edytuj] Tadżykistan

rękopisy XIV-wiecznej literatury tadżyko-perskiej: Kulliyat Ubayda Zakoniego i Gazalliyt Hafeza Szeroziego (2003)

[edytuj] Tanzania

niemieckie dokumenty kolonialne (1997, Archiwum Narodowe, Dar-es-Salaam)
kolekcja arabskich książek i rękopisów (2003)

[edytuj] Tajlandia

kamienna inskrypcja króla Ram Chamhaeng z XIII wieku, jeden z najstarszych zabytków pisma tajskiego (2003)

[edytuj] Trynidad i Tobago

kolekcja Dereka Walcotta (1997; Biblioteka Główna Uniwersytetu Indii Zachodnich, St. Augustine)
kolekcja premiera Erica Williamsa (1999; Biblioteka Główna Uniwersytetu Indii Zachodnich, St. Augustine)
kolekcja C. L. R. Jamesa (2005)

[edytuj] Turcja

tabliczki gliniane Hetytów z Bogazköy (2001; Muzeum Archeologiczne, Stambuł i Muzeum Cywilizacji Anatolijskich, Ankara
dzieła naukowe arabskich uczonych z Obserwatorium Kandilli i Instytutu Badań nad Trzęsieniami Ziemi (2001; Uniwersytet Bogaziçi, Obserwatorium Kandilli i Instytut Badań nad Trzęsieniami Ziemi, Stambuł
dzieła Ibn Siny czyli Awicenny (2003; Biblioteka Rękopisów Süleymaniye, Stambuł)

[edytuj] Ukraina

kolekcja żydowskiej muzyki ludowej z lat 1912-1947 (2005)

[edytuj] Urugwaj

kolekcja nagrań argentyńskiego śpiewaka Carlosa Gardela z kolekcji Horacio Loriente, 1913-1935 (2003)

[edytuj] Uzbekistan

rękopis Koranu Mushafa Othmana (1997; Rada Muzułmanów Uzbekistanu, Taszkent)
kolekcja rękopisów z Azji Środkowej Instytutu Studiów Orientalnych im. Al-Biruniego (1997; Akademia Nauk, Taszkent}

[edytuj] Wenezuela

pisma Simóna Bolívara (1997; Archiwum Narodowe, Caracas)
kolekcja XIX-wiecznej fotografii z Ameryki Łacińskiej (1997; Biblioteka Narodowa, Caracas)

[edytuj] Węgry

patent na radioskop Kalmana Tihanyi'ego z 1926 (2001; Archiwum Narodowe Węgier, Budapeszt
kolekcja Bibliotheca Corviniana (2005)

[edytuj] Wielka Brytania

film z 1916 dokumentujący przebieg bitwy nad Sommą (2005)

[edytuj] Włochy

biblioteka manuskryptów Malatesta Novello (2005)

[edytuj] Zobacz też

Lista światowego dziedzictwa UNESCO

Przypisy

↑ Archiwum Biura Odbudowy Stolicy na liście „Pamięć Świata” UNESCO (pol.). Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, 09-06-2011. [dostęp 5-07-2011].

[edytuj] Linki zewnętrzne

Pamięć Świata na stronach UNESCO

[0] Archiwum Biura Odbudowy Stolicy na liście „Pamięć Świata” UNESCO (pol.). Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, 09-06-2011. [dostęp 5-07-2011].

[1]